Nasze wyroki frankowe BGŻ BNP Paribas

Sygn. akt I C 323/24/K

WYROK

W  IMIENIU  RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJ

                                                                       Dnia 10 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy dla [WYROK KREDYT FRANKOWY] w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa [WYROK KREDYT FRANKOWY]

przeciwko BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie

o zapłatę

1. zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska spółki akcyjnej w Warszawie na rzecz powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] 11 766,31 zł (jedenaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt sześć złotych trzydzieści jeden groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 12 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;
2. zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska spółki akcyjnej w Warszawie na rzecz powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] 12 630,35 CHF (dwanaście tysięcy sześćset trzydzieści franków szwajcarskich trzydzieści pięć rappenów) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 12 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;
3. zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska spółki akcyjnej w Warszawie na rzecz powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] 6 417 (sześć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności niniejszego wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 5 417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 323/24/K

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego dla [WYROK KREDYT FRANKOWY] w Krakowie,
z 10 czerwca 2025 roku

            Pozwem z 4 stycznia 2024 roku powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] się zasądzenia na swoją rzecz od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska S.A. z siedzibą w Warszawie kwoty 11.766,31 złotych (PLN) oraz kwoty 12.630,35 franków szwajcarskich (CHF) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od obu kwot od dnia 12 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów procesu.

            W uzasadnieniu pozwu wskazano, że umowa kredytu hipotecznego nr U/0047428216/0002/2007/2300 zawarta przez powoda z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, tj.  Bankiem Gospodarki Żywnościowej S.A. z siedzibą w Warszawie, w dniu 2 lutego 2007 roku na kwotę 13.653,80 CHF jest nieważna z uwagi na zawarcie w umowie niedozwolonych postanowień umownych. Nieważność jest przede wszystkim wynikiem stwierdzenia, że postanowienia odnoszące się do świadczenia głównego umowy, tj. uruchomienia kredytu (tzw. klauzule waloryzacyjne) oraz rozliczania spłat rat kredytowych, są abuzywne – postanowienia § 1 ust. 1 umowy kredytu hipotecznego w części kwoty wskazanej w walucie CHF oraz postanowienia § 37, § 38 i § 40 regulaminu kredytu hipotecznego i budowlanego są sprzeczne z art. 3851 § 1 k.c. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY], że umowa została zawarta przez konsumenta, który nie mógł negocjować postanowień wzorca umownego przedłożonego przez bank.

            W odpowiedzi na pozew z 4 lipca 2024 roku (k. 69) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa [WYROK KREDYT FRANKOWY], ewentualnie – w przypadku uznania powództwa [WYROK KREDYT FRANKOWY] – przeliczenia kwot spłaconych rat przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] na kwotę wyrażoną w złotym, obliczoną według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu spłaty poszczególnych rat we frankach szwajcarskich, bowiem w ten sposób można byłoby określić ewentualną rzeczywistą wartość wzbogacenia pozwanego i względem powoda. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu oraz podniósł zarzut zatrzymania kwot dochodzonych pozwem do czasu zaofiarowania przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] o zwrot kwot 31.674,10 złotych i 135,19 franków szwajcarskich.

            W uzasadnieniu wskazano, że sporne w niniejszej sprawie są wyłącznie skutku prawne, jakie strony wywodzą z umowy. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] w 2021 roku. Strona pozwana podniosła, że w chwili obecnej, tj. po całkowitym wykonaniu przez strony umowy, wygaśnięciu zobowiązań z niej wynikających, nie można podnosić abuzywności postanowień, zwłaszcza że w okresie obowiązywania umowy nie kwestionowano tychże, ani nie zarzucał ich wadliwości. Ponadto wskazywała, że uprawnienie do kwestionowania postanowień umownych istnieje, dopóki samo zobowiązanie istnieje. Strona pozwana wskazała w tej kwestii na orzecznictwo wypracowane na kanwie art. 3571 k.c. W innym wypadku podważałoby to pewność obrotu prawnego. Ponadto umowa została wykonana w całości bez wymaganego prawem zastrzeżenia zwrotu (art. 411 k.c.), a cel umowy został spełniony – zakup nieruchomości przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] kredytowej banku.

            Strona pozwana zaprzeczyła, że powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] ingerowania w treść stosunku umowy – miał, ale nie wyraził woli negocjowania, akceptując warunki. Dodatkowo powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] kredytu obok w CHF także w PLN, jednakże wybrał świadomie umowę we franku szwajcarskim. Nawet jeśli zobowiązanie zaciągnięte było w walucie obcej, to spłata mogła nastąpić w walucie polskiej na zasadzie art. 358 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji, ale też w walucie obcej na zasadach tzw. ustawy antyspreadowej, jak i przy zastosowaniu do przeliczeń CHF/PLN kursów średnich NBP. Ponadto wskazano, że kredyt ten był denominowany (nie był indeksowany, stąd orzecznictwo dotyczące kredytów indeksowanych nie dotyczy przedmiotowej umowy). W związku z tym powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] jako korzystniejszy kredyt udzielony w CHF, zwłaszcza że powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] o ryzykach związanych z kredytem walutowym z kredytem walutowym, miał możliwość zapoznania się z umową przed podpisaniem jej. Klauzule przeliczeniowe zaś nie stanowią głównych świadczeń stron, a w przypadku stwierdzenia ich abuzywności istnieje możliwość dalszego wykonywania umowy. Wbrew twierdzeniom powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] do uznania ani postanowień, ani samej umowy za nieważnej lub bezskutecznej.

            W piśmie przygotowawczym z 30 stycznia 2025 roku (k. 209) powód [WYROK KREDYT FRANKOWY], rozbudowując jedynie argumentację. Wskazał, że rozbudowane orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądza o tym, że klauzule indeksacyjne i denominacyjne umożliwiające bankowi ustalanie kursu CHF w sposób dowolny są postanowieniami niedozwolonymi, a w razi niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże w pozostałym zakresie. Sąd nie jest władny do uzupełnienia treści umowy w zakresie dotkniętym abuzywnością. Podnosił ponadto, że przedmiotowy kredyt nie był kredytem walutowym (dewizowym) we franku szwajcarskim. Niezasadnym zaś jest zarzut zatrzymania, jako niemożliwego do pogodzenia z celem tej instytucji, jak i ochroną konsumentów.

            W piśmie przygotowawczym z 26 lutego 2025 roku (k. 216) strona pozwana również podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

            Pomiędzy stronami bezsporne było, że strona pozwana BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest następcą prawnym Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. z siedzibą w Warszawie, który zawarł umowę kredytu z powodem.

            Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

            W 2007 roku powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] możliwości sfinansowania zakupu działki budowlanej pod budowę domu celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Udał się w związku z tym placówki Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. celem zawarcia kolejnej umowy kredytu. Poprzedni kredyt na zakup mieszkania w Krakowie zawarty rok wcześniej też był we franku. 17 stycznia 2007 roku złożył wniosek kredytowy. W trakcie spotkania z przedstawicielem placówki od razu zaproponowany został kredyt denominowany we franku szwajcarskim. Nie było rozmowy o kredycie w innej walucie. Ponieważ przy poprzednim kredycie nie było żadnych problemów, [WYROK KREDYT FRANKOWY] decydował się na zawarcie umowy denominowanego do tej waluty. Nie informowano powoda o tym, w jaki sposób będą ustalane kursy w tabeli bankowej. W dacie zawarcia umowy powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] gospodarczej. Nie było możliwości negocjowania umowy, była ona przygotowana na wzorcu bankowym, a same dokumenty zostały powodowi przedstawione do podpisu.

Dowód: wniosek kredytowy z 17.01.2007 r, wraz z oświadczeniem o ryzyku

walutowym, k. 181-185;

zeznania powoda, k. 234-235.

            W rezultacie w dniu 2 lutego 2007 roku [WYROK KREDYT FRANKOWY] zawarł jako kredytobiorca umowę kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej nr U/0047428216/0002/2007/2300 z Bankiem Gospodarki Żywnościowej S.A. z siedzibą w Warszawie. Umowa została sporządzona na wzorcu bankowym i zawierała następujące m.in. postanowienia:

• 1. ust. 1 - Bank udziela kredytobiorcy na jego wniosek (…) w łącznej kwocie 13.653,80 CHF z czego kwota 13.518,61 CHF jest przeznaczona na sfinansowanie celu określonego w ust. 3, a kwota 135,19 CHF jest przeznaczona na sfinansowanie należnej bankowi opłaty przygotowawczej, a kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania zgodnie z warunkami niniejszej umowy. Ust. 2 - Bank udziela kredytu na okres od dnia zawarcia niniejszej umowy do 5 stycznia 2027 roku. Ust. 3 - Kredyt przeznaczony jest na: sfinansowanie zakupu działki budowlanej nr [DZIAŁKA] o pow. 0,1005 ha położonej w Laskowej, gm. Laskowa, dla której to dizałki jest prowadzona przez Sąd Rejonowy w Limanowej V Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [KW] oraz refinansowanie kosztów notarialnych poniesionych przez klienta.
• 2. ust. 1 - Z tytułu udzielonego kredytu bank pobiera jednorazową bezzwrotną opłatę przygotowawczą w kwocie 135,19 CHF. Potrącenie przez bank opłaty z łącznej kwoty kredytu następuje w dniu wypłaty kredytu. Ust. 2 - Kredyt zostanie wypłacony: (1) jednorazowo, bezgotówkowo na rzecz zbywcy nieruchomości pastwa Tadeusza i [WYROK KREDYT FRANKOWY], (2) na rachunek kredytobiorcy w BGŻ S.A. tytułem refinansowania poniesionych kosztów. Ust. 3 -Wypłata kredytu nastąpi niezwłocznie po: (1) złożeniu wniosku o wypłatę kredytu zgodnie z obowiązującym w banku wzorem, (2) pobraniu opłaty przygotowawczej, (3) ustanowieniu prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu (…).
• 3. ust. 1 - Oprocentowanie kredytu wnosi w dniu zawarcia niniejszej umowy 4,3067% w stosunku rocznym. Oprocentowanie jest zmienne i ustalona jest w oparciu o stopę referencyjną 6-miesięczny LIBOR, zaokrągloną do czwartego miejsca po przecinku, obowiązującą w banku w dniu podpisania umowy kredytu, a w okresie kredytowania – w pierwszym dniu kolejnego okresu stabilizacji oprocentowania oraz przy uwzględnieniu marży banku w wysokości 2,0 p.p.
• 4. ust. 1 - Kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w ust. Spłata kredytu następuje w złotych. Zmiana kursu waluty wpływa na wysokość salda kredytu oraz na raty kapitałowo-odsetkowej. Ust. 2 - Kredyt i odsetki spłacane są miesięcznie w ratach annuitetowych (równych ratach kapitałowo-odsetkowych). Każda rata za wyjątkiem raty wyrównującej zawiera pełne odsetki naliczone za okres miesiąca od salda kredytu pozostającego do spłaty oraz część kapitału. Pierwsza lub ostatnia rata kapitałowo-odsetkowa może być ratą wyrównującą. Ust. 6 - Terminy spłat oraz wysokość rat określa harmonogram spłaty, który stanowi integralną część umowy. Harmonogram obejmujący raty do dnia pierwszej zmiany oprocentowania jest przekazywany kredytobiorcy w dniu podpisania niniejszej umowy, a harmonogram obejmujący kolejne raty do dnia następnej zmiany oprocentowania jest przesyłany kredytobiorcy po każdej zmianie oprocentowania. Ust. 7 - Spłata kredytu następuje w formie obciążenia należną kwotą kredytu i odsetkami w terminach płatności, konta prowadzonego w Oddziale BGŻ S.A. w Krakowie nr 61 2030 0045 1130 0000 0694 3110 do wysokości wolnych środków na tym koncie, na podstawie pisemnej dyspozycji kredytobiorcy. Ust. 13 - Kredyt może być wielokrotnie przewalutowany. Za przewalutowanie kredytu na walutę wymienialną (USD, EUR, CHF) bank pobiera prowizję w wysokości 1% kwoty po przewalutowaniu. Za przewalutowanie kredytu na walutę PLN bank nie pobiera prowizji.
• 6 ust. 1 - Obowiązkowe zabezpieczenie spłaty kredytu stanowią: (1) hipoteka zwykła w kwocie 13.653,80 CHF stanowiącej 100% kwoty kredytu oraz hipoteka kaucyjna zabezpieczająca odsetki umowne i koszty uboczne do kwoty 6.826,90 CHF, stanowiącej 50% kwoty kredytu, wpisana na pierwszym miejscu na rzecz banku na nieruchomości opisanej w § 1 ust. 3 pkt 1 Umowy.
• 17 ust. 1 - W sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie: (1) Regulamin Kredytu hipotecznego i budowlanego (…).

Dowód: umowa kredytu hipotecznego, k. 35-39.    

Mający zastosowanie do umowy Regulamin Kredytu hipotecznego i budowlanego zawierał następujące klauzule:

• 37 ust. 1 - Kredyty w walutach wymienialnych wypłacane są w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna, waluty obowiązującego w banku w chwili wypłaty. Ust. 2 - Kredyty w walutach wymienialnych podlegają spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty obowiązującego w banku w chwili spłaty.
• 38 ust. 1 - Odsetki, prowizje oraz opłaty, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-3 i 6 (opłata przygotowawcza, rekompensacyjna, tj. za wcześniejszą spłatę, za przewalutowanie i za ustanowienie zabezpieczenia spłaty kredytu) naliczane są w walucie kredytu i podlegają spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży walut obowiązującego w banku w chwili spłaty.
• 40 ust. 1 - W przypadku kredytów walutowych lub kredytów przeznaczonych na spłatę kredytu walutowego może wystąpić różnica pomiędzy udzieloną a przewidzianą do wypłaty kwotą kredytu wyrażoną w złotych, wynikającą z różnicy kursów walut. Ryzyko wystąpienia różnic kursowych ponosi kredytobiorca. Ust. 2 - Kredytobiorca zobowiązuje się do pokrycia ewentualnej różnicy pomiędzy kwotą kredytu przeliczoną na złote po kursie kupna obowiązującym w dniu złożenia wniosku o kredyt, a kwotą kredytu przeliczoną na złote po kursie z dnia wypłaty kredytu, niezbędną do zamknięcia inwestycji.

Dowód: regulamin kredytu hipotecznego i budowlanego, k. 40-47.

            [WYROK KREDYT FRANKOWY] uiścił w ramach spłat na rzecz strony pozwanej i jego poprzednika prawnego łącznie kwotę 11.766,31 w złotych polskich do 10 sierpnia 2011 roku. Następnie strony umowy zawarły aneks nr 1 do Umowy, wprowadzający możliwość dokonywania spłaty kredytu w walucie kredytu po uprzednim zgłoszeniu dyspozycji (§ 1). Po tej dacie wpłacił kwotę 12.630,35 we frankach szwajcarskich do 18 maja 2021 roku, w efekcie czego spłacił kredyt.

Dowód: aneks z 02.09.2011 r., k. 167-170;

zaświadczenie z 10.11.2023 r. wraz załącznikiem nr 1, 2 i 3, k. 52-60.

            Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] z 22 listopada 2023 roku skierował do strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] z wezwaniem do dobrowolnego spełnienia świadczenia, tytułem zwrotu świadczeń nienależnych spełnionych przez niego na rzecz strony pozwanej w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Pismo zostało doręczone w dniu 27 listopada 2023 roku.

            W odpowiedzi na powyższe pismo z 14 grudnia 2023 roku strona pozwana odmówiła udzielenia informacji z uwagi na brak przedstawienia właściwego pełnomocnictwa. Wskazali ponadto kroki w ramach ścieżki odwoławczej – spowodowanie ponownej analizy sprawy, wystąpienie do Rzecznika Klienta Banku BNP Paribas, wystąpienie do [WYROK KREDYT FRANKOWY], możliwość skorzystania z pozasądowych rozwiązań sporu oraz odwołanie się do sądów powszechnych.

Dowód: list adwokacki z 22.11.2023 r., k. 48-49;

odpowiedź banku z 14.12.2023 r., k. 50-51.

            Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] o nieważności umowy z uwagi na niedozwolone postanowienia i godzi się na to. Nie chce ani sanowania, ani zmiany postanowień.

Dowód: pouczenie o skutkach uznania postanowień umowy za abuzywne, k. 61;

zeznania powoda, k. 234-235.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, których autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron, ponadto nie budziły wątpliwości Sądu, a także na podstawie zeznań powoda. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do odmowy dania im wiary.

Na zasadzie art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczności: (1) a) celem wykazania, że kurs franka nie odbiegał od kursów rynkowych stosowanych przez inne banki b) (ewentualnie) wskazania kursu rynkowego franka szwajcarskiego, (2) określenia zobowiązań stron w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych, (3) przeliczenia na złote polskie wysokości wszystkich rat kredytu jak w odpowiedzi na pozew. W świetle okoliczności sprawy i przy uwzględnieniu żądania powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i przyczyniłby się tylko do przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że ocena ważności umowy kredytowej zawartej przez strony, jako przesłanki zasądzenia kwot dochodzonych pozwem, należy do sądu orzekającego w niniejszej sprawie; sąd nie może wyręczać się opinią biegłego. Z kolei roszczenia pieniężne dochodzone w pozwie zostały wykazane przy pomocy dokumentów wystawionych przez bank, których autentyczności strony nie kwestionowały. Powoływanie biegłego dla wyliczenia tych roszczeń było więc całkowicie zbędne.

W tym miejscu należy wskazać, że z dokumentami prywatnymi wprawdzie nie jest związane domniemanie prawdziwości, gdyż zgodnie z art. 245 k.p.c. stanowią one jedynie dowód, iż osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie w nich zawarte. Nie oznacza to jednak, że dokumenty takie nie mogą stać się środkiem dowodowym i że na ich podstawie nie mogą zostać poczynione wiążące i prawidłowe ustalenia faktyczne. Moc dowodowa dokumentu prywatnego jest wprawdzie słabsza niż dokumentu urzędowego, jednak dokument taki stanowi pełnoprawny środek dowodowy, który sąd orzekający może uznać za podstawę swoich ustaleń faktycznych, a następnie wyrokowania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I ACa 1702/14). Co do zasady dokumenty prywatne korzystają przecież z domniemania autentyczności oraz domniemania, że osoba, która podpisała dokument, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Tak więc, choć z dokumentem prywatnym nie łączy się domniemanie zgodności z prawdą oświadczenia w nim zawartego, powyższe nie przeszkadza, by sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy.

            Sąd zważył, co następuje:

            Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W myśl art. 385¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Według § 2 tego przepisu, jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Z kolei w myśl § 3, nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Rozkład ciężaru dowodu reguluje § 4 omawianego przepisu, zgodnie z którym, ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Kolejny przepis zawarty w art. 385² k.c. stanowi, że oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

            Powołane przepisy te stanowią bowiem rdzeń systemu ochrony konsumenta i w zakresie swojego zastosowania wyłączają regulacje ogólne, w tym dotyczące konsekwencji naruszenia właściwości (natury) stosunku prawnego. W tym zakresie reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza też zastosowanie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt II CSKP 464/22). Dodać jedynie wypada na marginesie, że zgodnie z zasługującym na aprobatę poglądem Sądu Najwyższego, sama konstrukcja umowy kredytu denominowanego w CHF, bądź indeksowanego, nie jest sprzeczna z przepisem art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U.2022 poz. 2324 ze zm.), ani też z art. 353¹ kc, stanowiąc możliwe warianty umowy kredytu (zob. wyrok SN z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18), niemniej jednak w obrocie konsumenckim nie może zawierać klauzul niedozwolonych (abuzywnych).

Poza sporem w niniejszej sprawie znajdowała się kwestia uiszczonych kwot przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] pozwanej. Spornym zaś są wyłącznie skutku prawne, jakie strony wywodzą z umowy – przede wszystkim, czy umowa była ważna. Ponadto nie ulega wątpliwości, że powód, zawierając umowę kredytu miał status konsumenta. Zgodnie z art. 221 k.c., w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pomiędzy stronami, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Te warunki zostały w przypadku kredytobiorcy spełnione. Kredyt miał wszak na celu sfinansowanie zakupu przez kredytobiorcę działki celem wybudowania na niej domu (tj. dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych); a kredytobiorca nie prowadził działalności gospodarczej.

W pierwszej kolejności w niniejszej sprawie strona pozwana zobowiązana była wykazać, że postanowienia umowy zostały uzgodnione indywidualnie z powodem, ponieważ się na to powoływała w odpowiedzi na pozew. W ocenie Sądu, pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] tej okoliczności, a wręcz odwrotnie wykazał, że treść zapisów tej umowy nie była uzgodniona indywidualnie z powódką. Z akt sprawy wynika bowiem, że przedmiotowa umowa była utworzona w oparciu o wzorzec obowiązujący w banku. Z tej umowy wynikało także, iż saldo kredytu oraz wysokość rat będzie ustalana po kursie banku. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY], że przy zawarciu umowy nie był informowany o sposobie określenia kursu CHF, ani też o ryzyku kursowym. Znajduje to potwierdzenie w oświadczeniach strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] w odpowiedzi na pozew. Strona pozwana powoływała się bowiem, że złożenie przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] o udzielenie kredytu, oświadczenie o ryzyku walutowym oraz następnie podpisanie umowy, świadczy, że powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] z warunkami kredytu oraz z ryzykiem związanym z zawarciem umowy. Z powyższego jasno wynika, że po stronie kredytobiorcy nie było możliwości negocjowania kursu waluty, po którym była przeliczana kwota kredytu, ani też nie było możliwości negocjowania kursu waluty, po którym będą spłacane raty kredytu. Mając na uwadze powyższe nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowy nie były indywidualnie uzgodnione z powodem i ten nie miał żadnego wpływu na treść zawieranej umowy poza wnioskowaną kwotą kredytu i propozycją okresu trwania umowy.

Okoliczności tejże sprawy przekonują także, że powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] wpływu na zakwestionowane przez niego zapisy umowy. Były to ewidentnie postanowienia przejęte z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez bank. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] negocjacji kursu walut. W dacie zawarcia umowy wobec powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] przeliczeń kursowych, odsyłając do kursów określonych w tabelach obowiązujących w banku. Wskazać zatem trzeba, iż warunki umowne zostały określone jednostronnie przez przedsiębiorcę, a konsumentowi pozostało jedynie podjęcie decyzji, czy do niej przystąpić, czy też nie. Umowa o kredyt przedłożona do akt sprawy stanowiła gotowy druk.

Dalej należy zwrócić uwagę na postanowienia umowne wprowadzające mechanizm przeliczania waluty polskiej na obcą i odwrotnie. Są to niewątpliwie klauzule odnoszące się do głównych świadczeń stron. Zgodnie bowiem z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy), przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Wprawdzie w samej umowie nie sprecyzowano sposobu przeliczania waluty przy wypłacie kredytu, niemniej jednak zapisano, że kredyt zostanie wypłacony w złotówkach, a spłata następuje w złotych.

Analizując zamieszczone w umowie zawartej pomiędzy stronami i regulaminie klauzule dotyczące przeliczania waluty, należy dojść do wniosku, że z całą pewnością nie określono ich w sposób jednoznaczny – bardziej w żaden pewny sposób, wskazując jedynie, że zastosowanie będzie miał kurs kupna lub sprzedaży waluty, obowiązujący w banku w chwili wypłaty lub spłaty. W umowie, ani w regulaminie nie wskazano, w jaki sposób ten kurs będzie ustalany i co może mieć na niego wpływ. Algorytm tworzenia kursu nie jest prosty i zrozumiały dla przeciętnego konsumenta. Na wysokość kursu waluty wpływ mają różne, zmienne parametry rynkowe, które są przecież wykorzystywane przez bank do tworzenia tabeli kursowej. Konsument w efekcie nie może przewidzieć wysokości kursu na kilka dni, tygodni czy miesięcy do przodu i nie ma też na tworzenie tego kursu żadnego wpływu. To, w jaki sposób i dlaczego w takiej wysokości ustalono kurs franka szwajcarskiego, dla laika może być niezrozumiałe bez pomocy profesjonalnego doradcy. A należy pamiętać, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe powinny zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Wymaganie wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. Klauzula przeliczeniowa powinna być więc sformułowana na tyle jasno, by dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł objąć swą świadomością jej daleko idące konsekwencje, przede wszystkim wypływające z niej uprawnienie banku do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy. W konsekwencji należy uznać, że pomimo tego, iż kwestionowane klauzule dotyczyły świadczeń głównych, jako niejednoznaczne, podlegają ocenie z punktu widzenia abuzywności, po myśli art. 385¹ § 1 k.c.

Analizując przytoczone wyżej postanowienia umowne odwołujące się do kursu waluty obcej z wewnętrznej tabeli kursowej pozwanego banku, trzeba zauważyć, że kurs ten nie ma charakteru określanego według jasnych i obiektywnych kryteriów, a przeciwnie – zależy każdorazowo od decyzji banku, który wedle własnej polityki może kształtować jego wysokość, a tym samym wysokość zobowiązań kredytobiorcy. Dodać należy, że w umowie nie wskazano żadnych wytycznych, w oparciu o które ów kurs miałby być wyznaczany. Oznacza to, że kwota kredytu wyrażonego w CHF była wypłacana w złotych po przeliczeniu według kursu ustalonego arbitralnie przez bank i następnie w podobny sposób były przeliczane spłaty dokonywana w walucie PLN.

Pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY], w wyniku takiego ukształtowania zapisów umowy, uzyskał tak naprawdę prawo dwukrotnej możliwości określania wysokości świadczenia powoda, albowiem dokonując wypłaty kredytu, przeliczał kwotę udzielonego kredytu z CHF na PLN po kursie kupna ustalonym przez siebie, a następnie w momencie wymagalności poszczególnych rat kredytu dokonywał przeliczenia określonej w CHF kwoty raty na złotówki po kursie sprzedaży, czyli wyższym niż kurs kupna, przy czym i tak kurs ten wynikał z tabeli banku i nie był możliwy do zweryfikowania. Powyższe musiało prowadzić do stwierdzenia, że ukształtowanie stosunku umownego w taki sposób naruszało jego naturę, skoro bank jednostronnie bez żadnych ograniczeń mógł kształtować wysokość świadczenia powoda. W tej sytuacji należy przyjąć, że wymienione klauzule, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów nie wiążą powoda.

Abuzywności postanowień dotyczących waloryzacji można dopatrywać się również w braku ograniczenia ryzyka walutowego kredytobiorcy. Ustalenie świadczenia, a więc tego jak się ma zachować dłużnik, należy do istoty zobowiązania i bez tego żadna więź obligacyjna nie może istnieć, a ustalenie świadczenia powinno nastąpić najpóźniej w chwili jego spełnienia, czego na gruncie umowy zawartej przez strony nie było, to ustalanie wysokości świadczenia poprzez odwołanie się do kursów określanych w tabelach banku pozostawało również w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, skoro umowa nie przewidywała maksymalnej wysokości świadczenia w przypadku znacznej zmiany kursu franka szwajcarskiego. Co przy tym istotne, powód [WYROK KREDYT FRANKOWY], a konkretniej brakiem zapisu o ograniczeniu wysokości świadczenia w przypadku znacznej zmiany kursu CHF został pokrzywdzony, albowiem - mimo że regularnie spełniał on swoje świadczenie, wyrażone w CHF saldo kapitału pozostałego do spłaty nie zmniejszało się regularnie z biegiem lat. Gdyby zaś w umowie zawarto maksymalną wysokość kursu franka szwajcarskiego, to konsumenci mieliby świadomość, że ich świadczenie wzrośnie maksymalnie do określonej kwoty i jeśli nawet kurs waluty będzie wyższy, to ich zobowiązanie tak ustalonej maksymalnej kwoty zobowiązania nie przekroczy. Brak postanowień ograniczających opisany mechanizm skutkował stanem ciągłej niepewności powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] jego miesięcznego zobowiązania na przestrzeni lat i doprowadził do sytuacji charakterystycznej dla tysięcy kredytobiorców, którym skutecznie zaoferowano tego rodzaju produkt bankowy, charakteryzującej się kilkukrotnym wzrostem wysokości zobowiązania z uwagi na znaczną zmianę kursu franka szwajcarskiego około 2015 r.

Skoro bank jest zabezpieczony przed ryzykiem poprzez prowadzenie w sposób profesjonalny odpowiedniej polityki finansowej, należało oczekiwać wprowadzenia do umowy mechanizmów ograniczających ryzyko ponoszone przez drugą stronę - konsumenta, w związku z nieograniczoną możliwością zmiany kursu waluty. Postanowienia umowne, które narażają konsumenta-kredytobiorcę na nieograniczone ryzyko wynikające ze zmiany kursu (umowa nie zawiera żadnego mechanizmu ograniczenia ryzyka) - są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta.

Należy pamiętać, że przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego w wyniku implementowania Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. UE z dnia 21 kwietnia 1993 r.), co oznacza, że przy interpretacji tych przepisów należy uwzględnić orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Zgodnie z ugruntowanym kierunkiem orzecznictwa TSUE, kredytobiorca musi zostać jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej, ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty (zob. wyrok z dnia 20 września 2017, C-186/16, R.P.Andriciuc i in. [WYROK KREDYT FRANKOWY] S.A.). Samo podpisanie oświadczenia, że konsument jest świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia umowy (jak w sprawie niniejszej) nie wystarcza do uznania, że Bank spełnił wymóg przejrzystości (wyrok z dnia 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP [WYROK KREDYT FRANKOWY] ryzyka kursowego należy uznać za sprzeczną z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającą interesy konsumenta. Nie sposób przyjąć, by w drodze indywidualnych negocjacji kredytobiorca, gdyby zdawał sobie sprawę z konsekwencji omawianej klauzuli, zgodziłby się na ponoszenie niczym nieograniczonego ryzyka kursowego.

Należy jeszcze przytoczyć istotny wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 października 2019 r. w sprawie K. Dziubak, J. Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, sygn. akt C-260/18. W orzeczeniu tym Trybunał wyjaśnił, że 1) Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy. 2) Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że z jednej strony skutki dla sytuacji konsumenta wynikające z unieważnienia całości umowy, takie jak te, o których mowa w wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 r., Kásler i Káslerné Rábai (C-26/13, EU:C:2014:282), należy oceniać w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a z drugiej strony, do celów tej oceny decydująca jest wola wyrażona przez konsumenta w tym względzie. 3) Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane w szczególności przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę. 4) Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie utrzymywaniu w umowie nieuczciwych warunków, jeżeli ich usunięcie prowadziłoby do unieważnienia tej umowy, a sąd stoi na stanowisku, że takie unieważnienie wywołałoby niekorzystne skutki dla konsumenta, gdyby ten ostatni nie wyraził zgody na takie utrzymanie w mocy.

Uwzględniając ten pogląd, kolejnym etapem musi być rozstrzygnięcie, czy bez zakwestionowanych klauzul umowa może nadal wiązać strony. Na tak postawione pytanie należy, zdaniem Sądu, odpowiedzieć przecząco. Wszak po usunięciu mechanizmu przeliczania nie da się w ogóle ustalić wysokości zobowiązania odnoszącego się do świadczenia głównego z umowy kredytu. Z kolei w powołanym wyżej wyroku TSUE sprawie K. Dziubak, J. Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, Trybunał wyjaśnił, że nie ma możliwości zastąpienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym. Nawet gdyby uznać, że po usunięciu klauzul przeliczeniowych umowa mogłaby funkcjonować w obrocie prawnym jako umowa kredytu czysto walutowego, pozostaje kwestia nieograniczonego ryzyka kursowego, którego zabieg usunięcia części klauzul nie eliminuje. Powyższe stanowiska zostały potwierdzone przez Sąd Najwyższy w uchwale w składzie pełnej izby z 25 kwietnia 2024 roku (Uchwała SN z 25.04.2024 r., III CZP 25/22).

Uwzględniając zatem, że po usunięciu zakwestionowanych postanowień z umowy kredytu pomiędzy stronami, umowa nie może w dalszym ciągu funkcjonować, należało jeszcze uwzględnić stanowisko konsumenta - powoda. W rozpoznawanym przypadku powód, świadomy konsekwencji nieważności umowy odmówił sanowania jej wadliwości. W tej sytuacji należało przyjąć, że umowa jest nieważna, zatem stosunek prawny z niej wynikający nie istnieje.

Poważną wątpliwość zrodził fakt, że - w odróżnieniu od innych podobnych spraw - kredyt powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY], zatem zobowiązanie wygasło, i powstaje pytanie, czy wobec wygasłego zobowiązania ustalenie nieważności umowy może prowadzić do rozliczenia zwrotu świadczeń jako nienależnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że konsument może skutecznie powołać się na abuzywność postanowień umowy kredytu także po „wygaśnięciu” stosunku zobowiązaniowego wynikającego z tej umowy, tzn. po uiszczeniu przez kredytobiorcą kwot odpowiadających całkowitej spłacie kredytu (postanowienie SN z 15.02.2024 r., I CSK 366/23, wyrok SN z 27.05.2022 r., II CSKP 377/22, i wyrok SN z 18.04.2023 r., II CSKP 1511/22,). Stanowisko to znajduje silne oparcie w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który konsekwentnie uznaje za niezgodne z prawem Unii unormowanie, które poddaje ograniczeniom czasowym możliwość stwierdzenia niewiążącego charakteru klauzul abuzywnych (por. wyroki z dnia 21 listopada 2002 r., C- 473/00, Cofidis, pkt 38, z dnia 9 lipca 2020 r., C-698/18 i C699/18, Raiffeisen Bank, pkt 57-58, z dnia 16 lipca 2020 r., C-224/19 i C-259/19, Caixabank, pkt 81 i z dnia 22 kwietnia 2021 r., C-485/19, [WYROK KREDYT FRANKOWY], pkt 57-58).

Nie można odmówić żądaniu powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] z uwagi na rzekomą sprzeczność z art. 5 k.c. Fakt, iż przez wiele lat umowa obowiązywała i była realizowana także przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY], że w ten sposób doszło do konwalidacji jej pierwotnej, szeroko powyżej opisanej wadliwości. Przeciwnie, wraz z upływem czasu powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] pokrzywdzony jej realizowaniem. Sąd podziela tu ugruntowane stanowisko orzecznictwa, że nie może skutecznie powoływać się na art. 5 k.c. ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25.11.2020 r., sygn. VI ACa 779/19). Sąd mógłby negatywnie dopiero ocenić takiego konsumenta, który przewiduje, że umowa zostanie uznana za nieważną lub co do której ma świadomość, iż znajdują się w niej niedozwolone klauzule umowne, a następnie podejmuje działania zmierzające do wywiedzenia z takiej wadliwej umowy korzystnych dla siebie skutków. Podziela również, że taka ocena może mieć miejsce  wyjątkowo. Sąd tutejszy dostrzega jednak, że druga strona sporu względem powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] w pozycji nadużywającego swojej pozycji, co objawiło się narzuceniem wzorca, który nie podlegał negocjacji, a posiadał postanowienie abuzywne, które w odczuciu społecznym i gospodarczym naruszające zasady współżycia społecznego oraz dobre obyczaje. Skoro sam nadużywa swojej pozycji, celem nieuprawnionego w poczuciu społecznym bogacenia się, nie może zarzucać w opinii Sądu innym uczestnikom obrotu, iż ich zachowania mają podobny charakter. Co ważne ocenę naruszenia dobrych obyczajów należy dokonywać zgodnie z art. 3852 k.c. – według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie z perspektywy lat i nabranego doświadczenia życiowego, a z materiału dowodowego nie wynika taka naganna postawa konsumenta-powoda.

Skutkiem nieważności umowy jest konieczność zwrotu przez pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] powoda - w wykonaniu nieważnej umowy - świadczeń, zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.. W myśl art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. W niniejszym przypadku, z uwagi na nieważność umowy kredytu, środki finansowe wpłacone przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY], tytułem spłaty rat kredytu i pozostałych kosztów z umowy, uznać należy za świadczenie nienależne. Na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. strona pozwana jest więc zobowiązana do zwrotu powodowi wszelkich kwot świadczonych przez niego tytułem spłaty kredytu. Z przedłożonych przez strony dokumentów dotyczących historii spłaty kredytu wynika, że wykonując umowę kredytu powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] pozwanego kwoty żądane w pozwie. Z tej przyczyny zasądzono w punkcie I i II sentencji wyroku całość dochodzonej należności głównej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek stanowi przepis art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należną się odsetki ustawowe (art. 481 § 2 zd. 1. k.c.). Odnosząc się do oceny zasadności zgłoszonego żądania zapłaty odsetek należy wskazać, że zobowiązanie dochodzone w niniejszej sprawie ma charakter bezterminowy. Zatem termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. W konsekwencji żądanie odsetek zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawie art. 455 k.c. (wyroki SN z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. I CKN 316/01 i z dnia 3 lutego 2006 roku, sygn. I CSK 17/05). Ponieważ powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] do spełnienia świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pismem z 22 listopada 2023 roku, które to zostało doręczone w dniu 27 listopada 2023 roku, to ostatnim dniem na spełnienie żądania bez opóźnienia był 11 grudzień 2023 roku. Pierwszym dniem, kiedy strona pozwana popadła we zwłokę wobec odmowy spełnienia świadczenia, był dzień 12 grudnia 2023 roku, to też Sąd zasądził odsetki od tego dnia.

Ugruntowane jest w doktrynie i orzecznictwie stanowisko wskazujące, iż odsetki za opóźnienie w płatności sumy pieniężnej wyrażonej w walucie obcej przysługują wierzycielowi w tej samej walucie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (Uchwała SN(PI) z 12.06.1981 r., V PZP 3/81). Nie budzi wątpliwości również sposób ustalania wysokości tych odsetek, który pozostaje, w świetle art. 481 § 2 k.c., przede wszystkim w kompetencji stron zobowiązania lub ustawodawcy (w zależności od oznaczenia lub nie stopy odsetek). Nie będzie też miało znaczenia czy pomiędzy datą (bezpodstawnego) świadczenia kwoty wyrażonej we franku szwajcarskim (CHF) lub innej walucie obcej a datą wyrokowania doszło do wzrostu kursu waluty obcej w stosunku do kursu waluty krajowej, gdyż zwrot nienależnych świadczeń na rzecz każdej ze stron umowy kredytu zakłada zwrot świadczeń w wysokości wypłaconych lub wpłaconych kwot pieniężnych (odpowiednio w PLN i CHF), bez względu na rodzaj waluty (postanowienie SN z 19.12.2024 r., I CSK 171/24).

Pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] żądanego świadczenia do czasu zaofiarowania przez powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] kapitału kredytu. Należy przypomnieć, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III CZP 11/20, Sąd Najwyższy wyraził pogląd o dopuszczalności zastosowania do rozliczenia kondykcji obu stron nieważnej umowy kredytu instytucji prawa zatrzymania (art. 497 kc w zw. z art. 496 kc). Zgodnie z art. 496 k.c. jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot. W myśl art. 497 k.c. przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej. Wskazać należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III CZP 11/20 Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał na możliwość zastosowania zarzutu zatrzymania do umów kredytu (w kwestii uznania umowy kredytu za umowę wzajemną).Co do zasady więc istnieje możliwość skutecznego powołania się na prawo zatrzymania. Niemniej, zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku TSUE z dnia 14 grudnia 2023 r., w sprawie C-28/22 - artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w sytuacji, gdy umowa kredytu hipotecznego zawarta przez przedsiębiorcę z konsumentem nie może już pozostać wiążąca po usunięciu nieuczciwych warunków zawartych w tej umowie, przedsiębiorca ten może powołać się na prawo zatrzymania umożliwiające mu uzależnienie zwrotu świadczeń otrzymanych od tego konsumenta od przedstawienia przez niego oferty zwrotu świadczeń, które sam otrzymał od tego przedsiębiorcy, lub gwarancji zwrotu tych ostatnich świadczeń, jeżeli wykonanie przez tego samego przedsiębiorcę tego prawa zatrzymania powoduje utratę przez rzeczonego konsumenta prawa do uzyskania odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania zobowiązania umownego po tym, jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu świadczeń zapłaconych jemu w wykonaniu tej umowy.

W omawianym orzeczeniu Trybunał ograniczył prawo banków do korzystania z prawa zatrzymania tj. przyznawania bankowi prawa uzależnienia zwrotu nienależnych świadczeń otrzymanych od konsumenta, od zaoferowania przez konsumenta zwrotu otrzymanych od banku świadczeń lub zabezpieczenia dokonania takiego zwrotu. Skorzystanie bowiem przez bank z takiego uprawnienia, prowadziłoby do ograniczenie przysługującego konsumentowi prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie banku w zwrocie nienależnych świadczeń, liczonych od daty wezwania banku do zwrotu nienależnych świadczeń. Skutkiem skorzystania z prawa zatrzymania, przewidzianego w art. 496 k.c. i 497 k.c. jest usunięcie skutków opóźnienia w spełnieniu świadczenia, od momentu skutecznego skorzystania z prawa zatrzymania przeciwnik przestaje być w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia. W omawianym orzeczeniu Trybunał wykluczył możliwość stosowania omawianego skutku w sprawie, w której wierzycielem jest konsument i przeciwko konsumentowi stosuje się prawo zatrzymania. Z tego powodu Sąd przyjął, że w świetle najnowszego orzecznictwa TSUE nieskuteczne jest powoływanie się przez bank na zarzut zatrzymania w sporze z konsumentami i nie uwzględnił wskazanego zarzutu.

O kosztach Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku mając na uwadze zasadę odpowiedzialności strony przegrywającej za wynik sprawy oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych wyrażoną w art. 98 k.p.c. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] w 100% i w takiej wysokości należne są mu od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty (art. 98 § 11 k.p.c.). Na koszty te w kwocie 6.417,00 złotych złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 1.000 złotych (art. 13a ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), koszt zastępstwa procesowego w kwocie 5.400 złotych (§ 2 pkt 6 rozporządzenia [WYROK KREDYT FRANKOWY] z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. 2023 poz. 1964 ze zm.) oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.

Sygn. akt I C 323/24/K

S/Proszę:

1. odnotować uzasadnienie;
2. doręczyć pełnomocnikom stron odpis wyroku z 10 czerwca 2025 roku wraz z uzasadnieniem;
3. kal. 2 tygodnie.