Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt I C 481/21, Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny, ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego nr MG0624800033, zawarta 5 września 2006 r. z Raiffeisen Bank Polska S.A., jest nieważna.

Sąd zasądził od Raiffeisen Bank International AG na rzecz Klienta Kancelarii Themi kwoty:

• 55.849,79 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
• 19.332,38 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
• 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Kredyt we frankach Raiffeisen Bank Polska

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego nr MG0624800033, zawartej 5 września 2006 r. z Raiffeisen Bank Polska S.A. Następcą prawnym tego banku jest Raiffeisen Bank International AG.

Kredyt został przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność wraz z piwnicą oraz na wyposażenie nieruchomości. Kwota kredytu została określona w umowie na 55.270 CHF, przy czym bank zobowiązał się wypłacić ją w złotych według kursu kupna z tabeli kursów walut dla produktów hipotecznych Raiffeisen Bank Polska S.A.

Był to więc typowy kredyt we frankach, w którym kwota kredytu została wyrażona w CHF, ale wypłata i spłata kredytu następowały w złotych, przy wykorzystaniu kursów ustalanych przez bank.

Okres kredytowania i zabezpieczenia

Okres kredytowania został ustalony od 5 września 2006 r. do 6 września 2036 r. Oprocentowanie kredytu na dzień podpisania umowy wynosiło 2,85%.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu były m.in. hipoteka zwykła w kwocie 55.270 CHF, hipoteka kaucyjna do kwoty 16.581 CHF, cesja praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości, weksel in blanco, ubezpieczenie spłaty kredytu oraz przelew wierzytelności z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości.

Mechanizm wypłaty i spłaty według tabeli banku

Umowa przewidywała, że w przypadku kredytu udzielonego w CHF kwota kredytu zostanie wypłacona w złotych według kursu kupna danej waluty z tabeli kursów banku obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu lub transzy.

Spłata kapitału, odsetek oraz innych zobowiązań wyrażonych w walucie obcej miała następować w złotych jako równowartość kwoty w CHF przeliczonej według kursu sprzedaży waluty z tabeli kursów banku.

Sąd zwrócił uwagę, że umowa określała tabelę jedynie jako „Tabelę kursów walut dla produktów hipotecznych w Raiffeisen Bank Polska S.A.”, nie wskazując jasnych i obiektywnych zasad ustalania kursów.

Aneks umożliwiający spłatę w CHF

Aneksem z dnia 7 stycznia 2014 r. bank umożliwił kredytobiorcy spłatę kredytu bezpośrednio w walucie kredytu.

Sąd uznał jednak, że zawarcie aneksu nie miało znaczenia dla oceny ważności umowy. Nieważność umowy kredytu występowała od samego początku, a późniejsza zmiana zasad spłaty nie usuwała pierwotnej wadliwości klauzul indeksacyjnych.

Umowa zawarta na wzorcu banku

Sąd ustalił, że postanowienia umowy dotyczące mechanizmu indeksacji nie były przedmiotem negocjacji pomiędzy stronami.

Klient Kancelarii Themi zawarł umowę z wykorzystaniem wzorca przygotowanego przez bank. Nie miał rzeczywistego wpływu na treść postanowień określających sposób przeliczenia kwoty kredytu oraz rat według kursów ustalanych w tabeli banku.

Oświadczenia o ryzyku kursowym

W umowie oraz w odrębnym formularzu znalazły się oświadczenia kredytobiorcy dotyczące ryzyka zmiany kursu waluty obcej. Kredytobiorca potwierdził, że znane jest mu ryzyko wynikające ze zmiany kursu CHF oraz że wzrost kursu waluty może wpływać na wysokość zadłużenia i zdolność do obsługi kredytu.

Sąd wskazał jednak, że zasadnicza wadliwość umowy wynikała przede wszystkim z pozostawienia bankowi jednostronnego wpływu na wysokość świadczeń stron przez odwołanie do tabel kursowych, których mechanizm nie został w umowie transparentnie określony.

Wezwania do zapłaty i roszczenia kredytobiorcy

Klient Kancelarii Themi dochodził ustalenia nieważności umowy oraz zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku. W sprawie zgłoszono roszczenia obejmujące kwoty wpłacone w złotych oraz we frankach szwajcarskich.

Sąd ustalił, że od 6 kwietnia 2010 r. do marca 2022 r. kredytobiorca zapłacił na rzecz banku tytułem rat kredytowych łącznie 55.849,79 zł oraz 19.332,38 CHF.

Sąd: sama konstrukcja kredytu indeksowanego była dopuszczalna

Sąd Okręgowy wskazał, że co do zasady dopuszczalne było konstruowanie umów kredytu indeksowanego do waluty obcej. Sam mechanizm indeksacji nie naruszał automatycznie art. 69 Prawa bankowego ani zasady swobody umów.

Problemem była jednak konkretna treść umowy, w której bank przyznał sobie prawo do jednostronnego określania kursu CHF stosowanego przy wypłacie i spłacie kredytu.

Sąd: bank nie mógł dowolnie określać świadczeń stron

Sąd podkreślił, że zasadniczym elementem każdego zobowiązania umownego jest możliwość obiektywnego i dostatecznie dokładnego określenia świadczenia. Umowa jest sprzeczna z naturą zobowiązania, jeżeli określenie świadczenia zostaje pozostawione wyłącznie woli jednej ze stron.

W tej sprawie postanowienia umowy pozwalały bankowi jednostronnie i arbitralnie modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość kapitału kredytu oraz rat kredytowych. W konsekwencji bank mógł wpływać na wysokość świadczeń kredytobiorcy.

Sąd: tabela kursowa nie zawierała obiektywnych kryteriów

Sąd wskazał, że umowa nie odwoływała się do obiektywnego kursu CHF ani do wskaźników niezależnych od banku. Nie przewidywała także wymogu, aby kursy z tabeli banku pozostawały w określonej relacji do kursu rynkowego albo kursu publikowanego przez Narodowy Bank Polski.

W świetle treści umowy bank mógł wybrać dowolne kryteria ustalania kursów, a kredytobiorca nie miał możliwości oszacowania dodatkowych kosztów wynikających z takiego mechanizmu.

Sąd: klauzule indeksacyjne były nieważne

Sąd uznał, że postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych były sprzeczne z art. 353¹ k.c., ponieważ przyznawały bankowi prawo do jednostronnego wyznaczania salda kredytu i wysokości rat. Takie ukształtowanie stosunku prawnego pozostawało sprzeczne z naturą zobowiązania.

Sąd wskazał również, że kwestionowane postanowienia naruszały zasadę lojalności kontraktowej i były sprzeczne z dobrymi obyczajami, ponieważ zaburzały równowagę stron umowy na korzyść banku.

Sąd: bez klauzul indeksacyjnych umowa nie zostałaby zawarta

Sąd uznał, że strony nie zawarłyby umowy bez postanowień przewidujących indeksację kredytu. Wskazywało na to m.in. ustalenie oprocentowania w oparciu o stopę procentową właściwą dla franka szwajcarskiego.

Sąd podkreślił, że na rynku finansowym nie są znane umowy kredytów złotowych oprocentowanych przy wykorzystaniu stóp charakterystycznych dla CHF. Bez mechanizmu indeksacji nie byłoby podstaw do pozostawienia oprocentowania opartego o stawkę właściwą dla franka szwajcarskiego.

Sąd: umowa była nieważna w całości

W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że nieważność klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.

Sąd ustalił więc nieważność umowy kredytu mieszkaniowego nr MG0624800033 zawartej 5 września 2006 r. oraz zasądził na rzecz kredytobiorcy zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku.

Zasądzenie kwot w PLN i CHF

Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od Raiffeisen Bank International AG na rzecz Klienta Kancelarii Themi:

• 55.849,79 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od poszczególnych kwot,
• 19.332,38 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od poszczególnych kwot,
• 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wygrana Klienta Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie I C 481/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klienta Kancelarii Themi.

Sąd nie tylko zasądził na rzecz kredytobiorcy ponad 55 tys. zł oraz ponad 19 tys. CHF, ale także wprost ustalił nieważność umowy kredytu zawartej z Raiffeisen Bank Polska S.A.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Raiffeisen i nieważność umowy

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym w sporach przeciwko Raiffeisen Bank International AG.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach i umowy indeksowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul indeksacyjnych,
• brak transparentnych zasad ustalania kursów,
• spory dotyczące tabel kursowych banków,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie I C 481/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klienta Kancelarii Themi w sporze dotyczącym kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.