Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt V Ca 2608/19, Sąd Okręgowy w Warszawie, V Wydział Cywilny Odwoławczy, oddalił apelację Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt II C 2115/17.
Sąd Okręgowy zasądził również od banku na rzecz Klienta Kancelarii Themi kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
W ten sposób utrzymane zostało korzystne rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, którym zasądzono od Raiffeisen Bank Polska S.A. na rzecz kredytobiorcy kwotę 39.875,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty oraz 4.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Kredyt we frankach dawnego Polbank EFG
Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego zawartej 21 sierpnia 2008 r. z EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce, czyli dawnym Polbank EFG. Kredyt został udzielony w kwocie 274.401,70 zł i był indeksowany do franka szwajcarskiego.
Kredyt został przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym oraz refinansowanie wydatków na cele mieszkaniowe. Okres kredytowania wynosił 480 miesięcy.
Był to typowy kredyt we frankach, w którym kredytobiorcy otrzymali środki w złotych, ale saldo zadłużenia oraz raty były powiązane z kursem CHF ustalanym według tabel banku.
Kredytobiorcy poinformowano, że nie mają zdolności na kredyt złotowy
Z ustaleń Sądu wynikało, że kredytobiorcy wnioskowali o kredyt indeksowany do CHF m.in. dlatego, że w oddziale pośrednika finansowego poinformowano ich, iż nie mają wystarczającej zdolności kredytowej do uzyskania kredytu hipotecznego w złotych. Jednocześnie zapewniano ich o stabilności franka szwajcarskiego.
Przy zawieraniu umowy kredytobiorcy podpisali standardowe oświadczenia dotyczące ryzyka kursowego, w których wskazano, że są świadomi wpływu kursu CHF na wysokość zobowiązania i wysokość rat.
Oprocentowanie LIBOR 3M CHF i marża banku
Umowa przewidywała zmienne oprocentowanie kredytu. Na dzień sporządzenia umowy wynosiło ono 4,24833% w stosunku rocznym.
Zmienna stopa procentowa miała być ustalana jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M CHF oraz stałej marży banku w wysokości 1,50 punktu procentowego. Do czasu ustanowienia zabezpieczeń bank stosował podwyższoną marżę o 1,30 punktu procentowego.
Mechanizm indeksacji w regulaminie Polbank EFG
Regulamin kredytu hipotecznego udzielanego przez Polbank EFG przewidywał, że przy kredytach indeksowanych do waluty obcej wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z tabelą kursów walut obcych obowiązującą w banku w momencie wypłaty środków.
Saldo zadłużenia miało być wyrażone w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu. Raty kredytu były natomiast wyrażone w walucie obcej, ale w dniu wymagalności pobierane z rachunku kredytobiorcy według kursu sprzedaży z tabeli banku obowiązującej na koniec dnia roboczego poprzedzającego termin płatności raty.
Tabela została zdefiniowana jedynie jako tabela kursów walut obcych obowiązująca w banku.
Kredyt został wypłacony w transzach
Kredyt został wypłacony w kilku transzach, m.in. w kwotach 91.130,51 zł, 67.830,51 zł, 67.830,51 zł, 30.000 zł oraz 17.610,17 zł.
Do 28 grudnia 2016 r. tytułem spłaty kredytu zapłacono na rzecz banku 112.837,77 zł, z czego 39.875,67 zł stanowiło kwotę pobraną wskutek wykonania postanowień dotyczących waloryzacji kredytu.
Wezwaniem doręczonym 30 marca 2017 r. pełnomocnik kredytobiorcy wezwał bank do zapłaty kwoty 42.742,04 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia w terminie 14 dni. Bank odmówił spełnienia roszczenia.
Sąd: kredytobiorca działał jako konsument
Bank próbował kwestionować konsumencki charakter sprawy, wskazując m.in. na późniejsze prowadzenie działalności gospodarczej przez kredytobiorcę oraz zarejestrowanie działalności pod adresem lokalu zakupionego ze środków z kredytu.
Sąd Rejonowy uznał jednak, że umowa została zawarta w charakterze konsumenckim. Istotne było to, że kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego, a działalność gospodarcza została rozpoczęta dopiero kilka lat po zawarciu umowy.
Sąd Rejonowy: sama umowa nie była nieważna
W tej sprawie Sąd Rejonowy nie podzielił argumentacji o nieważności całej umowy kredytu. Uznał, że umowa nie była sprzeczna z art. 69 Prawa bankowego, a sama konstrukcja kredytu indeksowanego do waluty obcej była co do zasady dopuszczalna.
Sąd wskazał, że przepisy nie zakazywały waloryzowania świadczenia pieniężnego innym miernikiem wartości, w tym walutą obcą. Problemem nie była więc sama indeksacja do CHF, lecz sposób ukształtowania mechanizmu przeliczeń przez bank.
Sąd: abuzywne były postanowienia regulaminu o kursach
Sąd Rejonowy uznał za niedozwolone postanowienia § 7 ust. 4 oraz § 9 ust. 2 regulaminu. Postanowienia te określały sposób przeliczania wypłaty kredytu oraz rat przy użyciu kursów kupna i sprzedaży z tabeli banku.
Sąd nie uznał natomiast za abuzywnego samego postanowienia umowy wskazującego, że kredyt jest indeksowany do CHF. W ocenie Sądu abuzywność dotyczyła przede wszystkim mechanizmu kursowego, czyli sposobu ustalania kursów przez bank.
Sąd: regulamin nie był indywidualnie uzgodniony
Sąd wskazał, że regulamin był wzorcem opracowanym przez bank i przedstawionym kredytobiorcom. Postanowienia regulaminu nie były indywidualnie uzgadniane.
Bank nie udowodnił, aby konkretne postanowienia dotyczące kursów CHF były rzeczywiście negocjowane. Sama możliwość negocjowania pewnych parametrów finansowych, takich jak wysokość kredytu, prowizja czy oprocentowanie, nie oznaczała negocjacji mechanizmu ustalania kursów walut.
Sąd: bank mógł jednostronnie kształtować kurs CHF
Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że z treści umowy i regulaminu nie wynikało, w jaki sposób bank miał ustalać kurs kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego. Samo odwołanie do tabeli banku nie pozwalało kredytobiorcy ustalić, jak kurs zostanie wyznaczony.
W konsekwencji bank mógł jednostronnie i według własnej woli kształtować kursy stosowane przy wypłacie kredytu oraz przy spłacie rat. Takie ukształtowanie mechanizmu przeliczeniowego naruszało interes konsumenta i było sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Sąd: ocena abuzywności następuje według treści umowy, a nie sposobu jej wykonywania
Sąd podkreślił, że dla oceny abuzywności nie miało znaczenia, czy bank faktycznie ustalał kursy w sposób rynkowy ani czy kursy te odbiegały od kursu NBP. Istotne było to, że umowa dawała bankowi możliwość jednostronnego ustalania kursu bez obiektywnych ograniczeń.
Sąd wyjaśnił, że abuzywność ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy. Dlatego późniejszy sposób wykonywania umowy nie mógł sanować wadliwego mechanizmu kursowego.
Sąd: ustawa antyspreadowa nie wyłączyła kontroli abuzywności
Bank powoływał się na ustawę antyspreadową i późniejszą zmianę regulaminu. Sąd Rejonowy nie przyjął jednak, że nowelizacja Prawa bankowego wyłączała możliwość kontroli abuzywności postanowień umowy zawartej wcześniej.
Sąd wskazał, że oceny abuzywności dokonuje się na chwilę zawarcia umowy. Ustawa antyspreadowa mogła odnosić się do przyszłej spłaty kredytu, ale nie usuwała skutków wcześniejszego stosowania niedozwolonych postanowień umownych.
Zmiana regulaminu nie naprawiła mechanizmu kursowego
Po wejściu w życie ustawy antyspreadowej bank jednostronnie zmienił regulamin, wprowadzając szczegółowe zasady ustalania kursów na przyszłość. Sąd uznał jednak, że zmiana ta nie usuwała abuzywności pierwotnych postanowień.
Co więcej, Sąd wskazał, że nawet po zmianie regulaminu bank zachował daleko idącą swobodę w ustalaniu kursów walut poprzez tzw. indeks marżowy. W regulaminie nadal brakowało dostatecznie obiektywnych kryteriów w zakresie tej części mechanizmu.
Sąd: po eliminacji klauzul kursowych umowa mogła trwać jako kredyt złotowy
W odróżnieniu od wielu późniejszych spraw frankowych, w tym orzeczeniu Sąd Rejonowy przyjął, że po eliminacji abuzywnych postanowień kursowych umowa może dalej funkcjonować jako kredyt złotowy oprocentowany według mechanizmu przewidzianego w umowie.
Sąd wskazał, że po usunięciu § 7 ust. 4 i § 9 ust. 2 regulaminu umowa nadal zawiera elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu: kwotę kredytu, cel, okres spłaty, oprocentowanie i zabezpieczenie.
Sąd zasądził nadpłatę wynikającą z abuzywności klauzul
Sąd Rejonowy zasądził na rzecz Klienta Kancelarii Themi kwotę 39.875,67 zł. Kwota ta odpowiadała części rat kapitałowo-odsetkowych pobranych przez bank na skutek zastosowania postanowień o waloryzacji kredytu.
Sąd zasądził również odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 14 kwietnia 2017 r. oraz koszty procesu w kwocie 4.617 zł.
Sąd Okręgowy oddalił apelację banku
Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację banku w całości. Tym samym prawomocnie utrzymano wyrok Sądu Rejonowego zasądzający na rzecz Klienta Kancelarii Themi kwotę 39.875,67 zł z odsetkami.
Sąd Okręgowy zasądził ponadto od Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce na rzecz kredytobiorcy 1.800 zł kosztów postępowania odwoławczego.
Prawomocna wygrana Klienta Kancelarii Themi
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie V Ca 2608/19 stanowi prawomocne rozstrzygnięcie korzystne dla Klienta Kancelarii Themi.
Sąd drugiej instancji utrzymał zasądzenie ponad 39 tys. zł tytułem nadpłaty wynikającej ze stosowania niedozwolonych postanowień indeksacyjnych w umowie dawnego Polbank EFG.
Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Raiffeisen i Polbank EFG
Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Polbank EFG oraz sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.
Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:
- kredyt we frankach i umowy indeksowane do CHF,
- dochodzenie zwrotu nadpłat,
- abuzywność klauzul indeksacyjnych,
- kredyty dawnego Polbank EFG,
- spory dotyczące tabel kursowych banku,
- odfrankowienie kredytu,
- kontrolę abuzywności postanowień regulaminów bankowych.
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie V Ca 2608/19 jest kolejnym przykładem korzystnego, prawomocnego rozstrzygnięcia dla Klienta Kancelarii Themi w sprawie dotyczącej kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego.