Sygn. akt  I C 297/22

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 5 lipca 2022r.

Powodowy Bank Millennium SA domagał się orzeczenia nakazem zapłaty w postepowaniu nakazowym, że pozwani [OSOBA] i [OSOBA] mają zapłacić solidarnie na jego rzecz kwoty 512 000,75 zł należności głównej, odsetek umownych naliczonych od należności głównej w kwocie 3 011,69 zł za okres od 28.02.2018 do 24.04.2019, odsetek umownych od zadłużenia przeterminowanego w wysokości 1097,38 zł za okres od 30.03.2018 do 25.04.2019, odsetek umownych od zadłużenia przeterminowanego w kwocie 7395,44 za okres od 26.04.2019 do 17.06.2019 wraz z dalszymi odsetkami za opóźnienie wg zmiennej stopy procentowej zgodnie z postanowienia umowy oraz art. 481 par 2-21 k.c. od kwoty 512 002,75 od dnia 18.06.2019 do dnia zapłaty i zasądzenia na rzecz banku od pozwanych [OSOBA] norm przepisanych.

Takie żądanie bank wywodził z umowy kredytu z dnia 17.05.2006 nr KH/1594/04/2006, którą pozwanym [OSOBA] z dnia 19.02.2019 roku wobec  niewywiązywania się przez pozwanych z obowiązku spłaty zadłużenia. Wypowiedzenie uprawomocniło się w dniu 24.05.2019r.

Zarządzeniem z dnia 15.10.2019r. Przewodniczący stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty i zarządził rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym. ( k. 67 )

Pozwani [OSOBA] i [OSOBA] w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na ich rzecz od banku zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami według norm przepisanych.

Wg pozwanych [OSOBA] zasadności żądania pozwu. Żądanie jest bezpodstawne co do zasady i wysokości, w szczególności zakwestionowali, że zawarli skutecznie z powodem [OSOBA], ewentualnie, że umowa jest ważna, bank nie posiada wymagalnych zobowiązań wobec pozwanych, roszczenie banku uległo przedawnieniu. Pozwani [OSOBA], że zawarli z bankiem umowę o kredyt hipoteczny nr KH/1594/04/2006 na kwotę 393 550,00zł. Kredyt przeznaczony był na zakup mieszkania w budowie od dewelopera, wykończenie mieszkania i refinansowanie poniesionych kosztów. Zawarta umowa jest nieważna, została zawarta przez pozwanych [OSOBA] wzorze banku, bez możliwości negocjowania jej treści. Bank nie przedstawił pełnomocnictw dla pracowników banku do zawarcia umowy, więc nie doszło do jej skutecznego zawarcia. Brak też pełnomocnictw dla pracowników banku podpisanych na wezwaniu do zapłaty i wypowiedzeniu umowy, zatem te czynności są bezskuteczne. Bank nie złożył zatem skutecznego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Pozwani [OSOBA] samego początku dokonywali znacznych nadpłat nie mając świadomości, że harmonogramy spłat przedstawione przez bank są niezgodne z umową, ewentualnie, że pozwani [OSOBA] w całości nienależne świadczenie, nie mając świadomości, że umowa jest nieważna ex tunc. Niezgodność wynika z abuzywnych zdaniem pozwanych [OSOBA]. 385 1 kc. postanowień umownych odnoszących się do indeksacji kredytu tj. par 2 ust 2 i par 7 ust 1 umowy oraz par 2 pkt 19, par 3 ust 2 i par 8 ust 3 regulaminu. Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania salda kredytu i rat, przez niczym nieograniczone wyznaczanie w tabelach kursów kupna i sprzedaży  CHF. Bank nie ponosił żadnego ryzyka kursowego. To narusza zasadę ekwiwalentności. Zastosował dwa mierniki wartości kurs kupna i sprzedaży CHF. Podnieśli także kwestie abuzywności ubezpieczenia niskiego wkładu własnego - par 9 ust 7-9 umowy oraz postanowień aneksu do umowy dotyczącego prowizji za zwiększone ryzyko banku w związku z występowaniem niskiego wkładu własnego.  Abuzywność w/w postanowień skutkuje niezwiązaniem nimi stron. Umowa jest nieważna w całości. Bank ma co najwyżej wobec pozwanych [OSOBA] o zwrot wypłaconej kwoty kredytu, ale jest to roszczenie niewymagalne, bo bank nigdy ich nie wezwał do zapłaty. Umowa jest też sprzeczna z naturą stosunku prawnego tj. art. 353 1 k.c. albowiem w umowie nie określono kwoty kredytu, umowa nie określała precyzyjnego sposobu wyliczenia technicznego salda kredytu wyrażonego w walicie CHF, nie zostały określone zasady spłaty kredytu, w umowie winna być wyraźnie określona kwota prowizji, jeżeli została zastrzeżona, a to pozostaje sprzeczne z art. 69 ust 2 prawa bankowego. Pozwani [OSOBA] ryzyko walutowe, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i narusza interesy pozwanych. Pozwanych [OSOBA] o ryzyku walutowym, związanym z zawarciem umowy kredytowej. Zdaniem pozwanych w przypadku stwierdzenia abuzywności postanowień i zastosowania art. 65 par 2 k.c. i art. 56 k.c. w niniejszej sprawie jest to wykluczone z uwagi na charakter art. 69 ustawy prawo bankowe. Umowa mogłaby być utrzymana w mocy jedynie przy założeniu, że można ją obiektywnie wykonać po usunięciu klauzul indeksacyjnych. Wówczas należy stwierdzić, że bank udzielił w istocie pozwanym [OSOBA] w kwocie określonej w umowie w PLN, oprocentowanego w oparciu o stopę referencyjną LIBOR. Podkreślili, że nieważność umowy nie jest niekorzystna dla pozwanych ( k.127 – 158 )

Pismem z dnia 15 marca 2021r. powodowy bank poparł powództwo w całości i wniósł o zasądzenie od pozwanych [OSOBA] norm przepisanych. Bank przedłożył pełnomocnictwa do zawarcia umowy, wypowiedzenia umowy. Zaprzeczył twierdzeniom pozwanych. Podniósł, że umowa kredytu nie miała konsumenckiego charakteru, bo została zwarta w związku z prowadzoną przez pozwanego [OSOBA] działalnością gospodarczą. We wniosku z [DZIAŁKA] o zawarcie aneksu pozwany [OSOBA], że nieruchomość  zakupiona z kredytu stanowiła przedmiot umowy najmu. Kredyt nie został wykorzystany przez pozwanego na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, a w celach zarobkowych. Pozwany [OSOBA] tej nieruchomości. Zawarcie umowy było zakończeniem długotrwałego procesu, w trakcie którego pozwani [OSOBA] banku dokonywali szereg wyborów. Pozwani [OSOBA] sposób indeksowania oraz samą kwotę kredytu w CHF. Chcieli wykorzystać korzystne warunki kredytu w CHF, w tym wynikające z kursu tej waluty, a także stóp referencyjnych LIBOR. Stosowane przez bank kursy były kursami rynkowymi. Pozwani [OSOBA], prawdziwą oraz pełną informację na temat wnioskowanego przez nich kredytu i poinformowani o wszelkich konsekwencjach zawarcia umowy, w tym dotyczących ryzyka kursowego i samego charakteru umowy. Pozwani [OSOBA] stroną umów kredytowych w walucie obcej CHF. Posiadali zatem praktyczne doświadczenie w obsłudze tego rodzaju zobowiązania i świadomość ryzyk z nim związanych, w tym w szczególności ryzyka kursowego. To kredytobiorca decydował kiedy i po jakim kursie zostanie wypłacony kredyt. Faktyczną przyczyną twierdzeń pozwanych [OSOBA] rodzaj umowy kredytu hipotecznego ( indeksowanego dla waluty obcej ), lecz realny spadek wartości złotówki w stosunku do franka szwajcarskiego. Taka przyczyna nie zasługuje na ochronę prawa, ponieważ bank nie ma wpływu na kursy walut. Kredyt złotowy także wiąże się z ryzykiem związanym ze wzrostem stóp procentowych. Zawarty przez strony aneks nr 3 potwierdził zgodny zamiar stron oraz legalność kwestionowanych przez pozwanych [OSOBA]. Stanowi zatem dodatkową, wystarczającą i samodzielną przesłankę dyskwalifikującą powództwo. Zaprzeczył aby przedmiotowy kredyt był kredytem złotowym, a nie indeksowanym do CHF. Kredyt zlotowy bez indeksacji oprocentowany w oparciu o stopę bazową LIBOR jest sprzeczny z prawem i zasadami ekonomii. Nawet w razie stwierdzenia abuzywności spornych klauzul brak jest podstaw do eliminacji całej indeksacji z umowy, ewentualnie abuzywna może być tylko klauzula odsyłająca do TKWO, a nie cała klauzula indeksacyjna. Podniósł możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej, z pominięciem przeliczenia raty z CHF na PLN. Powód [OSOBA] wysokość zadłużenia pozwanych. ( k. 173 - 273 )

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

               Pozwany [OSOBA] w 2006r. prowadził działalność gospodarczą w Limanowej – sklep spożywczy. [OSOBA] pracowała wówczas w [OSOBA] w Krakowie jako kierownik produkcji filmowej i telewizyjnej. Od kilku lat oboje mieszkali w Krakowie w wynajętym mieszkaniu i tam zamierzali pozostać. [OSOBA] dojeżdżał do pracy w Limanowej.

               W 2006r. pozwani [OSOBA] uzyskać kredyt na zakup mieszkania w Krakowie.

Dnia 10.04.2006 roku [OSOBA] i [OSOBA] – wówczas narzeczeni złożyli w pozwanym [OSOBA] wniosek kredytowy, w którym wnioskowali o udzielenie kredytu w kwocie 393 550 zł na budowę lokalu mieszkalnego deweloperskiego i za namową pracownika na jego wykończenie ( umeblowanie kuchenne ) z uwagi na niskie oprocentowanie. Wnioskowali o kredyt w CHF, gdyż przedstawiono im taką ofertę jako najkorzystniejszą, pomimo,  że  ( [OSOBA] z uwagi na wysokie dochody, a także [OSOBA] ) posiadali zdolność kredytową aby uzyskać kredyt w PLN, wypłacony w 11 transzach na okres 420 miesięcy i karencję w spłacie 12 miesięcy oraz równe raty. Wskazywali że [OSOBA] jest kawalerem, ze średnim wykształceniem, prowadzącym działalność gospodarczą w Limanowej – sklep spożywczy z wynagrodzeniem [DZIAŁKA] [DZIAŁKA] zł. [OSOBA] wskazywała, że jest panną z wykształceniem wyższym, pracująca w [OSOBA] z wynagrodzeniem 27 910 zł. za 6 miesięcy. Oboje pozwani [OSOBA] w Banku BPH SA, [OSOBA] kredyt mieszkaniowy w wysokości 49 890 CHF, [OSOBA] kredyt konsolidacyjny w wysokości 76 500 CHF. Jako CCHF,CJako zabezpieczenie kredytu pozwani [OSOBA] kredytowanej nieruchomości. Pismem z dnia 10.04.2006r. wnieśli o obniżenie marży do 1% w związku ze złożeniem wniosku kredytowego powyżej 100 000zł. Pozwani [OSOBA] umowy. Pracownik banku zapewniał pozwanych, że przedmiotowy kredyt jest korzystniejszy w stosunku do kredytu złotówkowego gdyż jest tańszy. Pracownik okazywał pozwanym [OSOBA] o jego opłacalności. Zapewniał o niedużych różnicach kursowych. Nie wytłumaczył pozwanym [OSOBA] w umowie będzie pełnił frank szwajcarski. Pozwanym [OSOBA] wpływ będzie miał kurs franka na ratę kredytu i kapitał. Nie poinformowano pozwanych, że w przypadku wahania kursu CHF wysokość raty i kredytu może wzrosnąć w sposób nieograniczony.

               Bank zweryfikował wniosek kredytowy pozwanych [OSOBA] z wcześniej przyznanego kredytu przeznaczonego na refinansowanie kredytu mieszkaniowego w BPH SA, na co pozwani [OSOBA] i złożyli rezygnację z kredytu przeznaczonego na spłatę kredytu mieszkaniowego i wydał pozytywną decyzję kredytową w dniu 5.05.2006r.

               Pozwani [OSOBA] wzorcu umowy. Nie negocjowali jej warunków. Posiadali wiedze na temat kursu wypłaty kredytu, nie mieli wiedzy po jakim kursie będzie następowała spłata. Nie mieli świadomości, że bank będzie stosował kurs CHF wg własnych tabel. Nie znali pojęcia spredu walutowego. Rozumieli umowę tak jak wytłumaczono to im w banku, że tak naprawdę to jest to kredyt złotowy, wypłata nastąpi w złotych, a frank widnieje tylko w umowie jako mechanizm, który jest tani. Pracownik banku namawiał aby szybko brać kredyt, że teraz bierze się kredyty we franku. Pozwany [OSOBA] [OSOBA] pełnomocnictwa do ustanowienia hipoteki na nieruchomości położonej w Krakowie i otwarcia rachunku oszczędnościowo rozliczeniowego, którego współposiadaczem będzie Marcin Golonka. Pozwani [OSOBA] bankowi do przystąpienia do umowy zbiorowego ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych, pobierania z ich rachunku bankowego prowadzonego przez bank Millennium środków pieniężnych z zaliczeniem ich na spłatę odsetek i sfinansowanie wydatków związanych z ustanowieniem  hipoteki, do pobrania opłaty z tytułu ubezpieczenia przez bank niskiego wkładu własnego oraz, że przy pobieraniu środków bank stosował będzie kurs zgodnie z obowiązującą w banku Tabelą Kursów. Pozwani [OSOBA] dotyczącej wypłaty kredytu, ubezpieczeń, cesji, zmiany warunków umowy, przewalutowania.

( dowód: pełnomocnictwa k. 323 - 325, informacja k. 326 – 327, wniosek kredytowy k. 328 – 332, pismo k. 333, decyzja kredytowa k. 334 – 344, zeznania pozwanego [OSOBA] k. 550 – 551 00:58:02 – 01:38:50, zeznania pozwanej [OSOBA] k. 551 01:38:50 – 02:03:20)

Dnia 10.04.2006 roku pozwani [OSOBA] w pozwanym [OSOBA] wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej. Z informacji tej wynikało, że powodowy Bank w swojej ofercie dla klientów indywidualnych posiada kredyty złotowe i indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej. Przed wyborem waluty kredytu bank postulował o zapoznanie się z informacjami o ryzyku kursowym i zmian stóp procentowych. Z informacji tej wynikało, że wybierając zadłużenie w walucie obcej kredytobiorca korzysta z aktualnie niższego oprocentowania w porównaniu z kredytem złotowym i spłacając miesięcznie niższą ratę kredytu. Dotyczyło to przede wszystkim kredytów w Euro i CHF co wynikało ze znacznej różnicy w wysokości stawek referencyjnych, które były podstawą ustalania oprocentowania kredytu. Wskazywano, że w okresie do czerwca 2006 roku stawki referencyjne dla kredytu złotowego wynosiły 4,17%, a dla kredytu indeksowanego CHF 1,25%. Podkreślano też, że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej kredytobiorca narażony jest na ryzyko zmiany kursów walutowych. Występowanie ryzyka kursowego sprawiało, że wysokość raty spłaty i wysokość zadłużenia  przeliczona na PLN podlega ciągłym wahaniom na dany dzień, w zależności od aktualnego kursu waluty. Z tego względu zalecano rozważenie zaciągnięcia długoterminowego kredytu w PLN jako korzystną alternatywę do kredytów walutowych, które mimo atrakcyjnych aktualnie warunków cenowych w długim okresie mogły okazać się droższe na skutek wzrostu kursów walutowych. Wskazywano też, na ponoszenie przez kredytobiorcę ryzyka zmian stóp procentowych, ponieważ oprocentowanie składało się ze stałej marży banku i zmiennej stopy referencyjnej LIBOR, zmieniającej się co kwartał. Podkreślano, że w skutek wzrostu stawki referencyjnej wzrastało oprocentowanie a zatem wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej. Po przeanalizowaniu tej informacji to kredytobiorca wybierał walutę najkorzystniejszą dla siebie, umożliwiającą optymalną formę spłaty. Bank oferował też możliwość zmiany waluty kredytu wielokrotnie w  czasie trwania umowy na PLN bezpłatnie.

Do informacji tej dołączone były dwa wykresy liniowe zmian kursu CHF w okresie 14.02.2000 do 12.12.2005 oraz zmian stawki referencyjnej LIBOR  w okresie 10.01.2005 do 14.12.2005.

(dowód: informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej z harmonogramem zmian stawki LIBOR i kursu CHF k. 354, historie zmian kursu franka k. 354a, historia zmian stawki LIBOR k. 354b )

W dniu 17.05.2006r. pozwani [OSOBA] i [OSOBA], wtedy narzeczeni zawarli z Bankiem Millennium SA z siedzibą w Warszawie reprezentowanym przez pełnomocników [OSOBA] i [OSOBA] umowę o kredyt hipoteczny nr KH 1594/04/2006.

Według § 1 umowy określenia użyte w umowie miały znaczenia nadane im w Regulaminie kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku Millennium SA. Kredytobiorca oświadczył, że otrzymał Regulamin, zapoznał się z nim i zaakceptował warunki w nim zawarte. Bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie, na cel i warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i aktualnego cennika w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień umowy. Zgodnie z § 11 ust 2 pkt 1 umowy integralną część umowy stanowił Regulamin. Zgodnie z § 11 ust 3 umowy w zakresie nieuregulowanym postanowieniami umowy zastosowanie miały postanowienia Regulaminu.

W myśl § 2 ust 1 umowy kwota kredytu wynosiła 393 550 zł. W myśl § 2 ust 2  umowy kredyt był indeksowany do CHF po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF wg Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku Millennium w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyłał kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN, zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku Millenium w dniu uruchomienia kredytu/ transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania miały wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu. Kredytu udzielono na wykończenie rozpoczętej budowy lub mieszkania 40 000 zł, zakup mieszkania w budowie od dewelopera w Krakowie przy ul. [ADRES] 348 550 zł i refinansowanie kosztów ostatnich 12 miesięcy w kwocie 5 000 zł - § 2 ust 3 umowy. Okres kredytowania wynosił 429 miesięcy - § 2 ust 6 umowy. Wypłata kredytu następowała w transzach na rachunek bankowy dewelopera i kredytobiorcy - § 3 ust 1 i 2 umowy. 

          Zgodnie z § 4 ust 1 umowy od kwoty udzielonego kredytu bank pobierał  jednorazową bezzwrotną prowizję w wysokości 3935,50 zł płatną przed uruchomieniem kredytu lub jego pierwszej transzy.

Zgodnie z § 4 ust 4 pkt 2 umowy w przypadku zmiany waluty obcej na PLN stosowano kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w banku tabeli Kursów Walut Obcych.

               Zgodnie z § 5 ust 2 umowy kredytobiorca zobowiązał się w całym okresie kredytowania do posiadana rachunku w Banku Millennium SA oraz zapewnienia na nim środków w kwocie umożliwiającej realizację postanowień umowy. W par 5 ust 4 pozwani [OSOBA], że wraz z wnioskiem kredytowym otrzymali pismo Informacja dla wnioskodawcy ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej oparte na zmiennej stopie procentowej i zapoznali się z nimi.

Zgodnie z § 6 ust 1 – 5 kredyt był oprocentowany wg zmiennej spoty procentowej jako stawka stopy referencyjnej LIBOR 3M i stałej marży banku 1,25 %. Oprocentowanie kredytu wynosiło 2,4992% w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stawki referencyjnej LIBOR 3M obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1,25%, stałej w całym okresie kredytowania. Odsetki były naliczane za każdy dzień aktualnego salda zadłużenia. Oprocentowanie kredytu ulegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M. Stopa referencyjna zmieniała się w cyklu kwartalnym i przyjmowała wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego kolejny kwartał kalendarzowy.

          Zgodnie z § 7 ust 1 i 3 umowy kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu zgodnie z Tabelą Walut Obcych Banku Millennium SA. Spłata kredytu następowała przez bezpośrednie potrącenie przez bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy w Banku.

Zgodnie z § 9 ust. 1 na zabezpieczenie spłaty kredytu kredytobiorca ustanawiał hipotekę kaucyjną do kwoty 669 035 zł na nieruchomości w Krakowie.

Zgodnie z § 9 ust. 7 – 9 dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 317 160,00 zł, stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej przez Bank Millennium SA z TUiR CIGNA STU SA. Kredytobiorca zobowiązany był do zwrotu bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 2 761,00 zł. za pierwszy 36-miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej. Jeżeli w ciągu 36-miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 317 160,00 zł. kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-miesięczny okres udzielonej bankowi przez TUiR CIGNA STU SA ochrony ubezpieczeniowej, o czym kredytobiorca zostanie poinformowany przez bank pisemnie.

Zgodnie z § 2 ust. 19 Regulaminu kredyt w walucie obcej był udzielany w PLN indeksowany kursem waluty obcej wg Tabeli Kursów Walut [OSOBA] w banku.

Zgodnie z § 3 pkt 1-2 Regulaminu kredyt był udzielany w PLN, mógł być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów [OSOBA].

Zgodnie z § 8 pkt 1 zd 1. Regulaminu kredyt był spłacany w terminie określonym w umowie kredytu przez obciążenie rachunku wskazanego w umowie kredytu. Zgodnie z § 8 ust. 3 Regulaminu w przypadku kredytu w walucie obcej kwota raty spłaty obliczona była według kursu sprzedaży dewiz, obwiązującego w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów [OSOBA] z dnia spłaty.

Zgodnie z § 8 ust. 4 Regulaminu w przypadku kredytu w walucie obcej kredytobiorca mógł zastrzec w umowie kredytu, iż Bank będzie pobierał ratę spłaty w rachunku w walucie do jakiej indeksowany był kredyt o ile ten rachunek był dostępny w aktualnej ofercie banku.

(dowód: umowa kredytu z załącznikiem k. 60 – 65, Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej Banku Millenium SA k. 40 – 48 i 284 - 318, cennik Millekredytu dom k. 319-322, pełnomocnictwa k. 398, 399 )

Powodowy Bank wypłacił pozwanym [OSOBA] w transzach: dnia  26.05.2006 w kwocie 129 971 zł i 5 000zł., dnia 7.07.2006 w kwocie 28 726 zł, dnia 7.08.2006 w kwocie 28 726 zł, dnia 7.09.2006 w kwocie 28 726 zł, dnia 6.10.2006 w kwocie 28 726 zł, dnia 7.12.2006 w kwocie 28 726 zł, dnia 5.01.2007 w kwocie 28 726 zł, dnia 24.04.2007 w kwocie 17 677 zł, dnia 22.05.2007 w kwocie 39 819,98 zł.

(dowód: dyspozycje wypłaty transz k. 345 - 353, tabele kursów banku k. 216-217, zestawienie transakcji k. 218-226)

Dnia 21.08.2009r. umowę aneksowano w zakresie wprowadzenia prolongaty w spłacie rat kredytu przez 4 miesiące ( od dnia 26.07.2009r. do 26.10.2009r. ). W dniu 27.10.2009r. wprowadzono nowy harmonogram spłat wg pozostającej do spłaty kwoty kapitału i odsetek ( po zakończeniu prolongaty ).

(dowód: aneks nr 1/2009 do umowy k. 58 – 59 )

W dniu 31.05.2012r. zgodnie z wnioskiem, pozwani [OSOBA] z bankiem w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu na 36 równych miesięcznych rat.

(dowód: porozumienie do umowy k. 278 – 279, wniosek k. 360 )

Dnia 26.06.2012r. aneksowano umowę w zakresie zmiany daty spłaty rat kredytu z 26-tego na 29-ty dzień każdego miesiąca. Termin spłaty ostatniej raty przypadał na dzień zakończenia umowy tj. w dniu 26.05.2041r.

(dowód: aneks nr 2/2012 do umowy k. 54 – 55, zeznania świadka [OSOBA] k. 549 00:21:49 – 00:36:35, zeznania świadka [OSOBA] k. 549 00:38:06 – 00:49:53)

Dnia 2.07.2015r. umowę aneksowano w zakresie opłat i prowizji oraz pełnomocnictwa udzielonego bankowi. W § 4 umowy dodano ust. 8 o brzmieniu: 1) z uwagi na fakt, że saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu jest wyższe niż 80% wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu ( niski wkład własny ), do czasu gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 317 160, 00 zł. bank będzie pobierał prowizję za zwiększone ryzyko banku z tytułu występowania niskiego wkładu własnego, zwaną dalej „ Prowizją”. 2) z zastrzeżeniem pkt 4 prowizja jest pobierana co miesiąc w kolejnych 36- miesięcznych okresach. Pierwszy 36-miesięczny okres pobierania prowizji rozpoczyna się w dniu 1.05.2015r. 3) jeżeli do dnia 30.04.2015r. saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 317 160,00zł., bank będzie pobierał prowizję w następującym po nim 36-miesięcznym okresie. Jeżeli natomiast do ostatniego dnia roboczego ostatniego miesiąca tego 36- miesięcznego okresu, saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższa niż 317 160,00zł, bank będzie pobierał prowizję w następującym po nim 36-miesięcznym okresie. Mechanizm pobierania prowizji opisany w zdaniu poprzednim stosuje się odpowiednio w kolejnych następujących po sobie 36-miesięcznych okresach. Jeżeli w ciągu danego 36- miesięcznego okresu saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 317 160, 00 zł. bank zaprzestanie pobierania prowizji począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym saldo to osiągnie ww. poziom. 40 wysokość prowizji w danych 36- miesięcznym okresie każdorazowo obliczana będzie zgodnie ze wzorem PR= [ (( SK * KSD) – ( 80% *WN )) * 3.0%] / 36, gdzie PR to prowizja, SK saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu wg stanu na dzień 2015.04.30, a w przypadku kontynuacji pobierania prowizji w kolejnych 36-miesięcznych okresach, z ostatniego dnia roboczego ostatniego miesiąca 36-miesięcznego okresu poprzedzającego dany 36- miesięczny okres, KSD – kurs sprzedaży CHF według tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku w dniu 2015.04.30, a w przypadku kontynuacji pobierania prowizji w kolejnych 36-miesięcznych okresach, w ostatnim dniu roboczym ostatniego miesiąca 36-miesięcznego okresu poprzedzającego dany 36-miesięczny okres, WN wartość nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu. Przy obliczeniu prowizji wynik jest zaokrąglany zgodnie z zasadami matematyki. 5) bank będzie pobierał prowizję poprzez automatyczne obciążenie rachunku bankowego prowadzonego w PLN służącego do obsługi kredytu objętego umową każdego 30 dnia miesiąca, z wyłączeniem miesiąca lutego, w którym prowizja zostanie pobrana ostatniego dnia tego miesiąca, począwszy od miesiąca rozpoczynającego dany 36- miesięczny okres. W przypadku niepobrania przez bank którejkolwiek prowizji w powyższym terminie, bank pobierze je w terminie 14 dni od daty zawarcia aneksu nr 3/2015 do umowy.  

W § 2 umowy dodano jako kolejny ustęp postanowienie o brzmieniu: kurs wymiany walut obcych, na podstawie, którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej, podawany jest w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Podstawą do ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku jest kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu Reuters w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut [OSOBA] kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych mogą odbiegać od kursu bazowego nie więcej niż 10%. Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego. Pierwsza Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona jest pomiędzy godzina 8:00 a godziną 10:00 danego dnia. Tabela Kursów Walut Obcych publikowana jest każdorazowo na stronie www.bankmillennium.pl. W przypadku gdy Tabela Kursów Walut Obcych tworzona jest w danym dniu co najmniej dwukrotnie, do ustalenia wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla kredytobiorcy spośród kursów sprzedaży dewiz obowiązujących w Banku w dniu przeliczenia zobowiązania na złote polskie. W przypadku wcześniejszej częściowej spłaty kredytu będzie to najkorzystniejszy kurs sprzedaży dewiz spośród kursów obowiązujących w Banku danego dnia do chwili złożenia dyspozycji wcześniej częściowej spłaty. Postanowienia regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku Millennium SA odnoszące się do opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu nie mają zastosowania do umowy. 

(dowód: aneks nr 3/2015 do umowy k. 52 – 53, zeznania świadka [OSOBA] k. 549 00:21:49 – 00:36:35, zeznania świadka [OSOBA] k. 549 00:38:06 – 00:49:53 )

W dniu 28.10.2015r. pozwani [OSOBA] o zawieszenie spłaty raty kapitałowej od 29.10.2015r. do 28.02.2016r.

(dowód: wniosek z załącznikami k. 355 – 359 )

Dnia 9.11.2015 roku aneksowano umowę poprzez wprowadzenie nowego harmonogramu spłat wg pozostającej do spłaty na dzień zawarcia aneksu wymagalnej i niewymagalnej kwoty kapitału. Kredyt miał być spłacony w 302 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek i rosnącą część raty kapitałowej. Pierwsza rata umowy zmienionej przypadała na dzień 29.04.2016r.

(dowód: aneks nr 3/2015 do umowy k. 56 – 57, zeznania świadka [OSOBA] k. 549 00:38:06 – 00:49:53 )

Dnia 24.10.2017 roku umowę kredytu aneksowano wprowadzając nowy harmonogram spłat zgodnie z którym kredyt miał być spłacany w 283 ratach miesięcznych, w tym od 29.11.2017r. do 29.03.2018r. ustalono stałą wysokość raty w wysokości 200 CHF miesięcznie, a od dnia 29.04.2018r. do dnia zakończenia umowy kredyt miał być spłacany w równych ratach miesięcznych zawierających malejącą część odsetek i rosnącą część raty kapitałowej.

(dowód: aneks do umowy k. 49 – 50, zeznania świadka [OSOBA] ) k. 549 – 550 00:49:53 – 00:58:02 )

Po wypłacie wszystkich transz saldo kredytu wynosiło 164 166,01 CHF.

W okresie od 26.05.2006 roku do dnia 31.12.2009 roku pozwani [OSOBA] kredytu z dnia 17.05.2006 roku wpłacili tytułem raty kapitałowej 5 360,88 CHF – 13 636,07 PLN, tytułem raty odsetkowej 15 977,50 CHF – 38 816 PLN. W okresie od 1.01.2010 roku do dnia 31.12.2012 roku pozwani [OSOBA] kredytu z dnia 17.05.2006 roku wpłacili tytułem raty kapitałowej 10 380,59 CHF – 34 918,97 PLN, tytułem raty odsetkowej 6 437,95 CHF – 21 222,56 PLN. W okresie od 1.01.2013 roku do dnia 31.12.2016 roku pozwani [OSOBA] kredytu z dnia 17.05.2006 roku wpłacili tytułem raty kapitałowej 15 222,18 CHF – 44 386,28 PLN, tytułem raty odsetkowej 5 129,55 CHF – 14 561,48 PLN. W okresie od 1.01.2017 roku do dnia 31.12.2021 roku pozwani [OSOBA] kredytu z dnia 17.05.2006 roku wpłacili tytułem raty kapitałowej 20,66 CHF – 76,81 PLN, tytułem raty odsetkowej 661,89 CHF – 2 430,02 PLN - łącznie 170 048,19 zł.

(dowód: zaświadczenia z banku o wysokości spłat rat kapitałowych i odsetek od kredytu k. 362 – 378, zestawienie transakcji k. 380 – 396, wyciągi koperta k. 66 )

Pozwani [OSOBA].

( okoliczność bezsporna )

Pozwany [OSOBA] się mailowo o przesunięcie terminu realizacji wniosku o restrukturyzację kredytu do czasu jego powrotu tj. do 22.10.2017r. Wnosił o wstrzymanie wypowiedzenia umowy.

(dowód: email k. 361 )

Na dzień 26.04.2019 r. zaległość pozwanych z tytułu kredytu wynosiła 133 671,71 CHF – 512 002,75 PLN.

(dowód: zaświadczenie z banku o wysokości spłat rat kapitałowych i odsetek od kredytu k. 375, zestawienie transakcji k. 10, 397 )

Pismem z dnia 13.12.2018 roku Bank Millennium SA reprezentowany przez umocowanych pełnomocników wezwał [OSOBA] i [OSOBA] do spłaty przeterminowanego zadłużenia wynoszącego 4 394,54 CHF powstałego w związku z niespłaceniem rat kredytu i odsetek w terminach wskazanych w umowie, w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania na wskazany rachunek bankowy. Bank informował o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w ciągu 14 dni od otrzymania pisma, pod rygorem wypowiedzenia umowy kredytowej i podjęcia działań windykacyjnych zmierzających do odzyskania należności. [OSOBA] i [OSOBA] nie podjęli kierowanych do nich na trzy adresy wskazane w umowie i aneksach wezwań.

(dowód: pismo z dnia 13.12.2018 roku k. 13, 15, 17, 19, 21, potwierdzenia nadania k. 12, 14, 16, 18, 20, pełnomocnictwa k. 400 )

Pismem z dnia 19.02.2019 roku Bank Millennium reprezentowany przez umocowanych pełnomocników wypowiedział [OSOBA] i [OSOBA] umowę z dnia 17.05.2006 roku nr KH/1594/04/2006 z późniejszymi zmianami z zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia od daty doręczenia wypowiedzenia. Podał, że po upływie okresu wypowiedzenia całość zadłużenia w kwocie 134 528,87 CHF ( w tym kapitał w kwocie 133 671,71 CHF ) zostanie postawiona w stan natychmiastowej wymagalności. Pisma tego [OSOBA] i [OSOBA] kierowanego do nich na dwa adresy wskazane w umowie i aneksach nie podjęli.

(dowód: wypowiedzenie z dnia 19.02.2019 roku k. 31, 33, 35, 37, 39, potwierdzenia odbioru k. 30, 32, 34, 36, 38, pełnomocnictwa k. 400 )

Pismem z dnia 18.06.2019 roku Bank Millennium SA reprezentowany przez umocowanych pełnomocników wezwał [OSOBA] i [OSOBA] do spłaty przeterminowanego zadłużenia wynoszącego 523 507,26 zł. powstałego z tytułu umowy w terminie 7 dni od daty doręczenia przedsądowego wezwania do zapłaty na wskazany rachunek bankowy. Bank informował o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. [OSOBA] i [OSOBA] nie podjęli kierowanych do nich na dwa adresy wskazane w umowie i aneksach wezwań.

(dowód: pismo z dnia 18.06.2019 roku k. 23, 55, 27, 29, potwierdzenia nadania k. 22, 24, 26, 28, pełnomocnictwa k. 400 )

Dnia 18.06.2019 roku Bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych CIF: 0002345140, w którym stwierdził, że [OSOBA] i [OSOBA] posiadają wymagalne zadłużenie wobec Banku na kwotę 523 507,26 PLN ( 512 002,75 PLN tytułem kapitału, 3 011,69 PLN tytułem odsetek umownych naliczonych za okres od dnia 28.02.2018 roku do dnia 24.04.2019 roku, 1 097,38 PLN tytułem odsetek przeterminowanych/karnych liczonych od kwoty kapitału od dnia 30.03.2018 roku do 25.04.2019 roku, 7 395,44 PLN tytułem odsetek przeterminowanych/karnych liczonych od kwoty kapitału od dnia 25.04.2019 roku do 17.06.2019 roku.

.

(dowód: wyciąg  z ksiąg bankowych k. 11, zestawienie transakcji k. 10, oprocentowanie k. 4 )

               Aktualnie jako właściciele lokalu mieszkalnego poł. w Krakowie przy ul. [ADRES] pow. [DZIAŁKA],[DZIAŁKA] m. kw. obj. KW [KW] wpisani są [OSOBA] i [OSOBA]. W dziale IV w/w KW wpisana jest hipoteka umowna kaucyjna na sumę [KW] 035 PLN jako zabezpieczenie kredytu, odsetek oraz kosztów banku na rzecz Banku Millennium SA.

(dowód: wydruk internetowy KW [KW] k. [KW] – 9 )

               Pozwani w zakupionym lokalu mieszkalnym w Krakowie mieszkali przez kilka lat. Po zajściu w drugą ciężę przez [OSOBA] i utracie przez nią pracy w TVP, pozwani [OSOBA] do [OSOBA] zaprzestała pracy w P w 2009r. Początkowo pozwani [OSOBA] u rodziców [OSOBA] w Limanowej przy ul. [ADRES] czym, w 2009r zakupili nieruchomość położoną w Limanowej przy ul. [ADRES], na której zamieszkali. Na jej zakup pobrali kolejny kredyt w kwocie 300 000zł, także frankowy w Euro Banku – obecnie Millennium Banku, który na bieżąco spłacają miesięczną ratą w wysokości ok. 2 000zł. Po przeprowadzce do Limanowej pozwani [OSOBA] w [OSOBA] też pozwany [OSOBA] zarejestrowaną działalność gospodarczą jako agent ubezpieczeniowy od 2012r. oraz w zakresie sprzedaży żywności, napojów i wyrobów tytoniowych od 2016r., jednak faktycznie prowadził ją w Limanowej.

( dowód: wydruki z CEIDG k. 280 – 283, zeznania pozwanego [OSOBA] k. 550 – 551 00:58:02 – 01:38:50, zeznania pozwanej [OSOBA] k. 551 01:38:50 – 02:03:20)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedstawione przez strony, których moc dowodowa nie budziła wątpliwości Sądu.

W ustaleniach faktycznych Sąd pominął jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy - art. 235 2 §  1 pkt 2 kpc: ekspertyzę dotyczącą walutowych kredytów hipotecznych indeksowanych do kursu CHF/PLN z 6.05.2015r. ( k. 403  - 424 ), opinie prywatną prof. hab. [OSOBA] na temat sposobu ustalania rynkowego kursu walutowego ( k. 425 – 432 ) wraz z załącznikami ( k. 433 – 438 ), opinię prawną prof. UW dr hab. [OSOBA] ( k. 439 – 440 ), opracowanie [OSOBA] nt „Ekonomiczna niezasadność używania indeksów stóp procentowych wyznaczonych dla walut obcych dla oprocentowania kredytów wyrażonych w złotych” ( k. 441 – 445 ),  opracowania prof. hab. [OSOBA] na temat powiazań między stopą procentową a kursem walutowym ( k. 446 – 447 ), dokumenty zalegające na płycie CD ( k. 448 ) w zakresie przedstawionych tam artykułów i informacji, raportów, ocen, opinii, stanowisk, bowiem większość z nich nie dotyczyła tej konkretnej sprawy, natomiast opinie prawne nie wiążą sądu, bo to sąd w konkretnej sprawie stosuje prawo i dokonuje jego wykładni. 

Na podstawie art. 235 2 §  1 pkt 2 kpc Sąd pominął  dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansów zgłoszony przez pozwanych [OSOBA] umowy kredytu jako kredytu złotowego z oprocentowaniem LIBOR i policzenia wysokości ewentualnej nadpłaty gdyż jest to twór sztuczny, niedopuszczalny, nigdy nie funkcjonujący w obrocie bankowym ( k. 128 ) oraz zgłoszony przez powoda [OSOBA] kwoty zadłużenia pozwanych i zbadania zasadności dochodzonej przez bank kwoty, realiów funkcjonowania w Polsce kredytów walutowych ( k. 179 ) skoro w tym postępowaniu zasadnicze znaczenie miała kwestia ustalenia ważności umowy kredytu, a nie rozliczenie kredytu ( k. 551/2 ).

Na podstawie art. 235 2 §  1 pkt 2 kpc sąd pominął dowód z zeznań świadków [OSOBA] i [OSOBA] wobec cofnięcia tych wniosków dowodowych przez stronę powodową. ( k. 548/2, 549/2 i 539/2, 548/2 ).

Zeznania świadków: [OSOBA] i [OSOBA] ) nie wniosły do sprawy nic istotnego. Świadkowie nie brali udziału w procedurze udzielania kredytów frankowych. [OSOBA], [OSOBA] i [OSOBA] nie pamiętali też okoliczności podpisywania aneksów do umów kredytowych. Przyznali, że brali udział jako pracownicy banku w podpisywaniu aneksów.

Zeznania świadków: [OSOBA] i [OSOBA] także nic do sprawy nie wniosły, bo nie brali oni udziału w negocjacjach przedumownych, posiadali wiedze tylko teoretyczną, dotyczącą stosowanych w banku procedur.

Wiarygodnością Sąd obdarzył zeznania pozwanych [OSOBA] i [OSOBA] jako wyczerpujące, logiczne, szczere. Sąd nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Sąd nie dał jedynie wiary zeznaniom pozwanego [OSOBA], że mieszkanie w Krakowie wynajmowali od 2021r gdyż odmienne twierdzenia wynikają chociażby z wniosku pozwanych z dnia 28.10.2015r. o zawarcie aneksu z którego wynika, że mieszkanie będzie wynajęte od 1.03.2016r.

Sąd zważył, co następuje:

Żądania powodowego banku o zapłatę kwoty 512 002,75 zł i kwot naliczonych i skapitalizowanych odsetek bank wywodził z umowy kredytu mieszkaniowego z dnia 17.05.2006r. nr KH 1594/04/2006 zawartej z pozwanymi  [OSOBA] i [OSOBA], w ramach której Bank udzielił im kredytu w kwocie 393 550 zł. indeksowanego do CHF, w związku z brakiem regulowania przez kredytobiorcę terminowo rat kredytu oraz wypowiedzeniem umowy kredytowej. Bank uważał umowę za ważną i skutecznie wypowiedzianą. Bank nie zgłosił żadnej innej podstawy swojego roszczenia, wywodząc je ze stosunku zobowiązaniowego umowy kredytowej.

Bezspornie łącząca strony umowa kredytu nr KH/1594/04/2006 z dnia 17.05.2006 roku, była tzw. kredytem indeksowanym. W kredycie indeksowanym kwota kredytu jest podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale zostaje przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu, przy czym spłata kredytu następuje w walucie krajowej. Bezspornie zawarcie tego typu umowy było możliwe i ważne w 2006 roku, chociaż ustawodawca polski nie definiował wtedy takiej umowy. Była to wówczas umowa nienazwana, ale ważna na gruncie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego, chociaż nie była zdefiniowana ustawowo. W orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do kredytów zawieranych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 roku zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne było zaciągnięcie zobowiązania kredytowego w walucie obcej z równoczesnym zastrzeżeniem, że wypłata i spłata kredytu będzie dokonywana w walucie krajowej, z tym że tego rodzaju zastrzeżenie dotyczyły wyłącznie sposobu wykonania zobowiązania, a zatem nie powodowały zmiany waluty wierzytelności (por. wyrok z dnia 25 marca 2011 r., IV CSK 377/10, nie publ. oraz z dnia 29 kwietnia 2015 r., V CSK 445/14, nie publ.).

Dochodzone przez Bank roszczenie miało ścisły związek z zarzutami podniesionymi przez pozwanych [OSOBA] i [OSOBA] podważających ważność samej umowy kredytowej.

Należało podkreślić, że w świetle orzecznictwa TSUE dotyczącego wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG zawartej m.in. w wyroku C-260/18 jeżeli sąd krajowy uzna, że umowa łącząca konsumenta z Bankiem upada, skutek taki nie może mieć miejsca jeżeli jest to sprzeczne z wolą konsumenta. Jeżeli sąd, w oparciu o obiektywne kryteria oceni, że umowa nie może być dalej wykonywana, konsument powinien mieć zapewnioną możliwość wypowiedzenia się w kwestii tego, czy życzy sobie zapobiegnięcia upadkowi umowy, czy też jego wolą jest uznanie umowy za nieważną. Również w sprawie C-118/17 TSUE wyraźnie wskazał, że zastąpienie klauzul nie ma miejsca, gdy utrzymanie umowy w mocy byłoby sprzeczne z interesami konsumenta (pkt 55). W toku niniejszej sprawy na rozprawie w dniu 14.06.2022 roku pozwani [OSOBA] o skutkach upadku umowy, ale oboje podkreślili, że mają pełną świadomość, że na wypadek stwierdzenia nieważności umowy bank będzie miał prawo zwrotu kapitału i wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Mimo to podtrzymali powództwo. Zatem należało przyjąć, że byli świadomi wszystkich konsekwencji płynących z nieważności umowy kredytu i przyjmowali, że takie rozstrzygnięcie jest dla nich korzystne.

Co do ważności umowy kredytu:

Pozwani [OSOBA] nieważność umowy kredytowej z uwagi na występowanie w jej treści postanowień abuzywnych, których wyeliminowanie z umowy prowadzi do niemożności jej wykonania, a zatem nieważności w całości. Pozwani [OSOBA] na nieważność umowy w kontekście art. 353 1 k.c. i art. 58 §1 k.c. Wskazywali też, że nie doszło do skutecznego zawarcia umowy, ponieważ, nie dołączono pełnomocnictw dla pracowników banku do zawarcia tej umowy. Nadto umowy nie wypowiedziano skutecznie, bo nie dołączono pełn. dla pracownika banku do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy.

Wbrew tezom pozwanych [OSOBA] akt tej sprawy pełnomocnictwa dla swoich pracowników do zawarcia umowy kredytu i złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy ( k. 398-400). Te zarzuty pozwanych [OSOBA].

Umowa kredytowa zawarta przez strony nie sprzeciwiała się obowiązującemu w dacie jej zawarcia art. 358 k.c. Stosownie do linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która ukształtowała się jeszcze pod rządem dawnego art. 358 k.c., zobowiązanie wyrażone w walucie obcej mogło być spłacane - nawet w braku wyraźnego postanowienia umowy - w walucie polskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 stycznia 2001 r., V CKN 1840/00, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 114; z dnia 8 lutego 2002 r., II CKN 671/00, OSNC 2002, Nr 12, poz. 158; z dnia 15 kwietnia 2003 r., V CKN 101/01; z dnia 10 grudnia 2003 r., V CK 247/02; z dnia 20 kwietnia 2004 r., V CK 428/03; z dnia 6 grudnia 2005 r., I CK 324/05; por. też wyrok z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK 489/03). Ten kierunek wykładni podziela również Sąd Okręgowy, dlatego nie dopatrzył się nieważności umowy kredytu jako naruszającej zasadę walutowości wynikającą z art. 358 k.c. w zw. z art. 58 §  1 k.c.

W okolicznościach tej sprawy zdaniem Sądu występuje natomiast nieważność  umowy kredytu z powodu sprzeczności zawartych w jej treści klauzul waloryzacyjnych z naturą stosunku prawnego oraz zasadami współżycia społecznego, co wynika z art. 58 § 1  k.c. w zw. z art.  353¹ k.c., i art. 58 § 2 k.c., dlatego na tych podstawach należało uznać umowę kredytu za nieważną.

W ocenie Sądu postanowienia  zawierające klauzulę waloryzacyjną w § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy oraz par 2 pkt 19, par 3 ust 2 i par 8 ust 3 regulaminu naruszają art. 353¹ k.c.,

Należy podkreślić, że strony zawarły umowę kredytową z konkretnymi postanowieniami, do której pomocniczo stosowano regulamin, gdy umowa danych kwestii nie wyjaśniała. Podstawowe obowiązki stron umowy kredytowej określała jednak umowa. Regulamin określał ogólne postanowienia, stosowane tylko w przypadku nieuregulowania ich umową - § 11 ust 3 umowy. W umowie strony natomiast określiły sposób przeliczenia wypłat transz kredytu i spłat rat w § 2 ust 2 i § 7 ust 1. W umowie w § 7 ust 3 postanowiono, że spłata kredytu następowała poprzez bezpośrednie potrącenie przez Bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy w banku, który bezspornie był rachunkiem w PLN. W tych okolicznościach do przeliczeń walutowych stosowano § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy, czyli kurs kupna/sprzedaży ustalany przez Bank. Należy podkreślić, że sama umowa nie przewidywała możliwości spłaty kredytu w CHF przez rachunek walutowy, więc powoływanie się przez Bank na istnienie takiej możliwości od początku zawarcia umowy w związku z postanowieniami Regulaminu tj. § 8 ust 4 było bezskuteczne. Powodowie w ramach zawartej umowy nie mieli bowiem żadnej realnej możliwości spłaty rat w CHF. Zgodnie z § 8 ust 4 Regulaminu kredytobiorca mógł zastrzec w umowie, że bank będzie pobierał spłatę raty z rachunku w walucie do, której był indeksowany kredyt o ile taki rachunek był dostępny w ofercie banku.

Art. 353¹ k.c. stanowi, że strony zawierające umowę mogą określić stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze stosunku), ustawie albo zasadom współżycia społecznego. Z punktu widzenia art. 353¹ k.c. istotne jest to, aby treść lub cel umowy nie sprzeciwiały się naturze stosunku zobowiązaniowego. Badaniu podlega zatem treść umowy i jej cel. Natomiast cel stosunku zobowiązaniowego jest tożsamy z celem umowy, jest to jej tzw. dalszy skutek - stan rzeczy, który nie jest objęty treścią oświadczeń woli, a ma być zrealizowany w następstwie wykonania uprawnień i obowiązków wynikających z dokonanej czynności prawnej. Chodzi o wszelkie, nawet pośrednie i odległe następstwa czynności prawnej, jednak tylko takie, które znane są obu stronom. Nie oznacza to, że obie strony mają osiągnąć niedozwoloną korzyść w następstwie wykonania zobowiązania, korzyść ta może też dotyczyć tylko jednej z nich. Istotne jest natomiast to, że obie strony są świadome tego, iż przez wykonanie zobowiązania osiągną pewien, negatywnie oceniany, stan rzeczy. Zastosowanie klauzul waloryzacyjnych (walutowych) jest w umowie kredytu dopuszczalne co do zasady. Nie narusza ani zasady nominalizmu, ani też zasady swobody umów z art. 353¹ k.c., jeżeli pozwala na określenie koniecznych przedmiotowo postanowień umowy kredytowej, określonych w art. 69 ustawy z 1997 r. Prawo bankowe. Ponadto zasada swobody umów nie zezwala na to, aby jedna strona, a zwłaszcza silniejsza ekonomicznie, mogła na etapie realizacji umowy kredytu narzucać drugiej stronie wymiar jej zobowiązań, szczególnie w zakresie podstawowych jej obowiązków wynikających z tej umowy - por uzasadnienie wyroku SA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2020 r. VI ACa 801/19. Podobne ugruntowane poglądy prezentuje SN w swoich orzeczeniach ( por. uchwała SN z  22 maja 1991 r. III CZP  15/91, uchwała z 6 marca 1992 r. III CZP 141/91).

Zakwestionowane przez powodów w/w postanowienia umowne dotyczące klauzuli przeliczeniowej kształtują prawa i obowiązki stron sprzecznie z prawem, wprowadzając rażącą dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść kredytobiorcy, który jest konsumentem. W pozycji uprzywilejowanej stawiają Bank. Bank zagwarantował sobie w umowie w § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy oraz par 2 pkt 19, par 3 ust 2 i par 8 ust 3 regulaminu możliwość jednostronnego kształtowania obowiązków kredytobiorcy-konsumenta, poprzez rozliczenie wypłaty kredytu/transzy i spłaty rat według kursu waluty CHF, który sam ustalał. To, że Bank sam ustalał kurs walut obowiązujący w sporządzonych przez niego tabelach wynikał z w/w postanowień umowy. Treść §  2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy oraz par 2 pkt 19, par 3 ust 2 i par 8 ust 3 regulaminu została sformułowana w taki sposób, że na ich podstawie nie jest możliwe stwierdzenie, w jaki sposób Bank ustalał kurs kupna i sprzedaży CHF dla celów wyliczenia kwoty kredytu i wysokości rat kapitałowo-odsetkowych. W tym miejscu należy podkreślić, że Bank w sposób nieuzasadniony eksponuje, że stosowany przez niego kurs walut był kursem rynkowym, skoro nie dało się go zrekonstruować na podstawie umowy. Ponadto kurs rynkowy oparty na serwisach REUTERS, Bloomberg również jest trudny do zdekodowania, ponieważ w/w serwisach kursy te zmieniają się kilkakrotnie w ciągu dnia. Ponadto stosowane są dwa kursy: kurs kupna i sprzedaży. Jak wynika z kwestionowanych postanowień Bank stosował też kurs kupna waluty dla wypłaty kredytu-transzy, a do spłaty rat kurs sprzedaży waluty. Stosował zatem spread, który nie został w umowie doprecyzowany i pozwalał Bankowi na czerpanie ukrytego dodatkowego wynagrodzenia w ramach zawartej umowy kredytu. Nadto Bank mógł kształtować spread według własnej dowolnej polityki. 

Również ryzyko walutowe zostało w całości przeniesione na kredytobiorcę, skoro wzrost kursu waluty nie wpływał w żaden sposób na świadczenie, które Bank otrzymywał w wyniku wykonania umowy przez kredytobiorcę. Kredytobiorca zaś aby spłacić raty o tej samej wysokości w walucie obcej, musi aktualnie wraz z wzrostem kursu waluty wydatkować coraz większe kwoty zakupując walutę za złotówki. Bez względu na kurs waluty CHF na dany moment, Bank na podstawie zapisów umownych jest w stanie uzyskać świadczenie zastrzeżone w umowie, a ciężar jego spełnienia spoczywa wyłącznie na kredytobiorcy. Taki mechanizm stanowi nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków konsumenta na jego niekorzyść, a zatem stanowi o naruszeniu jego interesów. Zatem na gruncie przedmiotowej umowy doszło do naruszenia równowagi kontraktowej. Ponadto w niniejszej sprawie wynikająca z klauzul waloryzacyjnych nierówność stron umowy miała charakter rażący, wykraczający poza dopuszczalny brak ekwiwalentności świadczeń. Opierając się bowiem tylko na treści stosunku prawnego - umowie kredytu należy uznać, że wyłącznym beneficjentem zmian kursowych oraz różnic kupna i sprzedaży waluty (spread) był Bank, na którego rzecz kredytobiorca był zobowiązany świadczyć w kwocie znacznie przewyższającej niż oddaną do dyspozycji. Tym samym umowę uznać należało za sprzeczną z istotą stosunku prawnego jako takiego, co prowadzi do jej nieważności wynikającej z art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.

Ponadto bez zastosowania przeliczeń wynikających z zastosowania sprzecznej  z art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. klauzuli waloryzacyjnej, odwołującej się do tabel kursowych banku, nie doszłoby do ustalenia kwoty kapitału. Brak jednoznacznego ustalenia kwoty kredytu pozostaje natomiast sprzeczne z art. 58 §  1 k.c. w związku z art. 69 ust 1 i 2 prawa bankowego.

Zdaniem Sądu bank nie zrealizował także przedkontraktowych obowiązków informacyjnych, naruszając w ten sposób również zasadę autonomii jednostki i swobodę umów wyrażoną w art. 3531 k.c. Pozwani [OSOBA] zostali prawidłowo poinformowani o istniejącym ryzyku oraz o czynnikach, które wpływały na jego zakres. Pozwani [OSOBA] w sposób wystarczająco jasny poinformowani o jednostronnym rozkładzie ryzyka. W ten sposób zostali  pozbawieni możliwości w pełni racjonalnego podjęcia decyzji o zawarciu umowy i skorzystania z produktu pokoleniowego - wpływającego na ich losy przez następnych kilkadziesiąt lat. Bank jako silniejsza strona stosunku zobowiązaniowego miał obowiązek informowania konsumenta o stopniu ryzyka kredytu z elementem walutowym w stopniu adekwatnym dla nierównowagi informacyjnej oraz ponoszonego ryzyka. Zgoda na ryzyko musi być po stronie konsumenta świadoma i nie stanowi jej standardowe potwierdzenie, że konsument godzi się na ryzyko, tak jak uczynnili to pozwani w oświadczeniu na k. 354, bez przedstawienia im znacznego wzrostu raty kredytu, przy znacznym wzroście kursu CHF, przekraczającym podawane przez bank wzrosty na poziomie 10.88 %. Pozwanym [OSOBA] historycznych wahań kursu CHF, powoływano się na stabilność tej waluty i niewielkie jej wzrosty. Nie przedstawiono im symulacji wzrostu raty kredytu i salda kredytu przy znacznym wzroście CHF, ograniczając się do porównania wysokości raty kredytu złotowego w zestawieniu z kwotą raty kredytu indeksowanego.

Naruszenie przez powodowy bank obowiązków informacyjnych w stosunku do pozwanych [OSOBA] naruszało też zasady współżycia społecznego, powodując, że czynność prawna była nieważna od samego początku (art. 58 § 2 k.c.). Źródłem tych obowiązków są ogólne zasady prawa cywilnego nakazujące przedstawienie konsumentowi informacji adekwatnych dla rangi umowy w jego życiu i ryzyk z nim związanych. Chodzi zarówno o sam fakt przedstawienia ryzyka, jego sposób i "głębokość" informacji. To świadczy o sprzeczności umowy kredytu z zasadami współżycia społecznego tj. zasadą uczciwości kupieckiej i z tej przyczyny na podstawie art. 58 § 2 k.c., umowę Sąd uznał za nieważną.

Sprzeczność czynności prawnej z zasadami współżycia społecznego polegała  w niniejszej sprawie na tym, że bank zataił przed pozwanymi wyłączność ponoszenia przez nich bezpośredniego ryzyka walutowego, ponieważ to pozwani [OSOBA] a bank nie ponosił żadnego bezpośredniego ryzyka. Ponadto przez brak pełnej informacji historycznych na temat wahań kursowych CHF bank stworzył u pozwanych [OSOBA] o stabilności kursu franka szwajcarskiego, pomijając jednocześnie fakt zależności kursu CHF od wielu czynników ekonomicznych i pozaekonomicznych, które determinują w ujęciu wieloletnim stałą aprecjację franka szwajcarskiego.

W kontekście abuzywności klauzul umownych:

Niezależnie od powyższych wywodów umowa jest nieważna, ponieważ zawiera klauzule abuzywne, które po wyeliminowaniu, prowadzą do tego, że umowy nie da się wykonać.

Pozwani [OSOBA] abuzywność § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy kredytu oraz § 2 pkt 19, § 3 ust 2 i par 8 ust. 3 regulaminu tj. postanowień zawierających klauzule przeliczeniowe.

Przed odniesieniem się do tej argumentacji należało zaznaczyć, że pewne postanowienia na wzorcach umownych stosowanych przez pozwanego były też przedmiotem kontroli Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod nr 3178 i 3179 klauzul tożsamych treściowo z § 2 ust 2 i § 7 ust 1 spornej umowy kredytu.

W orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie powstał spór dotyczący charakteru prawomocności wyroku, na którego podstawie dochodzi do wpisu danego postanowienia umownego do rejestru klauzul niedozwolonych. Spór ten powstał na tle zagadnienia, czy wpis do rejestru klauzul niedozwolonych dotyczy tylko przedsiębiorcy, wobec którego toczyło się postępowanie o uznanie postanowienia wzorca za niedozwolony, czy też wszystkich przedsiębiorców. Tut Sąd aprobuje to stanowisko orzecznictwa, które uznaje, że wyrok, na mocy którego wpisywane są określone postanowienia do rejestru klauzul abuzywnych, wiąże wyłącznie strony tego postępowania - por. wyrok SN z dnia 7.10.2008 III CZP 80/08, LEX nr 458124. W orzeczeniu tym SN stwierdził, że rozszerzona prawomocność wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 47943 w związku z art. 365 k.p.c.) nie wyłącza możliwości wytoczenia powództwa [OSOBA] lub innego powoda - w tym także przez organizację społeczną działającą na rzecz ochrony interesów konsumentów - przeciwko innemu przedsiębiorcy, niebiorącemu udziału w postępowaniu, w którym zapadł wyrok, stosującemu takie same lub podobne postanowienia wzorca, jak wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 47945 § 2 k.p.c. W innym orzeczeniu SN, które tut. Sąd również w pełni podziela zwarto pogląd, że postępowanie w sprawie abstrakcyjnej kontroli klauzul używanych we wzorcach umownych ma na celu wyeliminowanie pewnych postanowień wzorców, a nie postanowień umów. Nie oznacza zatem, iż stosowanie określonych sformułowań lub unormowań jest wyłączone w ogóle w obrocie cywilnym. Niedozwolone jest jedynie posługiwanie się nimi we wzorcach umów, zaś legalność ich stosowania w konkretnej umowie może być badana w trybie kontroli incydentalnej, z uwzględnieniem postanowień całej umowy, rozkładu praw i obowiązków stron, ryzyka, jakie ponoszą, itp. Dodać należy, iż może się okazać, że treść klauzuli wzorca, wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych, była przedmiotem negocjacji i ustaleń stron konkretnej umowy, co z zasady wyłącza takie postanowienie spod działania art. [DZIAŁKA] § [DZIAŁKA] k.c.-por. wyrok SN z dnia [DZIAŁKA].[DZIAŁKA].[DZIAŁKA] roku IV CSK 142/13. Dalej w treści przywołanego orzeczenia SN stwierdził, że rzeczą sądu rozstrzygającego zarzut o niedozwolonej treści konkretnego postanowienia umowy kredytowej jest bowiem rozpoznanie tego zarzutu w indywidualnym układzie faktycznym, a nie w sposób abstrakcyjny i mechaniczny. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia in casu nie musi bowiem być tożsama nawet w wypadku oceny tego samego postanowienia umownego stosowanego przez innego przedsiębiorcę. Dlatego zdaniem tut. Sądu należy każdą umowę kredytową oceniać indywidulanie in casu, mając na uwadze okoliczności towarzyszące jej zawarciu.

Przechodząc do meritum w świetle art. 385¹ k.c. postanowienia które spełniają przewidziane w nim przesłanki nie wiążą konsumenta. Jak wyjaśnił jednak Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z dnia 30 maja 2014 r. III CSK 204/13, stosownie do art. 385¹ § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy, jako niedozwolone w rozumieniu § 1 tego przepisu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Bezskuteczność niedozwolonych klauzul następuje ex lege i ex tunc, a w ich miejsce wchodzą odpowiednie przepisy dyspozytywne.

Zgodnie z art. 385¹ kc konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek pozytywnych: postanowienie zawarte jest we wzorcu umownym wykorzystanym do zawarcia umowy z konsumentem, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy oraz niezaistnienie przesłanek negatywnych: postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie lub nie dotyczy głównego świadczenia stron.

Banki w umowach kredytowych, w tym także w umowie rozpatrywanej w tej sprawie, posługują się wzorcami umownymi, a umowy przybierają postać czynności prawnych powstających w sposób adhezyjny. Wzorce te podlegają kontroli w toku rozpoznawania spraw spornych jako ogólne warunki umów lub wzory umów. Znaczenie kontroli wzorców umownych w umowach konsumenckich, w tym również w ramach kontroli z urzędu wielokrotnie potwierdzało orzecznictwo (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007, I CSK 27/07, OSNC-ZD 2008, nr A, poz. 25 i powołane tam wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dalej jako TSUE lub Trybunał) oraz uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2004 r., III CZP 110/03, OSNC 2004, Nr 9, poz. 133, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2017 r., V CSK 534/16 i z dnia 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16, OSNC z 2018 r. Nr 7-8, poz. 79). Kontrola ta odnosi się zwłaszcza do respektowania postanowień art. 385¹ § 1 k.c. w umowach zawieranych z konsumentami, z użyciem wzorców umownych. Szeroko akceptowane przez judykaturę jest stanowisko, że zgodnie z powołanym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Przyjmuje się (zob. wśród wielu niedawny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, nie pub.), że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. Natomiast w celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć głównie pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym mających charakter dyspozytywny (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2).

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017, Nr 1, poz. 9; z dnia 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14, nie publ.; z dnia 30 września 2015 r., I CSK 800/14, nie publ. i z dnia 29 sierpnia 2013 r. I CSK 660/12, nie publ.).

Bank podniósł, że umowa kredytu nie miała konsumenckiego charakteru, bo została zwarta w związku z prowadzoną przez pozwanego [OSOBA] działalnością gospodarczą. Przede wszystkim jak wynika z wydruku CEIDG z k. 280 pozwany [OSOBA] prowadzenie działalności gospodarczej w [DZIAŁKA] roku, gdy umowę kredytu zawarto w [DZIAŁKA] roku. Ponadto była to działalność początkowo od [DZIAŁKA] roku związana z działalnością agentów i brokerów ubezpieczeniowych, a od [DZIAŁKA] roku związana ze sprzedażą żywności i napojów tytoniowych, a nie wynajmowaniem lokali mieszkalnych. W dacie zawarcia spornej umowy pozwany [OSOBA] z wniosku kredytowego k. 329  od 1995 roku prowadził własną działalność gospodarczą sklep ze sprzedażą detaliczną żywności. To, że pozwany [OSOBA] 2012 roku prowadzi działalność gospodarczą pod adresem nieruchomości na którą zaciągał sporny kredyt tj. przy ul. [ADRES] Krakowie, nie świadczy o tym, że sporny kredyt nie jest kredytem konsumenckim. Nie świadczy o tym także i to, że pozwani [OSOBA] za sporny kredyt w Krakowie. Pozwani w czasie składania zeznań wyjaśnili, że w 2006 roku mieszkali i pracowali w Krakowie i tam zakupili mieszkanie. Dopiero w 2009 roku zdecydowali się przeprowadzić do Limanowej i tu zakupić dom, a mieszkanie w Krakowie dopiero po wielu latach wynająć. W tych okolicznościach wbrew tezom banku sporna umowa miała charakter konsumencki, a pozwany [OSOBA] zawarł jej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

                W okolicznościach tej sprawy bezspornie pozwani [OSOBA] umowę kredytu byli konsumentami, kredytu udzielono im na sfinansowanie lokalu mieszkalnego, na cele własne mieszkaniowe. Ponadto bezspornie umowę zawarto z nimi na wzorcu stosowanym przez Bank, który w szczególności w zakresie klauzul przeliczeniowych nie był z kredytobiorcą -konsumentem indywidualnie uzgadniany. 

Bez znaczenia dla sprawy pozostaje uznanie czy klauzule przeliczeniowe określone w § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy oraz § 2 pkt 19, § 3 ust 2 i par 8 ust. 3 regulaminu kwalifikują się jako nie określające głównych świadczeń stron czy też określające główne świadczenia stron, lecz które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W obydwu przypadkach możliwa i niezbędna jest kontrola abuzywności powołanych klauzul przeliczeniowych stosownie do art. 3851 § 1 k.c. i art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13. Bowiem kwestionowane przez pozwanych [OSOBA] § 2 ust 2 i § 7 ust 1 umowy oraz § 2 pkt 19, § 3 ust 2 i par 8 ust. 3 regulaminu dotyczące klauzuli waloryzacyjnej z odwołaniem przeliczeń kursowych do Tabel kursowych stosowanych w Banku były niejednoznaczne i niejasne dla kredytobiorcy-konsumenta. Odwołanie do kursów walut zawartych w Tabeli kursów Banku oznaczało, że pozwanym [OSOBA] nie był znany.

Bez wątpienia również w/w postanowienia umowne dotyczące klauzul waloryzacyjnych kształtowały prawa i obowiązki konsumenta-pozwanych w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, ponieważ Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania - na gruncie zawartej umowy – wypłaty poszczególnych transz kredytu i wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem franka według własnych tabel. Z zakwestionowanych postanowień wynika, że podstawy wpłaty transz i przeliczania raty kredytu miało odbywać się według tabeli kursowej Banku. Bank tak redagując wskazane postanowienia przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości wypłat transz i wysokości rat kredytu, poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wartości spreadu walutowego (rozumianego jako różnica pomiędzy kursem sprzedaży a kursem zakupu waluty obcej). Na mocy §  2 ust 2 i §  7 ust 1 oraz § 2 pkt 19, § 3 ust 2 i par 8 ust. 3 regulaminu Bankowi zostało przyznane uprawnienie do określania wysokości kursu CHF, które nie doznawało żadnych ograniczeń. W żadnym postanowieniu umowy nie sprecyzowano sposobu ustalania kursu wymiany walut wskazanego w tabeli kursów Banku. Czynniki obiektywne, a zatem sprawdzalne z punktu widzenia konsumenta, jak w szczególności wysokość rynkowych kursów wymiany CHF, tylko częściowo wpływają na ostateczny koszt kredytu ponoszony przez konsumenta. Kurs sprzedaży waluty obcej określony w tabeli kursowej Banku zawiera bowiem marżę kupna lub sprzedaży, która to wartość jest zależna od czynników znanych tylko Bankowi.

Do dobrych obyczajów, uczciwości kupieckiej zalicza się przede wszystkim wymaganie od przedsiębiorcy wysokiego poziomu świadczonych usług oraz stosowania we wzorcach umownych takich zapisów, aby dla zwykłego konsumenta były one jasne, czytelne i proste, a ponadto by postanowienia umowne w zakresie łączącego konsumenta z przedsiębiorcą stosunku prawnego należycie zabezpieczały interesy konsumenta i odwzorowywały przysługujące mu uprawnienia wynikające z przepisów prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że jako sprzeczne z dobrymi obyczajami kwalifikowane są w szczególności wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron umowy, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami stosunku obligacyjnego. Natomiast o rażącym naruszeniu interesów konsumenta można mówić w przypadku prawnie relewantnego znaczenia tego nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1733/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1313/13).

Przede wszystkim interesy ekonomiczne pozwanych [OSOBA] zabezpieczone poprzez odpowiednie postanowienia umowne. W umowie kredytowej próżno szukać postanowienia, które chroniłoby kredytobiorcę przed nieograniczonym kursem franka. Istniała tylko na podstawie regulaminu możliwość przewalutowania kredytu na PLN nieodpłatnie, ale według kursów ustalanych przez bank.

Ponadto w stosunku do pozwanych [OSOBA] polegającego na szczegółowym i zrozumiałym dla nich przedstawieniu produktu jakim był kredyt indeksowany oraz nie przedstawiono poglądowo i obrazowo nieograniczonego ryzyka walutowego. Samo podpisanie przez pozwanych [OSOBA] o ryzyku z k. 354 było niewystarczające, bo nikt w Banku nie poinformował ich o możliwości nieograniczonego wzrostu kursu CHF, nie przedstawiono im symulacji wzrostu raty i zobowiązania kredytowego przy znacznym wzroście kursu CHF, ograniczono się do symulacji wzrostu CHF o 10,88 %. Taka prezentacja wskazywała na stabilność kursu CHF. Dopiero podanie tych informacji w sposób jasny i precyzyjny oraz przedstawienie symulacji wzrostu kursu CHF o 50% i więcej procent pozwalało przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd ryzyka finansowego. Niepełna informacja o ryzyku kursowym w oczywisty sposób wpływała na decyzję o zawarciu umowy w CHF.

Należy też podkreślić, że przy ocenie niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego nie ma znaczenia to w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony oraz czy w następstwie ustawy antyspreadowej doszło do jej aneksowania w taki sposób, że zastąpiono mechanizm waloryzacyjny np. możliwością spłaty rat bezpośrednio w CHF. Wejście w życie przepisów art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 w zw. z art. 75b ustawy z 1997 r. Prawo bankowe w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych inny ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984) nie spowodowało, że postanowienia indeksacyjne utraciły abuzywny charakter w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., skoro taki charakter miały w dniu zawarcia umowy. Wreszcie dla stwierdzenia niedozwolonego charakteru określonych postanowień umownych nie ma żadnego znaczenia i to w jaki sposób Bank rzeczywiście ustalał kurs CHF, jeśli uprzednio przyznał sobie prawo do swobodnego ustalania tego kursu, nieznanego i niemożliwego do zweryfikowania przez konsumenta.

Abuzywnych postanowień dotyczących klauzul przeliczeniowych nie można zastąpić innym kursem CHF, który nie naruszałby interesów powodów. W dacie zawarcia umowy kredytowej nie było w prawie polskim żadnych przepisów dyspozytywnych, które mogłyby być aktualnie wykorzystane do zastąpienia postanowień abuzywnych. Nie można zatem zastąpić postanowień abuzywnych średnim kursem NBP stosownie do treści aktualnej art. 358 §2 k.c. W polskim systemie prawa cywilnego na datę zawarcia spornej umowy brak było tego rodzaju przepisu, który pozwalałby sądowi zaradzić skutkom nieważności abuzywnego warunku poprzez zastąpienie go przepisem o charakterze dyspozytywnym. Nie może stanowić go art. 358 k.c., który w obecnym brzmieniu obowiązuje od stycznia 2009 r. Tymczasem umowa pomiędzy stronami została zawarta w 2006 r. Konsekwencją tego jest niemożność ustalenia kursu CHF, wg którego miała być wyliczona wysokość zobowiązania pozwanych w PLN oraz wysokość poszczególnych rat. To zaś czyni niemożliwym wykonanie umowy, co z kolei nakazuje unieważnić umowę w całości. Powstałej luki co do abuzywnych postanowień waloryzacyjnych nie można zastąpić też art. 56 k.c. i art. 354 § 1 k.c. przez zastosowanie kursu wynikającego z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów. W/w przepisy są normą bardzo ogólną odwołującą się do zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów. W momencie zawierania umowy kredytowej przez strony nie istniały zasady współżycia społecznego czy utrwalone zwyczaje nakazujące stosować do umów kredytów indeksowanych kursy rynkowe tj. kurs NBP, tym bardziej, że kurs waluty został precyzyjnie przez strony w umowie ujęty. Powstałej luki co do abuzywnych postanowień waloryzacyjnych nie można zastąpić też art. 41 ustawy prawo wekslowe. Przepis ten dotyczy tylko weksli wystawionych w walucie, a nie umów, podlegających regulacjom ustawy prawo bankowe i k.c. dotyczącym zobowiązań. Przepisów tych nie można w tym przypadku stosować przez analogię. Ponadto kurs wymiany wynikający z odpowiedniego zastosowania art. 41 prawa wekslowego nie mógł być odczytywany jako przepis dyspozytywny, albowiem nie został jako taki wprowadzony do porządku prawnego dla innych potrzeb, niż zapłata weksla w walucie-por. wyrok SA w Warszawie z dnia 26 października 2020 r. I ACa 215/20. Ponadto przepis art. 41 prawa wekslowego reguluje kwestię przeliczenia zobowiązania wekslowego wyrażonego w walucie obcej, nie wskazuje przy tym według jakiego kursu waluty ma zostać dokonane przeliczenie, w szczególności nie wskazuje na kurs średni NBP. Takim przepisem dyspozytywnym wbrew argumentacji banku nie jest tez art. 24 ustawy o NBP z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2022.492 tj. z dnia 2022.03.01). Przepis ten reguluje jedynie politykę walutową jaką prowadzi NBP.

Z uwagi zatem na fakt, iż jeśli z umowy wyeliminujemy jako abuzywne mechanizmy przeliczenia kwoty kredytu tj. § 2 ust 2 i spłaty zobowiązań tj. § 7 ust 1 oraz § 2 pkt 19, § 3 ust 2 i par 8 ust. 3 regulaminu nie jest możliwe dalsze wykonanie umowy. Tym samym umowa jest nieważna w całości także na podstawie art. 385¹ § 2 w związku z art. 58 § 3 k.c.

Nieważność umowy stwierdzona przez tut. Sąd wyżej wynika zarówno z jej sprzeczności z przepisami prawa jak też bezskuteczności konkretnych postanowień umownych, bez których umowy nie da się wykonać i co również skutkuje jej nieważnością w całości.

Abuzywny charakter w ocenie Sądu miały również postanowienia odnoszące się w umowie do narzuconego przez Bank zabezpieczenia spłaty kredytu w formie  ubezpieczenia niskiego wkładu własnego powoda [OSOBA]. § 9 ust 7 - 9 umowy kredytu. Postanowienia te zatem z mocy art.385 1 § 1 kc nie wiąże pozwanych.

Przede wszystkim w/w postanowienia nie określały głównych świadczeń stron, podlegało zatem ocenie pod kątem ich niedozwolonego charakteru. Ponadto postanowienie to nie było postanowieniem indywidualnie uzgodnionym między stronami i nie pozwalało konsumentowi ustalić przez jak długi okres będzie musiał uiszczać składki, jako że umowa nie określała na jaki okres została zawarta. Postanowienie to nie pozwalało pozwanym [OSOBA] podejmowanych przez Bank, a związanych z zawieraniem umowy ubezpieczenia, pomimo tego, iż to właśnie kredytobiorcy ponosili koszty z tego tytułu. W/w klauzula z uwagi na swą zdawkowość nie wyjaśniała podstawowych elementów powstałego stosunku prawnego, nie zawierała odesłania do regulacji, która wyjaśniałaby zasady działania ubezpieczenia i wyliczania wysokości składki, była zatem niejasna i niezgodna z informacjami zawartymi we wniosku o zawarcie umowy. Pozwanym w ogóle nie udostępniono treści umowy ubezpieczenia i OWU. Działanie powodowego banku polegające na takim ukształtowaniu stosunku prawnego było działaniem sprzecznym z dobrymi obyczajami i naruszało równowagę kontraktową stron, gdyż stosunek dodatkowego ubezpieczenia powstały na mocy spornej klauzuli zabezpieczał jedynie Bank, pozbawiając kredytobiorcę jakiejkolwiek korzyści z obowiązku zapłaty składki.

Zawarty aneks w dniu 2.07.2015r. nie sanuje w tym zakresie zawartej umowy. Ocena abuzywności winna być dokonywana na dzień zawarcia umowy kredytowej.

Oczywiście sama abuzywność postanowień UNWW nie prowadzi do nieważności całej umowy a tylko wyeliminowania paragrafów nią objętych. Jak już wykazano wyżej Sąd stwierdził nieważność bezwzględną całej umowy, o abuzywności UNWW wypowiedział się tylko pobocznie.

Wobec uznania, że umowa kredytowa z 2006 roku łącząca strony jest nieważna, co do zasady roszczenie powodowego banku o zapłatę w związku z dokonanym wypowiedzeniem pozostawało bezpodstawne i podlegało oddaleniu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 98 kpc, uznając, że pozwani [OSOBA]. Dlatego Sąd zasądził od powodowego banku na rzecz pozwanych [OSOBA] prawnego według stawek taryfowych w kwocie 10 800 zł wraz z opłatami skarbowymi od pełnomocnictw, które pozwani [OSOBA] w kwocie 34 zł. ( 2x po 17zł. ).

SSO Monika Świerad

Zarządzenie:

1. proszę odnotować uzasadnienie,
2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. stron,
3. kal. 14 dni.

Dnia 9.09.2022 roku

SSO Monika Świerad