Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I C 763/20, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Raiffeisen Bank International AG w Wiedniu na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 48.117,72 zł oraz 29.456,80 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 lutego 2022 r. do dnia zapłaty.
Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Kredyt Polbank EFG indeksowany do CHF
Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr 200805HL003671400188, zawartej 5 maja 2008 r. z EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce, czyli dawnym Polbank EFG. Następcą prawnym tego banku jest Raiffeisen Bank International AG.
Bank udzielił Klientom Kancelarii Themi kredytu w kwocie 177.000 zł, indeksowanego do franka szwajcarskiego. Kredyt został przeznaczony na modernizację lokalu w Chrzanowie oraz spłatę innych kredytów i zobowiązań konsumpcyjnych.
Na dzień sporządzenia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 5,10500% w stosunku rocznym. Kredyt był wypłacany w złotych, natomiast saldo zadłużenia miało być wyrażane w CHF po przeliczeniu według kursów stosowanych przez bank.
Kredyt indeksowany przedstawiono jako korzystny i bezpieczny
Sąd ustalił, że kredytobiorcy potrzebowali finansowania na spłatę zobowiązań kredytowych oraz częściowo na remont mieszkania. W celu pozyskania kredytu korzystali z pomocy doradcy kredytowego.
Kredyt indeksowany do CHF został im przedstawiony jako opcja najkorzystniejsza i bezpieczna, w szczególności z uwagi na stabilność franka szwajcarskiego. Sąd ustalił jednocześnie, że powodom przedstawiono wzór umowy sporządzony przez bank, a umowa nie była negocjowana.
Mechanizm indeksacji według tabel banku
Regulamin przewidywał, że w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu miało być wyrażone w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu.
Raty kredytu były natomiast wyrażone w walucie obcej i pobierane z rachunku prowadzonego w złotych według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą banku, obowiązującą na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty.
Sąd: kredyt nie był kredytem walutowym
Sąd wskazał, że zawarta umowa była kredytem indeksowanym do CHF, a nie kredytem stricte walutowym. Kredyt został udzielony i wypłacony w złotych, a CHF miał charakter rozliczeniowy i waloryzacyjny, służący do ustalenia wysokości zobowiązania.
Sąd odwołał się przy tym do rozróżnienia kredytów indeksowanych, denominowanych i walutowych, podkreślając, że w przypadku kredytu indeksowanego roszczenie kredytobiorcy wobec banku dotyczy wypłaty kwoty w walucie krajowej.
Sąd: umowy indeksowane co do zasady były dopuszczalne
Sąd nie zakwestionował samej dopuszczalności zawierania umów kredytu indeksowanego do waluty obcej. Wskazał, że co do zasady tego rodzaju umowy nie były sprzeczne z zasadą walutowości, art. 69 Prawa bankowego ani zasadą swobody umów.
Problemem była jednak konkretna konstrukcja umowy zastosowana przez Polbank EFG, w szczególności postanowienia pozwalające bankowi jednostronnie ustalać kursy CHF stosowane do rozliczeń.
Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne
Sąd uznał, że postanowienia, na podstawie których następowało przeliczenie wypłaconej w złotych kwoty kredytu oraz spłacanych rat na CHF według kursu z tabeli banku, stanowiły klauzule abuzywne. Chodziło w szczególności o postanowienia umowy i regulaminu dotyczące indeksacji, wypłaty oraz spłaty kredytu.
Zdaniem Sądu mechanizm ten umożliwiał bankowi arbitralne ustalenie kursu wymiany waluty, a przez to arbitralne określenie wysokości zobowiązania kredytobiorców.
Sąd: umowa nie wskazywała jasnych zasad ustalania kursu
Sąd podkreślił, że w żadnym miejscu umowa nie zawierała postanowień określających sposób ustalania kursu przez bank. W umowie wskazano jedynie, że przeliczenia nastąpią w oparciu o tabele kursowe ustalane przez bank.
Tak ukształtowane postanowienia naruszały równorzędność stron i prowadziły do nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków. Sąd wskazał, że uprawnienie banku do ustalania kursu waluty nie może być dowolne ani pozbawione obiektywnych kryteriów.
Sąd: sposób wykonywania umowy nie usuwał abuzywności
Sąd wyraźnie zaznaczył, że dla oceny abuzywności znaczenie ma stan z chwili zawarcia umowy. Nie ma więc decydującego znaczenia to, czy bank faktycznie stosował kursy rynkowe, ani czy warunki rynkowe skłaniały go do stosowania kursów zbliżonych do rynkowych.
Istotne było to, że sama treść umowy dawała bankowi możliwość jednostronnego ustalania kursu, bez wskazania konkretnych wytycznych, ograniczeń i kryteriów kontroli.
Sąd: kredytobiorcy nie zostali rzetelnie poinformowani o ryzyku
Sąd uznał, że Klienci Kancelarii Themi nie otrzymali informacji pozwalających na świadome podjęcie decyzji o wyborze kredytu indeksowanego do waluty obcej.
W ocenie Sądu informacje przekazywane przez przedstawicieli banku odpowiadały wyłącznie optymistycznej wersji zmian kursowych. Podkreślano stabilność waluty i deprecjonowano ryzyko związane z zawarciem umowy. W konsekwencji kredytobiorcy nie mogli przewidzieć, że po długim okresie spłacania kredytu, wskutek zmian kursu, będą mieli do spłaty faktycznie większą kwotę niż w momencie zawierania umowy.
Sąd: informacja o stabilności CHF wypaczała sens pouczenia
Sąd wskazał, że samo podpisanie oświadczeń o ryzyku kursowym nie było wystarczające. Pouczenie powinno umożliwić kredytobiorcy realną ocenę opłacalności i ryzyka zawarcia umowy, zwłaszcza w kontekście wieloletniego zobowiązania.
Zdaniem Sądu zestawienie informacji o ryzyku z zapewnieniami o stabilności franka szwajcarskiego wywoływało przekonanie o niskim prawdopodobieństwie istotnych zmian kursu. Taka strategia marketingowa banku wypaczała sens pouczenia o ryzyku walutowym.
Sąd: brak ograniczenia ryzyka walutowego naruszał interes konsumentów
Sąd zwrócił uwagę, że kredytobiorcy zostali obciążeni nieograniczonym ryzykiem kursowym, podczas gdy bank jako profesjonalista mógł zabezpieczać własną pozycję poprzez odpowiednią politykę finansową.
W ocenie Sądu postanowienie umowne narażające konsumenta na nieograniczone ryzyko wynikające ze zmiany kursu, bez żadnego mechanizmu ograniczenia tego ryzyka, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Sąd zasądził zwrot świadczeń w PLN i CHF
Sąd zasądził na rzecz Klientów Kancelarii Themi łącznie:
- 48.117,72 zł,
- 29.456,80 CHF,
- odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 17 lutego 2022 r.,
- 6.417 zł kosztów postępowania.
Powództwo zostało oddalone jedynie w pozostałej części, obejmującej przede wszystkim wcześniejszy okres naliczania odsetek.
Wygrana Klientów Kancelarii Themi
Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 763/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z Raiffeisen Bank International AG, następcą prawnym dawnego Polbank EFG.
Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców kwoty w złotych i frankach szwajcarskich, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych oraz wadliwości mechanizmu przeliczeniowego opartego na tabelach kursowych banku.
Kancelaria Themi – sprawy przeciwko Raiffeisen i Polbank EFG
Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Polbank EFG oraz sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.
Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:
- kredyty dawnego Polbank EFG,
- kredyty indeksowane do CHF,
- dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
- abuzywność klauzul indeksacyjnych,
- brak transparentnych zasad ustalania kursów,
- wadliwe pouczenia o ryzyku kursowym,
- rozliczenia po zakwestionowaniu umowy kredytu.
Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 763/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.