Nasze Wyroki frankowe Raiffeisen Bank

III C 2939/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

22 czerwca 2023 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie Wydział III Cywilny w składzie:

po rozpoznaniu 15 czerwca 2023 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa [OSOBA] i [OSOBA]

przeciwko Raiffeisen Bank International Aktiengesselschaft we Wiedniu

o zapłatę i o ustalenie

1. ustala, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy o kredyt hipoteczny nr 200703HL006039345 z dnia 23 marca 2007 r. zawartej pomiędzy [OSOBA] i [OSOBA] a EFG Eurobank Ergasias SA Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie (aktualnie Raiffeisen Bank International Aktiengesselschaft we Wiedniu),
2. zasądza od Raiffeisen Bank International Aktiengesselschaft we Wiedniu na rzecz [OSOBA] i [OSOBA] łącznie kwoty 105260,78 zł (sto pięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt złotych i siedemdziesiąt osiem groszy) i 71570,16 CHF (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset siedemdziesiąt franków szwajcarskich i szesnaście centymów), przy czym wykonanie tych świadczeń będzie uzależnione od jednoczesnego zaofiarowania przez [OSOBA] i [OSOBA] na rzecz Raiffeisen Bank International Aktiengesselschaft we Wiedniu kwoty 454953,49 zł (czterysta pięćdziesiąt cztery tysiące dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote i czterdzieści dziewięć groszy) albo zabezpieczenia roszczenia Raiffeisen Bank International Aktiengesselschaft we Wiedniu o zwrot tej kwoty,
3. oddala powództwo w pozostałym zakresie,
4. szczegółowe wyliczenie kosztów procesu obciążających strony pozostawia referendarzowi sądowemu po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, ustalając, że strona pozwana zwróci stronie powodowej koszty procesu w całości

III C 2939/22

Uzasadnienie

               [OSOBA] i [OSOBA] domagali się zasądzenia od Raiffeisen Polbank w Warszawie kwoty 4390,47 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Jako podstawę faktyczną żądania zapłaty wskazali rozliczenie stron związane z nienależnym świadczeniem w postaci spłat dokonanych na podstawie nieważnych postanowień umownych. Nadto strona powodowa żądała zasądzenia od strony pozwanej [OSOBA] norm przepisanych, w tym kwoty 200 zł tytułem uzyskania historii kredytowej (k.1).

          W ostatecznie sprecyzowanym stanowisku procesowym strona powodowa żądała zasądzenia od pozwanego łącznie kwoty 105260,78 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 25 października 2022r. do dnia zapłaty i kwoty 71570,16 CHF, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi następująco: od kwoty 36385,34 CHF, od 25 października 2022r. do dnia zapłaty i od kwoty 35184,82 CHF od dnia doręczenia pozwanemu pisma z 21 października 2022r. (k.574) do dnia zapłaty. Jako podstawę faktyczną żądania zapłaty wskazali rozliczenie stron związane z nienależnym świadczeniem w postaci spłat dokonanych na podstawie nieważnej umowy. Nadto strona powodowa wniosła o ustalenie, że między stronami nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy nr 200703HL006039345. Na wypadek nieuwzględnienia ww. żądań strona powodowa wniosła roszczenia ewentualne. Niezależnie od ww. żądań strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów [OSOBA] postępowania, wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k.43, 232, 575).

               W odpowiedzi na pozew, pozwany [OSOBA] o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej w wysokości 68 zł (k.62v.299).

          Na rozprawie 15 czerwca 2023r. pełnomocnik pozwanego podniósł zarzut zatrzymania swojego świadczenia do chwili zaofiarowania kwoty 454953,49 zł lub zabezpieczenia roszczenia o zwrot świadczenia w tejże kwocie (k.654).

          Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny

               [OSOBA] i [OSOBA] (zwani dalej również „Kredytobiorcami”) zawarli 23 marca 2007r. EFG Eurobank Ergasias S.A. Oddział w Polsce w Warszawie (zwanym dalej również „Bankiem”) umowę kredytu hipotecznego nr 200703HL006039345 (zwaną dalej również „Umową”).

          Zgodnie z § 1 ust. 2 Umowy, regulamin kredytu hipotecznego udzielanego przez Polbank EFG (zwany dalej również „Regulaminem”) stanowił integralną część Umowy. Zgodnie z § 2 ust. 2 Umowy, kredyt był przeznaczony na spłatę innego kredytu hipotecznego. Zgodnie z  § 2 ust. 1 Umowy, Kredytobiorcy otrzymali do dyspozycji kwotę 196779,19 CHF, a obliczenie równowartości w złotych nastąpiło według zasad opisanych w [OSOBA] z § 6 ust. 6 Umowy, raty kredytu oraz inne należności związane z kredytem pobierane były z rachunku bankowego wskazanego w treści pełnomocnictwa, stanowiącego załącznik do Umowy, a Kredytobiorcy zobowiązani byli do utrzymania wystarczających środków na ww. rachunku, uwzględniając możliwe wahania kursowe w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej (Umowa k.13-19).

          W § 2 Regulaminu zdefiniowano kredyt indeksowany oraz pojęcie tabeli jako : „2) kredyt indeksowany do waluty obcej – kredyt oprocentowany według stopy procentowej, opartej na stopie referencyjnej, dotyczącej waluty inne niż złote, którego wypłata oraz spłata odbywa się w złotych w oparciu o kurs waluty obcej do złotych, według Tabeli (…) 12) Tabela – Tabela kursów walut obcych obowiązująca w Banku;”. W § 7 ust. 4 Regulaminu wskazano, że „w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu (…)”. W § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu wskazano, że „raty kredytu podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane są z rachunku bankowego (…), według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu”. W § 13 ust. 7 Regulaminu wskazano, że „w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wcześniejsza spłata dokonywana jest w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku w momencie realizacji dyspozycji” ( Regulamin k.22-30).

               [OSOBA] z zawodu jest informatykiem. [OSOBA] jest z zawodu referendarzem sądowym. Umowa nie była negocjowana przez strony, kredytobiorcom nie przedstawiono historycznych kursów franka szwajcarskiego, ani symulacji związanych z tą walutą i wpływu wzrost kursu na wysokość świadczeń stron. Przedstawiciel Banku nie omawiał poszczególnych postanowień umowy oraz nie wyjaśnił mechanizmu kredytu i kształtowania przez Bank tabeli kursów. Z Kredytobiorcami nie przeprowadzono rozmowy na temat ryzyka kursowego. Frank szwajcarski przedstawiany był jako stabilna waluta (przesłuchanie Kredytobiorców k.440-441, 652-654).

          Od chwili wypłaty kredytu do chwili zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie kurs franka szwajcarskiego w stosunku do złotego polskiego wzrósł w istotny sposób (fakt powszechnie znany niewymagający dowodu).

          W okresie od kwietnia 2007r. do września 2022r. Kredytobiorcy dokonali wpłat na poczet Umowy w łącznej kwocie 105260,78 zł i kwocie 71570,16 CHF (k.584-593).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie ww. dowodów. Sąd uznał za wiarygodne zeznania Kredytobiorców, co do okoliczności poprzedzających zawarcie Umowy, uzyskanych informacji od pośrednika kredytowego. W stosunku do tego dowodu strona pozwana nie przedstawiła dowodu przeciwnego, przy czym ciężar dowodu że postanowienia umowne zostały uzgodnione indywidualnie spoczywa na Banku (art. 385¹ § 4 k.c.). W szczególności zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do przyjęcia, ażeby ustalić, że poszczególne, a zwłaszcza kwestionowane przez Kredytobiorców postanowienia umowne były przedmiotem negocjacji stron. Umowa została zredagowana przez Bank, na przygotowanym przez niego wzorcu. Umowa miała również charakter powtarzalny, a zmienne stanowiły kwota kredytu, cel kredytu, czy też oznaczenie stron.

Złożone na piśmie zeznania świadków [OSOBA] (k.440) w ocenie Sądu, mają drugorzędne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Informacje przekazane przez świadka Sądowi są ogólne i odnoszą się głównie do praktyk oraz procedur stosowanych przez Bank. Świadek nie zna szczegółów zawarcia przedmiotowej Umowy.

Z uwagi na to, że Sąd ostatecznie przyjął że umowa kredytu jest nieważna, dowód z opinii biegłego wnioskowany w pozwie, na okoliczność wyliczenia rat i nienależnego świadczenia, przy przyjęciu, że niektóre postanowienia umowy kredytu są abuzywne, miał drugorzędne znaczenie dla przedmiotowej sprawy (opinia biegłego k.455-458).

               Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Bank udzielał kredytu i znana jest mu wysokość uiszczonych na poczet umowy świadczeń. Pozwany [OSOBA] autentyczności wystawionej przez niego dokumentacji, nie powoływał się również na błędy w wyliczeniach dokonanych przez pracowników Banku, jak też nie wskazał w jakiej wysokości zostały uiszczone przez Kredytobiorców świadczenia na poczet spornej Umowy. W związku z powyższym, wysokość świadczenia na poczet nieważnej umowy wynikała z zaświadczeń wystawionych przez Bank.

          Sąd zważył, co następuje:

          Powództwo zasługuje na uwzględnienie w przeważającym zakresie.

          W uzasadnieniu wyroku nie ma obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 1998 r., II UKN 282/98).  Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327¹ § 2 k.p.c.  wręcz konieczne – jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., VI ACa 1651/16). Istota sprawy, stopień skomplikowania kwestii faktycznych i prawnych nie była na tyle złożona, by wymagała tak ogromnego uzasadnienia stanowisk jak dokonały tego strony w pozwie i odpowiedzi na pozew.

          W chwili zawierania umowy kredytu Kredytobiorcy mieli status konsumenta (art. 22¹ k.c.) – zaciągnęli oni kredyt w banku w celu spłaty innego kredytu hipotecznego. Z tego też względu należy ocenić, czy kwestionowane przez nich postanowienia umowne nie stanowią klauzul abuzywnych i jaki skutek ma umieszczenie tych klauzul we wzorcu umownym.

          Zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).

          Wzorzec umowny nie był uzgadniany indywidualnie. Umowa była przygotowana przez Bank. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, który stwierdził, że o indywidulanym uzgodnieniu treści umowy można mówić wówczas, gdy strony wprowadzają do umowy nowe, nieprzewidziane wcześniej przez przedsiębiorcę rozwiązania, a nie stan „braku negocjacji” co do treści umowy opracowanej przez przedsiębiorcę (zob. wyrok z 9 czerwca 2021 r., V ACa 127/21). O treści wzorca umowy konsumenci dowiedzieli się bezpośrednio przed podpisaniem umowy, a te konkretne postanowienia nie były negocjowane. To że konsumenci nie wyrażali zainteresowania sposobem wyliczenia swojego świadczenia nie prowadzi nagle do wniosku, że stały się one indywidualnie uzgodnione, bądź też były zgodne z dobrymi obyczajami. Podkreślić jednocześnie należy, że sam mechanizm nie był znany konsumentom w chwili podpisywania Umowy.

          W realiach niniejszej sprawy za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać niewątpliwie możliwość jednostronnego ustalenia wysokości świadczenia drugiej strony. Podkreślenia wymaga bowiem to, że rozliczenie kredytu – wysokość spłaconej raty, wysokość wypłacanego kredytu, wysokość salda kredytu były obliczane według wartości franka szwajcarskiego określonego w tabeli kursów. Tabela kursów ustalana była jednostronnie przez wierzyciela – w tym przypadku przez przedsiębiorcę, podmiot silniejszy ekonomicznie, dysponujący sztabem wyspecjalizowanych osób skupiających swoje życie zawodowe wokół dokonywania czynności bankowych takich jak ta zawarta pomiędzy stronami. Jednocześnie zawarta Umowa zawierała powtarzalne postanowienia umowne, których redakcja była dokonana przez tegoż przedsiębiorcę. Zasady ustalania kursu nie były przedmiotem negocjacji stron, nie były one ani przedstawione, ani znane konsumentowi. Algorytm ustalania kursu kupna i kursu sprzedaży nie został przedstawiony w żadnym z postanowień którejkolwiek części umowy, nie wynikał również z żadnych znanych konsumentom przed zawarciem umowy uwarunkowań. Z tych też względów Sąd uznał za niedopuszczalne w kontekście dobrych obyczajów, ażeby przedsiębiorca mógł samodzielnie decydować o wysokości swojego świadczenia. Tego rodzaju postanowienie narusza również w sposób oczywisty interes konsumentów, albowiem ich świadczenie może być dowolnie kształtowane przez drugą stronę umowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r, II CSK 483/18). 

          Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że o ile każdy bank ma obowiązek ustalania kursów walut i ich przedstawiania w sposób powszechnie dostępny (art. 111 ust. 1 punkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe), to  jednakże swoboda ustalania kursów odnosi się do tych czynności bankowych odbywanych w danym momencie tak, ażeby konsumenci mieli wiedzę, co do wysokości danego świadczenia. Nie dotyczy to przyszłych transakcji, albowiem kurs wymiany bądź też algorytm w jaki będzie ustalany kurs winien być jasny dla konsumenta a jednocześnie ma nie pozwalać na dowolność kształtowania kursu. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem strony pozwanej, że stosowany przez niego kurs miał charakter rynkowy. W szczególności znaczenie ma tu nie samo wykonywanie umowy, lecz postanowienia tej umowy, które pozwalały na swobodne kształtowanie kursu przez Bank. Zwrócić również należy uwagę, że konkretny bank może nie być zainteresowany uczestniczeniem na rynku kantorowym, bądź też że w pewnym momencie bank może zacząć stosować kursy droższe niż oferuje rynek. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Bank mógł stosować różne kursy w zależności od typu transakcji – inne w celu rozliczania kredytów hipotecznych, inne do rozliczania płatności kartą kredytową za granicą, inne w obrocie kantorowym.

            Konstrukcja Umowy powodowała, że mimo dokonywania płatności rat przy wzroście kursu franka szwajcarskiego wartość pozostałego do spłaty kapitału stawała się wyższa niż ten który został udostępniony przez Bank. Konstrukcja umów, w wypadku wzrostu kursu franka szwajcarskiego, doprowadzała do absurdalnych konsekwencji – mimo spłaty kredytu, wysokość zadłużenia rosła. O tego rodzaju ryzyku, w tym w szczególności skali ryzyka i konsekwencjach kredytobiorcy nie zostali należycie poinformowani.

          O ile dla transakcji bieżących banki mogą swobodnie kształtować tabelę kursów, to na potrzeby transakcji przyszłych w ramach umów kredytu o długoterminowym charakterze sposób przeliczania wartości świadczenia kontrahenta winien być jednoznacznie sprecyzowany, tym bardziej, że konsument niejako jest przymuszony korzystać z usług tego banku, albowiem, zazwyczaj wysokość wierzytelności banku nie pozwala na jednorazową spłatę przez kredytobiorcę kredytu, tak ażeby spłacić kredyt w całości i nie być dalej związany umową. Za nietrafnością argumentacji pozwanego przemawia również to, że stosowanie zwyczajów rynkowych nie uchyla stosowanie przepisów prawa, które nie mają charakteru przepisów dyspozytywnych. Innymi słowy stosowanie klauzul abuzywnych, nawet gdy są powszechnie stosowane przez przedsiębiorców, nie powoduje utraty ochrony prawnej przez konsumentów. Celem ochrony konsumenckiej jest bowiem korygowanie nieuczciwych, choćby nawet utrwalonych praktyk stosowanych przez przedsiębiorców.

          Bank nie udzielił stosownych informacji o ryzyku kursowym związanym z wykonywaniem Umowy. Sprzeczne z dobrymi obyczajami jest przedstawianie oferty o podwyższonym ryzyku, podczas gdy Bank takiego ryzyka  nie ponosił lub które to ryzyko mógł ograniczyć. Podkreślić bowiem należy, że ryzyko kursowe Bank mógł zabezpieczyć poprzez zawarcie umów opcji walutowych, umowę ubezpieczenia. Nadto Bank dysponuje kręgiem specjalistów potrafiących ryzyko to ocenić.

                 Powyższe argumenty przemawiają za nieważnością umowy. Sąd podzielił wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym klauzule denominacji i indeksacji walutowej w umowach kredytu powinny być, na podstawie art. 3851 § 1 k.c. w związku z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego traktowane jako służące określeniu głównego świadczenia stron w postaci wypłaty kwoty kredytu i spłat kwoty kredytu w ratach. Jeżeli więc kwota kredytu jest określona niejednoznacznie, przez odniesienie do przyszłej tabeli kursowej, określanej dyskrecjonalnie przez pozwany [OSOBA], to konsensus, co do głównych świadczeń stron nie zostaje osiągnięty. Skoro kwestionowane postanowienia odnoszą się do głównych świadczeń stron to należy przyjąć, że brak jest konsensu, co do niezbędnych elementów umowy kredytu.

Za niedozwolone należy uznać to, że konsumenci nie zostali poinformowani o sposobie ustalenia przedmiotowej Tabeli kursów, jak również o niezmienności metodologii jej ustalania. Redakcja umowy nie wskazywała na metodologię i przez to sama w sobie była niedozwolona. Skoro gwarantem ochrony interesów konsumentów miały być regulacje wewnętrzne Banku, to nie można uznać, że nie miały one charakteru uznaniowego. 

          Do konwalidacji umowy nie doprowadziło wejście w życie ustawy antyspreadowej, która umożliwiała spłatę kredytu we frankach szwajcarskich, albowiem o abuzywności postanowień umownych decyduje chwila zawarcia umowy, zaś w chwili zawierania umowy Kredytobiorcy nie mieli możliwości spłaty zadłużenia w walucie indeksacji.

          Do konwalidacji nie prowadzi również podpisanie aneksu do umowy (możliwość spłaty kredytu w walucie indeksacji przez co odpada mechanizm jednostronnego ustalania kursu wymiany franka szwajcarskiego) lub zmiana Regulaminu w trakcie obowiązywania umowy w zakresie, w jakim dane postanowienia są abuzywne. Konsumenci mogą  zrezygnować z powoływania się na abuzywny charakter klauzuli w ramach umowy odnowienia zobowiązania (czyli pozasądowo), w której odstępuje od dochodzenia roszczeń będących konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli, z zastrzeżeniem że odstąpienie to jest oparte na dobrowolnej i świadomej zgodzie, a więc w chwili tego odstąpienia konsumenci byli świadomi niewiążącego charakteru klauzuli i wynikających z niego konsekwencji (por. wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., C-452/18). Umowa nie staje się ważna tylko z tego powodu, że strony umowy wyeliminowały z umowy postanowienia mające charakter abuzywny, ale jedynie wówczas gdy w chwili sporządzania aneksu konsumenci mieli wiedzę na temat abuzywności tego postanowienia, jak również że mieli pełną wiedzę na temat innych konsekwencji z tym związanych.

Nieważność umowy skutkuje oceną Sądu, że świadczenie spełnione przez konsumentów ma charakter świadczenia nienależnego (art. 410 § 2 k.c.). Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku.

Za zasadny należało uznać podniesiony przez pozwanego zarzut zatrzymania. W orzecznictwie sądów powszechnych coraz szersze uznanie zaczyna mieć pogląd, że umowa kredytu ma charakter umowy wzajemnej, co wiązane jest z odpłatnością obowiązków obydwu stron, mimo tego, że świadczenia obydwu stron mają charakter pieniężny, zaś strony mogą skorzystać z dalej idących możliwości, w tym w szczególności mogą dokonać potrącenia świadczeń. W realiach niniejszej sprawy strona pozwana wypłaciła powodom kwotę 454953,49 zł. W związku z powyższym zarzut zatrzymania okazał się skuteczny do kwoty 454953,49  zł. Ponadto skuteczność podniesionego zarzutu zatrzymania wyklucza pozostawanie dłużnika w opóźnieniu od momentu jego skutecznego zgłoszenia, wobec czego Sąd oddalił żądania powodów w zakresie zasądzenia odsetek za opóźnienie, albowiem zarzut zatrzymania został podniesiony niezwłocznie po tym jak nastąpiła wymagalność roszczenia.

Powód, który ma interes prawny może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia określonego stosunku prawnego lub prawa (art. 189 k.p.c.).

Interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa nie można zakwestionować, gdy ma ono znaczenie zarówno dla obecnych, jak i przyszłych (możliwych), ale obiektywnie prawdopodobnych stosunków prawnych i praw (sytuacji prawnej) podmiotu występującego z żądaniem ustalenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2006 r., II CK 395/05).

W ocenie Sądu interes prawny Kredytobiorców miał swój wyraz w kilku aspektach. Pierwszy to kwestia usunięcia stanu niepewności, co do istnienia stosunku prawnego. Zważyć bowiem należy, że pozwany [OSOBA], że sporna umowa jest ważna. Ustalenie nieważności umowy będzie miało prewencyjny charakter w przypadku wystąpienia z żądaniami ze strony pozwanego Banku. Interes prawny ma szczególny charakter wówczas, gdy umowa nie została wykonana przez konsumenta w całości zgodnie z jej treścią. Inny aspekt istnienia interesu prawnego wyraża się także w tym, że ważność spornej umowy wpływa na wpisy w różnego rodzaju rejestrach, zarówno obecne jak i przyszłe. W dziale IV księgi wieczystej znajduje się wpis hipoteki zabezpieczającej wierzytelności z tytułu kwestionowanej umowy pożyczki. Niespłacenie należności z tytułu umowy pożyczki daje również możliwość dokonania wpisu w biurze informacji gospodarczej, w tym m.in. [OSOBA]. Ustalenie nieważności umowy pozwoli na zapobiegnięcie sporom na wszystkich tych płaszczyznach a w przypadku braku lojalności drugiej strony zapewni Kredytobiorcą możliwość szybkiej reakcji. Ponadto należy zwrócić uwagę na mechanizm ustalania/stwierdzania nieważności przedmiotowej umowy. Powództwo o ustalenia dąży do wydania wyroku deklaratoryjnego, co oznacza, że wyrok sądu będzie potwierdzał istniejący stan prawny. Jednocześnie przy rozpoznawaniu sprawy konieczne jest stosowanie prawa wspólnotowego. W wyroku C-260/18 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie utrzymywaniu w umowie nieuczciwych warunków, jeżeli ich usunięcie prowadziłoby do unieważnienia tej umowy, a sąd stoi na stanowisku, że takie unieważnienie wywołałoby niekorzystne skutki dla konsumenta, gdyby ten nie wyraził zgody na takie utrzymanie w mocy. Ponadto w przypadku braku przepisów dyspozytywnych, które mogłyby doprowadzić do utrzymania umowy w obrocie sąd krajowy powinien podjąć, z pełnym uwzględnieniem prawa krajowego, wszelkie niezbędne środki mające na celu ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami, jakie może wywrzeć unieważnienie owej umowy. Nic nie stoi na przeszkodzie w szczególności temu, aby sąd krajowy wezwał strony do podjęcia negocjacji w celu ustalenia sposobu obliczania stopy procentowej, o ile określi on ramy tych negocjacji, a ich celem będzie ustanowienie rzeczywistej równowagi między prawami i obowiązkami stron umowy, z uwzględnieniem w szczególności leżącego u podstaw dyrektywy 93/13 celu ochrony konsumenta (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2020 r., C-269/19). Powyższe orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej osłabiają deklaratoryjny charakter orzeczenia ustalającego nieważność spornej umowy, albowiem zakładają elementy wyrażenia woli konsumenta w procesie sądowym oraz czynną rolę sądu w zakresie oceny i ochrony praw konsumenta. Z tych też względów potwierdzenie wyrokiem deklaratoryjnym przez sąd ma dodatkowy walor, albowiem wskazuje na określoną wolę konsumenta.

O kosztach procesu Sąd postanowił na podstawie art. 100 k.p.c. Strona powodowa uległa jedynie co do nieznacznej części swojego roszczenia, w związku z tym, Sąd uznał za zasadne kosztami procesu w całości obciążyć stronę pozwaną. Sąd, zgodnie z art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c., pozostawił dokonanie szczegółowych wyliczeń referendarzowi sądowemu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.

Zarządzenie:

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron