Wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt XXVIII C 11948/21, Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny, zasądził od Raiffeisen Bank International Aktiengesellschaft z siedzibą w Wiedniu na rzecz Klientki Kancelarii Themi kwotę 88.171,44 zł oraz 28.116,27 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Sąd ustalił również, że Klientka Kancelarii Themi wygrała sprawę w całości, pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia.
Kredyt Polbank EFG indeksowany do CHF
Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr 200801HL002916001803, zawartej 25 stycznia 2008 r. z EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce, działającym pod marką Polbank EFG. Następcą prawnym tego banku jest Raiffeisen Bank International AG.
Bank udzielił Klientce Kancelarii Themi kredytu w kwocie 430.000 zł, indeksowanego do franka szwajcarskiego. Kredyt został przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym. Okres kredytowania wynosił 480 miesięcy.
Oprocentowanie kredytu zostało określone jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M CHF oraz marży banku w wysokości 1,20 punktu procentowego. Na dzień sporządzenia umowy oprocentowanie wynosiło 3,84333% w stosunku rocznym.
Kredyt przedstawiono jako korzystny, tani i bezpieczny
Sąd ustalił, że Klientka Kancelarii Themi zdecydowała się na kredyt indeksowany do CHF, ponieważ została poinformowana, że nie ma zdolności kredytowej na kredyt złotowy w oczekiwanej wysokości.
Oferta kredytu indeksowanego została przedstawiona jako bardzo korzystna, w szczególności z uwagi na możliwość znacznego obniżenia miesięcznej raty i niskie oprocentowanie. Kredyt miał być bezpieczny i tani.
Jednocześnie Sąd ustalił, że z kredytobiorczynią nie omawiano szczegółowo ryzyka walutowego, sposobu ustalania kursu CHF przez bank ani historycznego kształtowania się kursu franka szwajcarskiego.
Umowa została przedstawiona dopiero w dniu podpisania
Z ustaleń Sądu wynikało, że umowa została przedstawiona kredytobiorczyni w dniu jej podpisania. Nie poinformowano jej o możliwości negocjowania zapisów umowy, a pracownik banku nie omawiał z nią szczegółowo postanowień umowy ani regulaminu.
Nie przedstawiono również symulacji pokazujących, jak mogłaby wyglądać wysokość rat i saldo zadłużenia w przypadku istotnego wzrostu kursu CHF. Kredytobiorczyni nie wyjaśniono też, że ryzyko po jej stronie jest niczym nieograniczone.
Mechanizm indeksacji według tabel banku
Regulamin przewidywał, że kredyt udzielany jest w złotych, a na wniosek klienta bank udziela kredytu indeksowanego do waluty obcej. W przypadku kredytów indeksowanych wypłata następowała w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą banku obowiązującą w momencie wypłaty środków.
Saldo zadłużenia miało być wyrażane w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu. Raty kredytu były natomiast spłacane w złotych według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty.
Tabela została zdefiniowana jedynie jako tabela kursów walut obcych obowiązująca w banku. Regulamin przewidywał także stosowanie kursu sprzedaży z tabeli banku przy wcześniejszej spłacie oraz przy postawieniu kredytu w stan wymagalności.
Aneks umożliwiający spłatę bezpośrednio w CHF
W dniu 19 grudnia 2011 r. strony zawarły aneks do umowy, w którym ustaliły zasady spłaty kredytu bezpośrednio w walucie waloryzacji. Od 1 lutego 2012 r. Klientka Kancelarii Themi spłacała raty bezpośrednio w CHF.
Sąd nie uznał jednak, aby późniejsza możliwość spłaty w CHF usuwała pierwotne wady umowy dotyczące mechanizmu indeksacji, ryzyka kursowego i braku transparentnych zasad ustalania kursów.
Sąd: klauzule indeksacyjne były niedozwolone
Sąd uznał, że klauzula indeksacyjna, wyrażająca wysokość zobowiązania w walucie obcej mimo wypłaty kredytu w złotych, oraz mechanizm spłaty kredytu w złotych przy zastosowaniu kursów z tabel banku, stanowiły niedozwolone postanowienia umowne.
W ocenie Sądu postanowienia te dotyczyły istoty zobowiązania. Bez nich umowa kredytu nie mogła zostać uznana za ważną, zwłaszcza wobec zakazu uzupełniania luk przepisami o ogólnym charakterze.
Sąd: umowa nie była sprzeczna z art. 69 Prawa bankowego
Sąd wskazał, że sama konstrukcja kredytu indeksowanego nie sprzeciwiała się art. 69 Prawa bankowego. Umowa wskazywała kwotę i walutę kredytu, oprocentowanie oraz terminy spłaty.
Problemem nie była więc sama dopuszczalność kredytu indeksowanego, lecz konkretna treść postanowień zastosowanych przez bank, w szczególności mechanizm przeliczeń oparty na tabelach kursowych oraz brak przejrzystości tego mechanizmu.
Sąd: bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia postanowień
Sąd podkreślił, że postanowienia dotyczące indeksacji i przeliczeń nie zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorczynią. Pozwany bank posługiwał się gotowym wzorcem umownym, a ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia spoczywał na banku.
Sąd wskazał, że nawet jeśli pewne elementy umowy — takie jak wysokość kredytu, okres kredytowania czy terminy spłat — podlegały indywidualizacji, nie oznacza to, że indywidualnie uzgodniono także mechanizm indeksacji i sposób ustalania kursu CHF.
Sąd: mechanizm przeliczeniowy dotyczył głównych świadczeń, ale był niejednoznaczny
Sąd uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji oraz sposobu przeliczenia kursu waluty wypłacanego kapitału i spłacanych rat dotyczyły głównych świadczeń stron. Jednocześnie zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny.
Oznaczało to, że mogły podlegać kontroli abuzywności. W ocenie Sądu konsument nie był w stanie na podstawie treści umowy samodzielnie określić, w jaki sposób bank będzie ustalał kursy stosowane do rozliczeń.
Sąd: bank jednostronnie określał wysokość zobowiązania
Sąd wskazał, że sprzeczne z istotą umowy jest uzgodnienie, iż o zakresie obowiązków jednej strony będzie decydować druga strona według swobodnego uznania w toku wykonywania umowy.
W tej sprawie bank, poprzez mechanizm indeksacji i tabele kursowe, uzyskał możliwość wpływania na wysokość zobowiązania kredytobiorczyni. Miernik waloryzacji nie został określony w sposób precyzyjny i obiektywny, co skutkowało brakiem przejrzystości głównego mechanizmu umowy.
Sąd przesłankowo uznał umowę za nieważną
Sąd Okręgowy wskazał, że podstawą uwzględnienia roszczenia było przesłankowe ustalenie nieważności spornej umowy. Skoro umowa była nieważna, świadczenia spełnione przez kredytobiorczynię na rzecz banku podlegały zwrotowi jako świadczenia nienależne.
Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 411 k.c., które wyłączałyby możliwość żądania zwrotu świadczeń spełnionych przez Klientkę Kancelarii Themi na rzecz banku.
Sąd zasądził zwrot świadczeń w PLN i CHF
W związku z wykonywaniem spornej umowy bank pobrał od Klientki Kancelarii Themi:
- 88.171,44 zł za okres od 1 marca 2008 r. do 1 stycznia 2012 r.,
- 28.116,27 CHF za okres od 1 lutego 2012 r. do 1 lipca 2016 r.
Sąd zasądził te kwoty od banku na rzecz kredytobiorczyni, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:
- od kwoty 64.624,65 zł od dnia 18 lipca 2017 r.,
- od kwoty 23.546,79 zł od dnia 11 lutego 2022 r.,
- od kwoty 28.116,27 CHF od dnia 11 lutego 2022 r.
Wygrana Klientki Kancelarii Themi
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXVIII C 11948/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klientki Kancelarii Themi w sporze z Raiffeisen Bank International AG, następcą prawnym dawnego Polbank EFG.
Sąd zasądził na rzecz kredytobiorczyni ponad 88 tys. zł oraz ponad 28 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej nieważności umowy, abuzywności klauzul indeksacyjnych oraz braku transparentnego mechanizmu ustalania kursów stosowanych przez bank.
Kancelaria Themi – sprawy przeciwko Raiffeisen i Polbank EFG
Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Polbank EFG oraz sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.
Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:
- nieważność umów kredytów indeksowanych do CHF,
- kredyty dawnego Polbank EFG,
- dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
- abuzywność klauzul indeksacyjnych,
- brak transparentnych zasad ustalania kursów,
- rozliczenia po nieważności umowy,
- spory dotyczące aneksów umożliwiających spłatę bezpośrednio w CHF.
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXVIII C 11948/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klientki Kancelarii Themi w sprawie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.