Wyrokiem Sądu Apelacyjnego utrzymano w mocy rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność umowy kredytu zawartej z Fortis Bank Polska S.A. (obecnie BNP Paribas) oraz zasądzające na rzecz kredytobiorców zarówno kwoty w PLN, jak i CHF

To istotny wyrok Fortis / wyrok BNP Paribas, który potwierdza, że nawet konstrukcja kredytu określanego jako walutowy nie chroni banku przed unieważnieniem umowy.

Kredyt Fortis jako kredyt „walutowy” – tylko pozornie

Bank w sprawie konsekwentnie twierdził, że:

• kredyt był klasycznym kredytem walutowym w CHF,
• strony świadomie wybrały walutę kredytu,
• umowa nie zawierała mechanizmu waloryzacji.

Sąd nie podzielił tego stanowiska.

W praktyce ustalono, że:

• kredyt był wypłacany w złotówkach,
• jego ekonomiczne funkcjonowanie było powiązane z kursem CHF,
• kredytobiorcy nie mieli realnego wpływu na mechanizm przeliczeń.

To oznaczało, że konstrukcja „czystego” kredytu walutowego była jedynie formalna.

Brak określenia kwoty kredytu – kluczowy powód nieważności

Najważniejszym elementem rozstrzygnięcia było ustalenie, że:

• umowa nie określała w sposób jednoznaczny kwoty kredytu,
• wskazana kwota w CHF nie odpowiadała rzeczywistej kwocie wypłaty,
• wysokość świadczenia banku zależała od kursu ustalanego przez bank.

Sąd podkreślił, że:

• kredytobiorca nie wiedział, ile środków faktycznie otrzyma,
• kwota kredytu była zmienna i zależna od decyzji banku,
• taka konstrukcja narusza istotę umowy kredytu.

Brak oznaczenia świadczenia głównego oznacza, że:

• nie doszło do skutecznego zawarcia umowy,
• umowa jest nieważna od samego początku.

Dowolność banku – naruszenie natury stosunku zobowiązaniowego

Sąd szczegółowo przeanalizował mechanizm przewalutowania i wskazał, że:

• w umowie nie określono zasad ustalania kursów walut,
• nie wskazano, jaki kurs (kupna czy sprzedaży) ma zastosowanie,
• nie określono momentu ustalania kursu,
• kredytobiorca nie miał żadnego wpływu na te elementy.

W efekcie:

• bank mógł jednostronnie określać wysokość świadczeń,
• zarówno po stronie wypłaty, jak i spłaty kredytu.

Taka konstrukcja została uznana za:

• sprzeczną z naturą stosunku zobowiązaniowego,
• prowadzącą do rażącej nierównowagi stron.

Kredyt we frankach Fortis – brak realnej informacji o ryzyku

Sąd zwrócił uwagę, że:

• kredytobiorcom nie przedstawiono rzeczywistego ryzyka kursowego,
• nie pokazano wpływu wzrostu CHF na saldo kredytu,
• nie wyjaśniono, że zadłużenie może rosnąć mimo spłaty rat.

Informacje przekazywane klientom:

• miały charakter ogólny,
• nie pozwalały na świadome podjęcie decyzji.

Co istotne:

• bank nie wykazał, aby rzetelnie wypełnił obowiązki informacyjne,
• a ciężar ryzyka w całości został przerzucony na kredytobiorców.

Mechanizm przeliczeń – dodatkowa wada umowy

Niezależnie od braku określenia kwoty kredytu, sąd wskazał także, że:

• klauzule przeliczeniowe były niejednoznaczne,
• nie określały jasnych zasad działania,
• pozwalały bankowi kształtować wysokość zadłużenia.

W szczególności problem dotyczył:

• niejasnego momentu przewalutowania,
• braku wskazania rodzaju kursu,
• braku kryteriów tworzenia tabel kursowych.

To dodatkowo potwierdziło, że:

• umowa nie nadaje się do wykonania,
• nie może zostać utrzymana w mocy.

Unieważnienie kredytu Fortis mimo konstrukcji walutowej

Szczególnie istotne w tym wyroku jest to, że:

• sąd stwierdził nieważność mimo formalnie „walutowego” charakteru kredytu,
• brak klasycznej klauzuli indeksacyjnej nie uratował umowy,
• decydujące znaczenie miała realna konstrukcja zobowiązania.

To ważny sygnał dla kredytobiorców posiadających:

• kredyt frankowy Fortis,
• kredyt we frankach BNP Paribas,
• umowy określane jako kredyty walutowe.

Skutki wyroku – zwrot świadczeń

W wyniku stwierdzenia nieważności:

• kredytobiorcy uzyskali zwrot ponad 106.750 zł,
• dodatkowo ponad 24.134 CHF,
• zasądzono również koszty procesu

Rozliczenie nastąpiło jako:

• zwrot świadczeń nienależnych,
• na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Znaczenie wyroku dla spraw Fortis i BNP Paribas

Wyrok ten ma duże znaczenie dla spraw dotyczących:

• kredytów Fortis,
• kredytów BNP Paribas przejętych po Fortis,
• kredytów denominowanych i „walutowych” CHF.

Potwierdza on, że:

• brak określenia kwoty kredytu prowadzi do nieważności,
• dowolność banku w ustalaniu kursów jest niedopuszczalna,
• nawet „czysty” kredyt walutowy może być nieważny.

Kancelaria Themi – kredyt Fortis i unieważnienie kredytu

Sprawy dotyczące takich produktów jak kredyt Fortis czy kredyt we frankach Fortis wymagają szczegółowej analizy konstrukcji umowy.

Kancelaria Themi zajmuje się:

• analizą umów Fortis i BNP Paribas,
• oceną mechanizmów przeliczeniowych,
• prowadzeniem spraw o unieważnienie kredytu,
• dochodzeniem zwrotu świadczeń.

Praktyka pokazuje, że nawet w przypadku umów uznawanych przez banki za „walutowe”, możliwe jest skuteczne unieważnienie kredytu frankowego.