Wyrokiem z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt VI ACa 705/19, Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI Wydział Cywilny, oddalił apelację Raiffeisen Bank International AG od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt XXV C 763/19.

Sąd Apelacyjny zasądził również od banku na rzecz każdego z Klientów Kancelarii Themi po 8.100 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

W ten sposób utrzymane zostało korzystne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, którym zasądzono od banku na rzecz każdego z kredytobiorców po 204.163,24 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 marca 2018 r. do dnia zapłaty oraz po 11.817 zł tytułem kosztów procesu.

Kredyt we frankach Raiffeisen Bank Polska

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego nr CRD/28737/08, zawartej 21 sierpnia 2008 r. z Raiffeisen Bank Polska S.A. Następcą prawnym banku jest Raiffeisen Bank International AG.

Podstawą zawarcia umowy był wniosek kredytowy z 25 lipca 2008 r., w którym wskazano kwotę 2.250.000 zł, CHF jako walutę kredytu oraz zakup nieruchomości, wykończenie lokalu i spłatę kredytów w innych bankach jako cele kredytu.

Był to typowy kredyt we frankach, w którym kwota kredytu została określona w CHF, natomiast wypłata i spłata następowały w złotych według kursów kupna i sprzedaży ustalanych przez bank.

Umowa na ponad 1,2 mln CHF

Na podstawie umowy bank zobowiązał się udzielić Klientom Kancelarii Themi kredytu w kwocie 1.202.193 CHF. Kredyt został przeznaczony na zakup nieruchomości, jej wykończenie, spłatę zobowiązań kredytowych oraz finansowanie składki ubezpieczenia pomostowego.

Spłata kredytu miała następować w 364 miesięcznych ratach malejących kapitałowo-odsetkowych, a oprocentowanie kredytu było zmienne i składało się ze stopy LIBOR 1M oraz marży banku w wysokości 1,2%.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu były m.in. hipoteka zwykła w kwocie 1.202.193 CHF oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 360.657,90 CHF.

Mechanizm wypłaty i spłaty według tabel banku

Umowa przewidywała, że wypłata kredytu nastąpi w złotych według kursu kupna waluty zgodnie z tabelą kursów Raiffeisen Bank Polska S.A. obowiązującą w dniu uruchomienia kredytu lub transzy.

Spłata kredytu również była powiązana z tabelą banku. W przypadku kredytu udzielonego w CHF, a spłacanego w złotych, kapitał, odsetki i inne zobowiązania z tytułu kredytu miały stanowić równowartość w złotych kwoty przeliczonej według kursu sprzedaży odpowiedniej waluty obcej obowiązującego w banku w dniu spłaty.

Regulamin definiował tabelę kursów jako „Tabelę kursów walut dla produktów hipotecznych w Raiffeisen Bank Polska Spółka Akcyjna”.

Kredyt został wypłacony w transzach

Kredyt został uruchomiony w czterech transzach. Łącznie bank wypłacił na rachunki kredytobiorców lub podmiotów trzecich 2.439.196,42 zł, co stanowiło równowartość 1.192.094,58 CHF. Ponadto pobrana została opłata z tytułu ubezpieczenia w wysokości 10.098,42 CHF.

Do 29 stycznia 2010 r. kredytobiorcy spłacili na rzecz banku 130.996,02 zł, a w okresie od 26 lutego 2010 r. do 29 grudnia 2017 r. — 408.326,49 CHF.

Aneks umożliwiający spłatę bezpośrednio w CHF

W dniu 19 lutego 2010 r. strony podpisały aneks nr 1, zgodnie z którym dotychczasowe postanowienie przewidujące spłatę w złotych według kursu sprzedaży waluty zostało zastąpione zapisem, na podstawie którego kredytobiorcy zobowiązali się dokonywać spłaty kapitału i odsetek w walucie kredytu.

Sąd uznał jednak, że zawarcie aneksu nie usuwało wadliwości pierwotnej umowy ani nie uzasadniało uwzględnienia apelacji banku.

Wezwanie banku do zapłaty

Pismem z dnia 12 lutego 2018 r., doręczonym bankowi 19 lutego 2018 r., pełnomocnik kredytobiorców wezwał bank do zapłaty kwoty 130.996,02 zł oraz 408.326,49 CHF, wskazując na niedozwolony charakter postanowień umowy dotyczących mechanizmu rozliczeń.

W pozwie Klienci Kancelarii Themi dochodzili od banku zwrotu świadczeń nienależnych, podnosząc m.in. nieważność umowy, sprzeczność mechanizmu kursowego z naturą stosunku zobowiązaniowego, bezskuteczność postanowień dotyczących waloryzacji oraz nienależyte poinformowanie o ryzyku walutowym.

Sąd Okręgowy: umowa była nieważna

Sąd Okręgowy uznał, że umowa była obarczona wadami prowadzącymi do jej nieważności. Przyczyną wadliwości był narzucony przez bank sposób ustalania wysokości kwoty podlegającej wypłacie oraz zwrotowi, a więc głównych świadczeń stron.

Wysokość świadczeń stron zależała od kursów walut ustalanych jednostronnie przez bank w tabeli kursów. Ani umowa, ani regulamin nie określały zasad ustalania tych kursów.

Sąd wskazał, że takie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, ponieważ wprowadza element nadrzędności jednej strony i podporządkowania drugiej, bez odwołania do obiektywnych kryteriów ograniczających swobodę banku.

Sąd: bank jednostronnie określał wysokość świadczeń

Sąd Okręgowy podkreślił, że bankowi pozostawiono w istocie swobodne określanie wysokości świadczeń obu stron. Umowa i regulamin nie precyzowały, w jaki sposób bank wyznacza kursy walut w tabeli kursów.

Nie miało znaczenia, jak bank faktycznie ustalał kursy w toku wykonywania umowy. Dla oceny ważności i abuzywności istotna była treść czynności prawnej, a nie późniejszy sposób jej wykonywania.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd Okręgowy uznał również, że nawet gdyby przyjąć ważność mechanizmu kursowego, postanowienia dotyczące sposobu wyliczenia kwoty kredytu podlegającej spłacie i wysokości rat kredytu były abuzywne.

Postanowienia dotyczące denominowania kredytu nie zostały indywidualnie uzgodnione. Bank nie wykazał, aby kredytobiorcy mieli rzeczywisty wpływ na mechanizm przeliczeniowy, mimo że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na banku.

Brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym

Sąd zwrócił uwagę, że złożone przez kredytobiorców oświadczenia o ryzyku kursowym miały charakter ogólny. Nie przedstawiono dokumentu pokazującego skutki wzrostu kursu waluty przy parametrach konkretnej umowy ani historycznych wahań kursów walut w okresie adekwatnym do wieloletniego okresu kredytowania.

Z ustaleń Sądu wynikało, że doradcy kredytowi przekazywali jedynie informację, że kurs waluty indeksacji jest zmienny. Nie przekazywali natomiast informacji, jak kurs kształtował się w przeszłości ani jak może wyglądać w przyszłości. Bank nie przedstawiał też klientom symulacji wpływu kursu waluty na saldo kredytu.

Sąd: tabela banku nie pozwalała zweryfikować kursu

W ocenie Sądu postanowienia dotyczące tabel kursowych nie pozwalały kredytobiorcom zweryfikować sposobu działania banku, stosowanych kryteriów ustalania kursów ani ekonomicznych konsekwencji wyznaczenia przez bank określonego kursu.

Kredytobiorcy byli narażeni na arbitralność decyzji banku i nie mieli instrumentów pozwalających później zweryfikować prawidłowość kursu ustalonego przez bank.

Sąd: spread walutowy naruszał interesy konsumentów

Sąd wskazał, że niedozwolony charakter miało również zróżnicowanie kursów stosowanych przez bank: kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat.

Strony nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej ani na świadczenie usługi wymiany walut. Mechanizm spreadu zwiększał świadczenia kredytobiorców w sposób korzystny wyłącznie dla banku, a przez to naruszał interes konsumentów i dobre obyczaje.

Sąd: umowy nie można było utrzymać po eliminacji klauzul

Sąd Okręgowy uznał, że po usunięciu niedozwolonych postanowień dotyczących tabel kursowych nie było możliwe dalsze wykonywanie umowy. Umowa nie przewidywała bowiem sposobu ustalenia kursu, po jakim kredyt miał być wypłacony i spłacany.

Nie było również podstaw do zastąpienia wyeliminowanych postanowień innym kursem, w tym kursem średnim NBP, ani do uzupełniania umowy na podstawie ogólnych przepisów prawa cywilnego.

Zasądzenie świadczeń w CHF

Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz każdego z Klientów Kancelarii Themi po 204.163,24 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 marca 2018 r. do dnia zapłaty.

Sąd wskazał, że kwoty spłacone we frankach szwajcarskich nie mogły zostać zaliczone na poczet świadczenia banku wypłaconego w złotych, ponieważ brak było podstawy prawnej pozwalającej przeliczyć świadczenia spełnione w CHF na zobowiązanie wyrażone w PLN.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku

Raiffeisen Bank International AG zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części, w której powództwo zostało uwzględnione. Bank kwestionował m.in. ocenę nieważności umowy, abuzywności klauzul, skutków aneksu oraz zasadność zwrotu świadczeń spełnionych w CHF.

Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację banku w całości i zasądził na rzecz każdego z kredytobiorców po 8.100 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Prawomocna wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 705/19 stanowi prawomocne rozstrzygnięcie korzystne dla Klientów Kancelarii Themi.

Sąd drugiej instancji utrzymał wyrok zasądzający na rzecz każdego z kredytobiorców po 204.163,24 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a bank został dodatkowo obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Raiffeisen i duże roszczenia w CHF

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym w sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach i umowy denominowane lub indeksowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń spełnionych w CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• wadliwe pouczenia o ryzyku kursowym,
• spory dotyczące tabel kursowych banków,
• apelacje banków w sprawach frankowych.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 705/19 jest kolejnym przykładem prawomocnej wygranej Klientów Kancelarii Themi w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.