Wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I C 393/21, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Raiffeisen Bank International AG w Wiedniu na rzecz Klienta Kancelarii Themi kwotę 17.900,11 zł oraz 43.306,14 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach dawnego Polbank EFG

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr 200805HL004321500616, zawartej 13 maja 2008 r. z EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce, czyli dawnym Polbank EFG. Następcą prawnym tego banku jest Raiffeisen Bank International AG.

Kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym. Kwota kredytu wynosiła 248.980 zł, a kredyt był indeksowany do CHF. Okres kredytowania ustalono na 360 miesięcy.

Tego rodzaju umowa była typowym produktem określanym potocznie jako kredyt we frankach, choć w rzeczywistości środki były wypłacane i spłacane w złotych, a frank szwajcarski pełnił funkcję miernika indeksacji.

Mechanizm indeksacji w regulaminie Polbank EFG

Zgodnie z regulaminem, kredyt indeksowany do waluty obcej był kredytem oprocentowanym według stopy procentowej opartej o stopę referencyjną dotyczącą waluty innej niż złoty, którego wypłata oraz spłata odbywały się w złotych w oparciu o kurs waluty obcej według tabeli banku.

Regulamin przewidywał, że wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków. Saldo zadłużenia miało być wyrażone w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu.

Raty kredytu były natomiast wyrażone w walucie obcej, ale pobierane z rachunku kredytobiorcy prowadzonego w złotych według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty.

Umowa została zawarta na wzorcu banku

Sąd ustalił, że umowa została zawarta przy zastosowaniu wzorca umownego stosowanego przez bank. Postanowienia umowy nie były indywidualnie negocjowane.

Kredytobiorca podpisał oświadczenia dotyczące ryzyka kursowego, w których wskazano, że ryzyko kursowe może wpływać na wysokość zobowiązania wobec banku oraz wysokość rat kredytu. Sąd uznał jednak, że tego rodzaju ogólne informacje nie wystarczały do prawidłowego wykonania obowiązku informacyjnego przez bank.

Sąd: ogólne pouczenie o ryzyku kursowym było niewystarczające

Sąd wskazał, że informacje przekazane kredytobiorcy o ryzyku kursowym były lakoniczne, ogólne i nie odbiegały od wiedzy powszechnej o wahaniach kursów walut. Nie obrazowały one rzeczywistej skali ryzyka wynikającego z niekorzystnej zmiany kursu CHF i jego wpływu na całe zobowiązanie oraz wysokość rat.

W ocenie Sądu, jeżeli zawarcie umowy wiązało się z obciążeniem konsumenta nieograniczonym ryzykiem kursowym i nieograniczonym ryzykiem wzrostu zadłużenia, to informacja o tym powinna zostać przedstawiona jasno, jednoznacznie i dobitnie.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd uznał za abuzywne postanowienia § 7 ust. 4 i § 9 ust. 2 regulaminu stanowiącego integralną część umowy. Abuzywność tych postanowień wynikała z przyznania wyłącznie bankowi uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy.

Wysokość zobowiązania miała być ustalana według kursu franka szwajcarskiego określanego w tabelach kursowych banku, przy czym ani umowa, ani regulamin nie określały zasad ustalania kursu tej waluty.

Sąd: bank miał dowolność w ustalaniu kursów CHF

Sąd wskazał, że taka konstrukcja umowy pozostawiała bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w tabelach kursowych, a przez to w zakresie kształtowania wysokości zobowiązań klientów.

W umowie nie wskazano żadnych obiektywnych wskaźników kształtowania kursu walut niezależnych od woli banku. W konsekwencji bank mógł jednostronnie i arbitralnie określać zarówno wysokość kapitału kredytu do spłaty, jak i wysokość rat kredytowych.

Sąd: sposób wykonywania umowy nie miał znaczenia dla oceny abuzywności

Sąd podkreślił, że klauzula abuzywna nie traci tego charakteru tylko dlatego, że kursy wymiany walut stosowane w tabelach banku były kalkulowane w oparciu o czynniki obiektywne albo nie odbiegały istotnie od kursów stosowanych przez inne banki czy od średniego kursu NBP.

Istota abuzywności tkwiła w samej treści postanowienia umownego, które pozwalało bankowi jednostronnie kształtować kursy walut i nie określało wiążących kryteriów ustalania kursu wymiany. Ocena abuzywności dokonywana jest według stanu na dzień zawarcia umowy, a późniejszy sposób jej wykonywania nie ma decydującego znaczenia.

Sąd: zmiana regulaminu nie naprawiła umowy

Bank w 2014 r. przesłał kredytobiorcy informację o zmianach regulaminu, w tym o dodaniu postanowień dotyczących czynników wyznaczających kursy kupna i sprzedaży walut oraz wysokość spreadu walutowego.

Sąd wskazał jednak, że późniejsza zmiana regulaminu nie mogła usunąć pierwotnej abuzywności postanowień umowy. Ocenie podlega treść czynności prawnej dokonanej pierwotnie przez strony, a zmiany regulaminu nie działają wstecz.

Sąd: kredytobiorca nie został należycie poinformowany o nieograniczonym ryzyku

Sąd zwrócił uwagę, że prawidłowe poinformowanie konsumenta o ryzyku kursowym wymaga przedstawienia mu nie tylko ogólnej informacji o zmienności kursów walut, ale także realnego wpływu możliwej zmiany kursu na saldo zadłużenia i wysokość rat.

W tej sprawie bank nie wykazał, aby przedstawił Klientowi Kancelarii Themi szczegółowe symulacje pokazujące, jak znaczący wzrost kursu CHF wpłynie na wysokość raty oraz kapitału pozostałego do spłaty.

Sąd: umowa narażała konsumenta na nieograniczone ryzyko

Sąd wskazał, że przedstawianie kredytu indeksowanego do waluty obcej jako korzystnego dla konsumenta, przy braku mechanizmów ograniczających nadmierne ryzyko walutowe, należy ocenić jako nielojalne.

Mechanizm indeksacji powodował nierównomierne rozłożenie ryzyka między stronami. Bank ryzykował zasadniczo utratę kwoty wypłaconej konsumentowi, natomiast konsument był narażony na wzrost zadłużenia do nieograniczonej wysokości — także po wielu latach regularnej spłaty kredytu.

Sąd zasądził zwrot świadczeń w PLN i CHF

Sąd ustalił, że Klient Kancelarii Themi dokonał na poczet kredytu spłat w wysokości 54.615,45 zł oraz 43.306,14 CHF.

W wyroku zasądzono od banku kwoty dochodzone pozwem, tj.:

• 17.900,11 zł,
• 43.306,14 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2021 r.,
• 6.417 zł kosztów procesu.

Wygrana Klienta Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 393/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klienta Kancelarii Themi w sporze z Raiffeisen Bank International AG, następcą prawnym dawnego Polbank EFG.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorcy ponad 17 tys. zł oraz ponad 43 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych, braku transparentnych zasad ustalania kursów i wadliwego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Raiffeisen i Polbank EFG

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Polbank EFG oraz sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach i umowy indeksowane do CHF,
• kredyty dawnego Polbank EFG,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul indeksacyjnych,
• brak transparentnych zasad ustalania kursów,
• wadliwe pouczenia o ryzyku walutowym,
• rozliczenia po zakwestionowaniu umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 393/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klienta Kancelarii Themi w sprawie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.