Wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt II C 99/18, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie, II Wydział Cywilny, zasądził od Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu, reprezentowanego przez Oddział w Polsce, na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 41.780,88 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 5.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 3.600 zł kosztów zastępstwa procesowego, a także nakazał pobrać od banku na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.105,35 zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych w toku postępowania.

Kredyt Polbank EFG indeksowany do CHF

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr 200803HL003105600797, zawartej 20 marca 2008 r. z EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce, działającym pod marką Polbank EFG. Następcą prawnym tego banku jest Raiffeisen Bank International AG.

Bank udzielił Klientom Kancelarii Themi kredytu w kwocie 250.000 zł, indeksowanego do CHF. Kredyt został przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym. Okres kredytowania wynosił 480 miesięcy.

Oprocentowanie kredytu zostało określone jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M CHF oraz marży banku w wysokości 1,20 punktu procentowego. Na dzień sporządzenia umowy oprocentowanie wynosiło 4,02167% w stosunku rocznym.

Kredyt przedstawiony jako najlepsza i najkorzystniejsza oferta

Sąd ustalił, że kredytobiorcy poszukiwali finansowania na zakup własnego mieszkania. W Polbanku przedstawiono im ofertę kredytu frankowego jako najlepszą i najkorzystniejszą na rynku.

Kredytobiorcom przekazywano, że frank szwajcarski jest stabilną walutą i że nie powinni obawiać się ryzyka. Nie wyjaśniono im natomiast, w jaki sposób bank ustala kursy stosowane do przeliczeń oraz że wzrost kursu CHF może spowodować wzrost salda zadłużenia.

Mechanizm indeksacji według tabel banku

Regulamin Polbank EFG przewidywał, że przy kredytach indeksowanych do waluty obcej wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą banku obowiązującą w chwili wypłaty środków. Saldo zadłużenia miało być wyrażone w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu.

Raty kredytu były natomiast wyrażone w walucie obcej i pobierane z rachunku kredytobiorców według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty. Tabela została zdefiniowana jedynie jako tabela kursów walut obcych obowiązująca w banku.

Sąd: ogólne oświadczenie o ryzyku nie wystarczało

Kredytobiorcy podpisali standardowe oświadczenia dotyczące ryzyka kursowego. Sąd uznał jednak, że dokumenty te nie zawierały konkretnych informacji pozwalających ocenić rzeczywistą skalę ryzyka.

W ocenie Sądu samo wskazanie, że ryzyko kursowe wpływa na wysokość zobowiązania, było zbyt ogólne. W dokumentach nie wyjaśniono, że wzrost kursu CHF może spowodować znaczący wzrost salda kapitału kredytu, ani nie przedstawiono przykładów pokazujących, jak zmiana kursu może przełożyć się na wysokość zadłużenia.

Sąd: kredytobiorcy nie mogli oszacować konsekwencji ekonomicznych umowy

Sąd podkreślił, że dla długoterminowej umowy kredytu istotne było nie tylko poinformowanie konsumentów, że kurs waluty może się zmieniać, ale także wyjaśnienie możliwej skali tego zjawiska.

Kredytobiorcy mogli mieć ogólną świadomość istnienia ryzyka walutowego, ale nie zostali prawidłowo uprzedzeni o jego zakresie. Nie otrzymali informacji, które pozwalałyby im oszacować skutki ekonomiczne zaciągnięcia zobowiązania indeksowanego do CHF na wiele lat.

Sąd: umowa nie zawierała jasnych zasad ustalania kursu

Sąd wskazał, że w umowie i regulaminie nie określono, w jaki sposób bank miał ustalać kurs kupna i kurs sprzedaży franka szwajcarskiego. Samo odwołanie do tabeli banku nie pozwalało kredytobiorcom ustalić ani zweryfikować mechanizmu przeliczeń.

W konsekwencji bank mógł jednostronnie kształtować kursy stosowane do wypłaty kredytu i spłaty rat, a tym samym wpływać na wysokość zobowiązania kredytobiorców.

Sąd: klauzule przeliczeniowe i ryzyko walutowe były wadliwe

Sąd podzielił ocenę abuzywności zarówno postanowień dotyczących samego przeliczenia kwoty kredytu i rat, jak również postanowień dotyczących rozkładu ryzyka walutowego.

W uzasadnieniu wskazano, że ryzyko walutowe obciążające konsumentów było nieograniczone, niedostatecznie skonkretyzowane i nieprawidłowo zakomunikowane. Bank nie ustanowił żadnej granicy, po przekroczeniu której mechanizm indeksacji podlegałby ograniczeniu lub modyfikacji, ani żadnego mechanizmu zabezpieczającego interesy konsumentów.

Sąd: kredytobiorcy nie zostali właściwie poinformowani o wzroście salda zadłużenia

Sąd zwrócił uwagę, że w treści dokumentów przedstawianych kredytobiorcom brakowało informacji, że wzrost kursu CHF może prowadzić do znaczącego wzrostu kapitału pozostałego do spłaty.

Sąd wskazał przykładowo, że bank mógł pokazać konsumentom, jak zmieni się saldo kredytu w razie wzrostu kursu franka z okolic 2 zł do 3 zł albo 4 zł. Tego rodzaju konkretnych informacji jednak nie przekazano.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd uznał, że umowa kredytu indeksowanego była nieważna z uwagi na abuzywność postanowień dotyczących rozkładu ryzyka walutowego, sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oraz stosowanie wobec kredytobiorców nieuczciwych praktyk rynkowych.

Jednocześnie Sąd wskazał, że nawet gdyby przyjąć możliwość dalszego wykonywania umowy po usunięciu klauzul abuzywnych, powództwo również byłoby uzasadnione jako roszczenie o zwrot nadpłaty po wyeliminowaniu mechanizmu indeksacji.

Sąd zasądził nadpłatę wynikającą z opinii biegłego

W toku sprawy została sporządzona opinia biegłego, według której nadpłata z tytułu spłaty rat kredytu przy założeniu eliminacji klauzuli indeksacyjnej i pozostawieniu oprocentowania według stawki LIBOR wynosiła 42.180,05 zł.

Po modyfikacji powództwa kredytobiorcy dochodzili kwoty 41.780,88 zł, odpowiadającej wyliczeniom przedstawionym w toku sprawy. Sąd zasądził tę kwotę na rzecz Klientów Kancelarii Themi.

Odsetki i koszty procesu

Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie:

• od kwoty 41.256,48 zł od dnia 25 listopada 2017 r. do dnia zapłaty,
• od kwoty 524,40 zł od dnia 10 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty.

Bank został również obciążony kosztami procesu w kwocie 5.617 zł, obejmującymi m.in. koszty zastępstwa procesowego.

Wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie II C 99/18 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z Raiffeisen Bank International AG, następcą prawnym dawnego Polbank EFG.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców ponad 41 tys. zł wraz z odsetkami, uznając zasadność argumentacji dotyczącej wadliwości mechanizmu indeksacji, braku transparentnych zasad ustalania kursów oraz niewłaściwego poinformowania konsumentów o ryzyku walutowym.

Kancelaria Themi – sprawy przeciwko Raiffeisen i Polbank EFG

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Polbank EFG oraz sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyty dawnego Polbank EFG,
• kredyty indeksowane do CHF,
• dochodzenie zwrotu nadpłat,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• abuzywność klauzul indeksacyjnych,
• wadliwe pouczenia o ryzyku walutowym,
• spory dotyczące tabel kursowych banku.

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie II C 99/18 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.