Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie stwierdził nieważność umowy kredytu hipotecznego zawartej z Fortis Bank Polska S.A. (obecnie BNP Paribas) oraz zasądził na rzecz kredytobiorców ponad 142.856 zł i 77.671 CHF

To kolejny istotny wyrok Fortis / wyrok BNP Paribas, który pokazuje, że nawet konstrukcje określane przez bank jako „kredyt walutowy” mogą prowadzić do nieważności umowy.

Kredyt Fortis – konstrukcja mieszana (PLN + CHF)

Sąd szczegółowo przeanalizował konstrukcję umowy i wskazał, że:

• kredyt został określony w CHF,
• ale wypłacony w złotówkach,
• spłata następowała zarówno w PLN, jak i CHF,
• mechanizm oparty był na przeliczeniach według kursów banku.

W efekcie sąd uznał, że:

• umowa miała charakter mieszany,
• łączyła elementy kredytu walutowego i złotowego,
• nie była klasycznym kredytem walutowym.

To bardzo ważny wniosek dla spraw typu kredyt we frankach Fortis, ponieważ podważa argument banków o „czysto walutowym” charakterze umowy.

Brak określenia kwoty kredytu – zasadnicza wada

Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było ustalenie, że:

• umowa nie określała jednoznacznie kwoty kredytu w złotówkach,
• wskazano jedynie maksymalną wartość (do 410.000 zł),
• rzeczywista kwota była znana dopiero w dniu wypłaty.

Co istotne:

• nawet bank w momencie zawarcia umowy nie znał kwoty świadczenia,
• zależała ona od kursu ustalonego jednostronnie przez bank.

Sąd uznał, że:

• brak określenia świadczenia głównego narusza art. 69 prawa bankowego,
• a to prowadzi do nieważności umowy.

Nieoznaczoność zobowiązania kredytobiorcy

Analogiczny problem dotyczył spłaty kredytu:

• wysokość rat w PLN była zmienna i zależna od kursu CHF,
• saldo zadłużenia w złotówkach nie było możliwe do określenia,
• kredytobiorca nie wiedział, ile finalnie zapłaci.

W praktyce oznaczało to, że:

• zobowiązanie miało charakter nieoznaczony,
• jego wysokość była zmienna i nieprzewidywalna.

Kredyt frankowy Fortis – mechanizm waloryzacji jako źródło abuzywności

Sąd wskazał, że:

• klauzule przeliczeniowe były zawarte w regulaminie,
• nie były indywidualnie uzgodnione,
• pozwalały bankowi dowolnie ustalać kurs CHF.

W szczególności:

• bank sam określał kurs przy wypłacie i spłacie,
• kredytobiorca nie miał możliwości kontroli,
• brak było jakichkolwiek ograniczeń tego mechanizmu.

To oznaczało, że:

• bank mógł jednostronnie zwiększać zadłużenie,
• a kredytobiorca ponosił całe ryzyko.

Rażące naruszenie interesów konsumenta

Sąd podkreślił, że:

• umowa została zawarta na wzorcu bankowym,
• kredytobiorcy nie mieli realnej możliwości negocjacji,
• działali w zaufaniu do banku i jego zapewnień.

Dodatkowo:

• kredyt był przedstawiany jako bezpieczny i tańszy,
• nie wyjaśniono rzeczywistego ryzyka kursowego,
• nie wskazano możliwości znaczącego wzrostu kursu CHF.

W efekcie:

• doszło do wprowadzenia konsumentów w błąd,
• ryzyko zostało w całości przerzucone na kredytobiorców.

Brak ograniczenia ryzyka – „pułapka frankowa”

Sąd zwrócił uwagę, że:

• umowa nie zawierała żadnych mechanizmów ograniczających ryzyko,
• wzrost kursu CHF był nieograniczony,
• kredyt stawał się coraz droższy mimo spłaty.

W praktyce:

• raty w przeliczeniu na złotówki rosły,
• saldo zadłużenia pozostawało nieprzewidywalne.

Sąd wprost wskazał, że:

• kredyt okazał się produktem wadliwym,
• którego negatywne skutki ujawniły się dopiero po czasie.

Klauzule abuzywne a główne świadczenia stron

Sąd uznał, że:

• klauzule przeliczeniowe dotyczą głównych świadczeń stron,
• nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny,
• mogą podlegać kontroli abuzywności.

Po ich eliminacji:

• nie da się określić wysokości rat ani salda,
• umowa nie może być dalej wykonywana.

Brak możliwości „naprawienia” umowy

Sąd wyraźnie wskazał, że:

• nie istnieje przepis, który pozwala uzupełnić umowę,
• nie można zastąpić kursu banku kursem NBP,
• prowadziłoby to do utrzymania wadliwego mechanizmu.

Odwołując się do orzecznictwa TSUE, sąd podkreślił, że:

• sąd nie może „ratować” umowy,
• jeśli prowadziłoby to do utrzymania nieuczciwych warunków.

Unieważnienie kredytu Fortis

W konsekwencji sąd uznał, że:

• umowa jest sprzeczna z prawem bankowym,
• narusza zasady współżycia społecznego,
• zawiera klauzule abuzywne.

To doprowadziło do wniosku, że:

• umowa jest nieważna w całości (art. 58 k.c.).

Skutki wyroku – zwrot świadczeń

W wyniku wyroku:

• kredytobiorcy odzyskali 142.856 zł,
• dodatkowo 77.671 CHF,
• zasądzono także koszty procesu

Rozliczenie nastąpiło zgodnie z:

• teorią dwóch kondykcji,
• jako zwrot świadczeń nienależnych.

Znaczenie wyroku dla kredytów Fortis i BNP Paribas

Wyrok ma szczególne znaczenie dla osób posiadających:

• kredyt we frankach Fortis,
• kredyt frankowy Fortis,
• kredyt BNP Paribas (po Fortis).

Potwierdza on, że:

• brak określenia kwoty kredytu prowadzi do nieważności,
• konstrukcja „mieszana” nie chroni banku,
• mechanizm waloryzacji oparty na kursach banku jest niedozwolony.

Kancelaria Themi – kredyt Fortis i unieważnienie kredytu

Sprawy dotyczące takich produktów jak kredyt Fortis czy kredyt we frankach wymagają pogłębionej analizy konstrukcji umowy.

Kancelaria Themi prowadzi sprawy obejmujące:

• unieważnienie kredytu frankowego Fortis,
• analizę umów BNP Paribas,
• dochodzenie zwrotu świadczeń,
• budowanie strategii procesowej.

Powyższy wyrok potwierdza, że nawet bardziej złożone konstrukcje – łączące PLN i CHF – mogą prowadzić do skutecznego unieważnienia kredytu.