Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II C 1914/20, Sąd Okręgowy w Warszawie, II Wydział Cywilny, zasądził od Raiffeisen Bank International AG na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 30.925,48 zł oraz 92.999,50 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 10 grudnia 2022 r.

Sąd ustalił również, że Klienci Kancelarii Themi wygrali sprawę w całości, a koszty procesu powinien ponieść pozwany bank. Szczegółowe wyliczenie kosztów pozostawiono referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Kredyt we frankach Raiffeisen Bank Polska

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego nr MG0703800068, zawartej 7 lutego 2007 r. z Raiffeisen Bank Polska S.A. Następcą prawnym banku jest Raiffeisen Bank International AG.

Kredyt został przeznaczony na budowę i zakup lokalu mieszkalnego oraz udziału w lokalu garażowym w Krakowie. Kwota kredytu została określona na 163.900 CHF, a okres kredytowania ustalono od 7 lutego 2007 r. do 18 lutego 2037 r.

Był to klasyczny kredyt we frankach, w którym kwota kredytu została wyrażona w CHF, natomiast uruchomienie kredytu i jego spłata następowały w złotych przy zastosowaniu kursów kupna i sprzedaży ustalanych przez bank.

Kredyt na mieszkanie w Krakowie

Klienci Kancelarii Themi chcieli kupić mieszkanie w Krakowie w związku z planowanym powrotem do Polski. Na etapie składania wniosku kredytowego wskazali kwotę 375.000 zł w walucie CHF, cel w postaci zakupu lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym oraz okres kredytowania wynoszący 360 miesięcy.

Bank wydał decyzję kredytową, w której wskazano kwotę kredytu 383.985 zł, oprocentowanie 3,50% oraz dodatkową marżę 0,15% zastępującą ubezpieczenie na życie.

Mechanizm wypłaty kredytu według tabeli banku

Umowa przewidywała, że w przypadku kredytu udzielonego w CHF kwota kredytu zostanie uruchomiona w złotych według kursu kupna danej waluty zgodnie z tabelą kursów dla produktów hipotecznych Raiffeisen Bank Polska S.A. obowiązującą w dniu uruchomienia kredytu lub transzy.

Kredyt został uruchomiony w ośmiu transzach. Łącznie bank wypłacił kredytobiorcom środki w złotych, przy czym z dokumentów sprawy wynika, że suma wypłacona powodom wyniosła 352.698,65 zł.

Spłata kredytu według kursu sprzedaży CHF

Regulamin kredytu mieszkaniowego przewidywał, że dla kredytu udzielonego w walucie obcej bank stosuje kurs kupna przy uruchomieniu kredytu oraz kurs sprzedaży przy spłacie zobowiązań z tytułu kapitału i odsetek.

Kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania wyrażone w CHF miały być spłacane w złotych jako równowartość kwoty przeliczonej według kursu sprzedaży z tabeli kursów banku. Tabela kursów została zdefiniowana jako tabela kursów walut dla produktów hipotecznych Raiffeisen Bank Polska S.A.

Brak negocjacji i zapewnienia o bezpieczeństwie kredytu

Sąd ustalił, że Klienci Kancelarii Themi nie negocjowali umowy kredytu. Doradca kredytowy zapewniał ich, że kredyt jest bezpieczny, a frank szwajcarski jest stabilną walutą.

Kredytobiorcom nie przedstawiono symulacji spłaty kredytu ani nie poinformowano ich w sposób należyty o ryzyku kursowym i możliwych wahaniach kursu waluty.

Oświadczenia o ryzyku kursowym

W dokumentacji kredytowej znalazły się oświadczenia kredytobiorców, że przedstawiono im ofertę kredytu mieszkaniowego w złotych, a po zapoznaniu się z nią wybrali kredyt w walucie obcej lub indeksowany kursem waluty obcej. W oświadczeniach wskazano także na świadomość ryzyka kursowego oraz ryzyka zmiany stopy procentowej.

Sąd oparł się jednak na całokształcie okoliczności zawarcia umowy, w tym na ustaleniach dotyczących sposobu przedstawienia kredytu, braku negocjacji oraz braku realnego wyjaśnienia mechanizmu ryzyka walutowego.

Aneks umożliwiający spłatę w CHF

W dniu 15 kwietnia 2011 r. strony zawarły aneks, na podstawie którego Klienci Kancelarii Themi rozpoczęli spłatę kredytu bezpośrednio w walucie CHF.

Zawarcie aneksu nie usunęło jednak pierwotnych wad umowy dotyczących mechanizmu przeliczeniowego i sposobu ustalania kursów przez bank.

Spłaty dokonane przez kredytobiorców

W okresie od 16 marca 2007 r. do 18 kwietnia 2011 r. Klienci Kancelarii Themi wpłacili na rzecz banku 99.313,13 zł. Następnie, w okresie od 18 maja 2011 r. do 18 maja 2020 r., wpłacili 92.999,50 CHF.

W pozwie kredytobiorcy dochodzili zasądzenia 30.925,48 zł oraz 92.999,50 CHF jako świadczeń nienależnych spełnionych w wykonaniu wadliwej umowy kredytu.

Reklamacja i odmowa banku

Klienci Kancelarii Themi złożyli reklamację, domagając się rozliczenia umowy kredytu i zwrotu kwot uiszczonych na rzecz banku. W reklamacji wskazali na nieważność umowy oraz abuzywność postanowień dotyczących kursów walutowych.

Bank odmówił uwzględnienia reklamacji.

Sąd: umowa była kredytem denominowanym

Sąd Okręgowy uznał, że umowa była kredytem denominowanym, w którym kwota kredytu została wyrażona w walucie obcej, ale wypłata i spłata następowały w walucie krajowej.

Sąd wskazał, że sama konstrukcja kredytu denominowanego była co do zasady dopuszczalna. Problemem była jednak konkretna konstrukcja umowy, w której mechanizm przeliczeniowy pozostawiał bankowi swobodę jednostronnego określania kursu CHF.

Sąd: kredyt został faktycznie postawiony do dyspozycji w złotych

Sąd zwrócił uwagę, że mimo wskazania kwoty kredytu w CHF, kredytobiorcom postawiono do dyspozycji środki w złotych. Powodowie nie mogli swobodnie dysponować kwotami we frankach szwajcarskich, lecz od początku korzystali z finansowania w walucie polskiej.

W ocenie Sądu mechanizm konwersji z CHF na PLN stanowił element treści umowy, a nie tylko etap jej późniejszego wykonania. Bez tego mechanizmu nie było możliwe określenie sposobu postawienia środków do dyspozycji kredytobiorców.

Sąd: umowa nie określała obiektywnego sposobu ustalania kursu

Sąd wskazał, że w umowie nie określono kursu CHF wobec PLN ani sposobu jego ustalania. Nie sprecyzowano, jakie czynniki ekonomiczne, prawne lub inne mają wpływać na kształtowanie wysokości kursu.

Nie zakreślono również żadnych granic swobody banku, mimo że możliwość dostosowania kursów do własnych potrzeb przez silniejszą stronę stosunku prawnego mogła wpływać na uzyskiwanie przez bank dodatkowej korzyści w postaci spreadu walutowego.

Sąd: klauzula przeliczeniowa naruszała interes konsumentów

Sąd podkreślił, że klauzula przeliczeniowa powoduje, iż przy wzroście kursu CHF zadłużenie konsumenta w PLN może rosnąć, mimo wieloletniej spłaty rat kapitałowych.

Wymóg oznaczenia świadczenia można uznać za spełniony tylko wtedy, gdy sposób obliczania rat kredytowych opiera się na wskaźnikach obiektywnych, niezależnych i niepozostawionych arbitralnej decyzji jednej ze stron. W tej sprawie ten warunek nie został spełniony.

Sąd: odwołanie do tabeli banku było wadliwe

Sąd ocenił odwołanie do tabeli kursowej banku jako mechanizm nieustalony kontraktowo i godzący w interes konsumentów. Umowa nie określała sposobu ustalania kursu waluty, nie odwoływała się do kryteriów obiektywnych, sprawdzalnych i niezależnych od stron.

W chwili zawierania umowy kredytobiorcom nie przyznano rzeczywistego wpływu na ukształtowanie i wykonywanie kluczowego elementu stosunku prawnego. Jednocześnie bankowi nie wyznaczono żadnych ram przy ustalaniu kursu waluty.

Sąd: sposób wykonywania umowy nie miał znaczenia

Sąd wskazał, że dla oceny sprawy nie miało znaczenia, w jaki sposób bank faktycznie wykonywał umowę ani czy stosowany kurs był kursem rynkowym.

Oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie według późniejszej praktyki banku.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd Okręgowy uznał, że zapisy umowy pozwalające bankowi jednostronnie określać kurs waluty, a przez to wysokość świadczeń kredytobiorców, przekraczały granice swobody umów i były sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego.

W konsekwencji Sąd przyjął nieważność umowy kredytu z mocą wsteczną. Świadczenia spełnione przez kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy podlegały zwrotowi jako świadczenia nienależne.

Sąd uwzględnił zarzut zatrzymania banku

W tej sprawie bank złożył oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania oraz procesowy zarzut zatrzymania. Bank powołał się na kwotę wypłaconego kapitału wynoszącą 352.698,65 zł.

Sąd uwzględnił zarzut zatrzymania, dlatego w sentencji wskazał, że wykonanie zasądzonego świadczenia będzie uzależnione od jednoczesnej zapłaty przez kredytobiorców na rzecz banku kwoty 352.698,65 zł albo zabezpieczenia roszczenia banku o zwrot tej kwoty.

Zasądzenie kwot w PLN i CHF

Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz Klientów Kancelarii Themi:

• 30.925,48 zł,
• 92.999,50 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 14 lipca 2020 r. do dnia 10 grudnia 2022 r.,
• koszty procesu, których szczegółowe wyliczenie pozostawiono referendarzowi sądowemu.

Sąd ustalił, że kredytobiorcy wygrali sprawę w całości.

Wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie II C 1914/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z Raiffeisen Bank International AG.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców ponad 30 tys. zł oraz niemal 93 tys. CHF, przyjmując zasadność argumentacji dotyczącej wadliwości mechanizmu denominacji, jednostronnego ustalania kursów przez bank oraz nieważności umowy kredytu.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Raiffeisen i umowy denominowane do CHF

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących dawnych umów Raiffeisen Bank Polska S.A. oraz sporów przeciwko Raiffeisen Bank International AG.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach i umowy denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul denominacyjnych,
• brak transparentnych zasad ustalania kursów,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu,
• zarzut zatrzymania w sprawach frankowych.

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie II C 1914/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klientów Kancelarii Themi w sporze dotyczącym kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.