Wyrokiem z dnia 14 marca 2022 r., sygn. akt I C 2827/20, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz naszych Klientów kwotę 262.362,25 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 23 września 2021 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz naszych Klientów kwotę 11.834 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W pozostałej części powództwo zostało oddalone, co dotyczyło przede wszystkim dalej idącego roszczenia odsetkowego.

Kredyt we frankach BGŻ / BNP Paribas

Sprawa dotyczyła umowy nr U/0000538734/0001/2006/2300 kredytu budowlanego w walucie wymienialnej, zawartej z Bankiem Gospodarki Żywnościowej S.A., którego następcą prawnym w zakresie tej umowy jest BNP Paribas Bank Polska S.A.

Na podstawie umowy bank udzielił naszym Klientom kredytu w kwocie 112.716,50 CHF na okres do dnia 11 grudnia 2036 r. Kredyt był przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego w Krakowie.

Był to kolejny spór dotyczący kredytu we frankach, w którym sąd badał abuzywność mechanizmu przeliczeniowego, sposób ustalania kursów waluty przez bank, brak indywidualnego uzgodnienia postanowień oraz skutki nieważności umowy kredytu.

Kredyt budowlany w walucie wymienialnej

Umowa została nazwana umową kredytu budowlanego w walucie wymienialnej. Zgodnie z jej treścią kredyt miał zostać przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego, który miał zostać wybudowany w Krakowie.

Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej ustalanej w oparciu o stopę referencyjną 3M LIBOR oraz marżę banku. W dniu zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 3,3475% w stosunku rocznym, przy marży banku 1,30 p.p.

Aneks podwyższający kwotę kredytu

W dniu 8 maja 2008 r. nasi Klienci zawarli z bankiem aneks nr 1 do umowy kredytu. Na jego podstawie bank podwyższył kwotę kredytu do łącznej kwoty 136.817,53 CHF.

Podwyższenie kredytu wiązało się z dodatkowymi potrzebami finansowymi dotyczącymi remontu mieszkania.

Wypłata kredytu w złotych

Regulamin do umowy przewidywał, że kredyty w walutach wymienialnych wypłacane są w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna waluty obowiązującego w banku w chwili wypłaty.

W praktyce oznaczało to, że chociaż saldo techniczne kredytu było wyrażone w CHF, środki potrzebne naszym Klientom na zakup lokalu mieszkalnego były wypłacane w złotych polskich.

Spłata kredytu według kursu sprzedaży

Regulamin przewidywał również, że kredyty w walutach wymienialnych podlegają spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty obowiązującego w banku w chwili spłaty.

Odsetki, prowizje i opłaty były naliczane w walucie kredytu, ale również miały podlegać spłacie w złotych przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty obowiązującego w banku.

Mechanizm umowy opierał się więc na zastosowaniu kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie rat.

Ryzyko różnic kursowych przerzucone na kredytobiorców

Zgodnie z regulaminem w przypadku kredytów walutowych lub kredytów przeznaczonych na spłatę kredytu walutowego mogła wystąpić różnica pomiędzy udzieloną a przewidzianą do wypłaty kwotą kredytu wyrażoną w złotych, wynikająca z różnicy kursów walut. Ryzyko wystąpienia różnic kursowych ponosili kredytobiorcy.

Sąd oceniał ten mechanizm w kontekście braku pełnej, rzetelnej i zrozumiałej informacji o ryzyku związanym z kredytem powiązanym z kursem CHF.

Cel mieszkaniowy kredytu

Sąd ustalił, że nasi Klienci zawarli umowę kredytu w celu zakupu mieszkania przeznaczonego do zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych. Lokal nie był związany z działalnością gospodarczą ani zawodową.

W konsekwencji Sąd nie miał wątpliwości, że nasi Klienci występowali w tej relacji jako konsumenci.

Kredyt oferowany jako najkorzystniejszy

Nasi Klienci korzystali z pośrednika finansowego. Przedstawiono im ofertę banku jako korzystną przede wszystkim z uwagi na niską ratę kredytu. Kredyt powiązany z frankiem szwajcarskim był przedstawiany jako najtańsze rozwiązanie, a frank miał pełnić rolę techniczną, umożliwiającą uzyskanie niższego oprocentowania.

Nasi Klienci wskazywali, że przy kredycie złotowym nie mieli zdolności kredytowej pozwalającej na zakup tego mieszkania. Kredyt wypłacono w złotych, ponieważ w takiej walucie miała nastąpić zapłata na rzecz dewelopera.

Brak negocjacji mechanizmu kursowego

Umowa została zawarta z wykorzystaniem wzorca stosowanego przez bank. Sąd wskazał, że w sprawie nie ma dowodów, aby nasi Klienci mogli negocjować postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji kredytu do waluty obcej oraz sposobu przeliczania rat.

Sąd podkreślił, że samo zapoznanie się z treścią umowy przed jej podpisaniem nie oznacza indywidualnego uzgodnienia postanowień. Kluczowe było to, że kwestionowane klauzule zostały przejęte z wzorca umownego zaproponowanego przez bank.

Brak wyjaśnienia spreadu i ryzyka

Z ustaleń Sądu wynika, że naszym Klientom nie wyjaśniono, czym jest spread walutowy. Podpisywali przygotowane formularze i załączniki dotyczące ryzyka, ale informacje te miały charakter ogólny i nie zawierały szczegółowego przedstawienia konsekwencji ekonomicznych kredytu powiązanego z CHF.

Sąd wskazał, że nasi Klienci mieli świadomość, iż kursy walut są zmienne, ale nie w tak dużym zakresie, jaki później wystąpił.

Brak świadomej decyzji o ryzyku kursowym

Sąd ustalił, że sposób przedstawiania kredytu był charakterystyczny dla praktyki zawierania umów powiązanych z CHF. Przedstawiciel banku lub pośrednik skupiał się na usunięciu wątpliwości kredytobiorców co do niebezpieczeństwa zawarcia umowy denominowanej walutą obcą.

Zapewnienia o stabilności waluty wywoływały przekonanie o niskim prawdopodobieństwie istotnych zmian kursu. W konsekwencji nasi Klienci nie otrzymali informacji pozwalających im na świadome podjęcie decyzji o wyborze kredytu denominowanego do waluty obcej.

Reklamacja i wezwanie do zapłaty

Pismem z dnia 17 września 2020 r. nasi Klienci złożyli reklamację dotyczącą umowy kredytu. Wskazali, że umowa zawiera postanowienia niedozwolone, w szczególności postanowienia umowy oraz regulaminu dotyczące przeliczeń i ryzyka kursowego.

Jednocześnie wezwali BNP Paribas Bank Polska S.A. do zapłaty kwoty 262.362,25 zł tytułem rat kredytu oraz kwoty 3.512,07 zł tytułem refinansowania składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma.

Spłaty dokonane przez naszych Klientów

Z tytułu wykonania umowy kredytu nasi Klienci uiścili na rzecz banku kwotę 262.362,25 zł.

Kwota ta została zasądzona przez Sąd jako świadczenie nienależne, spełnione w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

Sąd: umowa nie była stricte walutowa

Sąd wskazał, że chociaż bank argumentował, iż umowa była kredytem walutowym, to jej rzeczywisty cel i sposób wykonania prowadziły do odmiennej oceny. Kredytobiorcy byli zainteresowani uzyskaniem środków w polskiej walucie, kredyt miał być wypłacony w PLN i spłacany w PLN.

Waluta franka szwajcarskiego miała charakter waloryzacyjny. Istotą umowy było wypłacenie i spłacanie kwoty w złotych oraz wyrażenie zobowiązania w CHF. Z tego względu Sąd wskazał, że tej umowy nie można kwalifikować jako umowy stricte walutowej.

Sama konstrukcja kredytu denominowanego była dopuszczalna

Sąd uznał, że sama konstrukcja kredytu denominowanego do waluty obcej była co do zasady dopuszczalna. Umowa zawierała elementy wymagane przez art. 69 Prawa bankowego, a mechanizm waloryzacji jako taki mógł być oparty na zasadzie swobody umów i art. 358¹ § 2 k.c.

Nie oznaczało to jednak, że konkretne postanowienia zastosowane przez bank były ważne i skuteczne wobec konsumentów. Problemem był sposób ukształtowania mechanizmu przeliczeniowego i brak jasnych zasad ustalania kursów waluty.

Sąd: klauzule waloryzacyjne były abuzywne

Sąd uznał, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne kształtujące mechanizm waloryzacji świadczeń stron według kursów CHF.

W szczególności dotyczyło to postanowień umowy oraz regulaminu, które przewidywały przeliczenia według kursów kupna i sprzedaży waluty obowiązujących w banku. Sąd wskazał, że postanowienia te nie zostały indywidualnie uzgodnione i dotyczyły głównych świadczeń stron.

Bank miał jednostronną swobodę ustalania kursu

Sąd podkreślił, że wysokość zobowiązania konsumentów była przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursów: kursu kupna przy wypłacie kredytu oraz kursu sprzedaży przy spłacie rat. W obu przypadkach chodziło o kursy banku publikowane w tabeli kursów.

Bank miał jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty kredytu. W umowie nie wskazano, w jaki konkretnie sposób tabela kursów była ustalana, co uniemożliwiało jednoznaczne określenie konsekwencji ekonomicznych dla kredytobiorców.

Brak transparentnych zasad tabeli kursowej

W umowie kredytu nie zawarto postanowienia definiującego tabelę kursów walut obcych ani wyjaśniającego sposób ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF. Takie informacje nie zostały również przedstawione naszym Klientom przed podpisaniem umowy kredytu.

Skoro ani z umowy, ani z informacji przekazanych kredytobiorcom nie wynikały żadne wytyczne pozwalające choćby orientacyjnie wyliczyć wysokość stosowanych przez bank kursów, postanowień dotyczących klauzuli waloryzacyjnej nie można było uznać za sformułowane jednoznacznie.

Kurs banku wpływał bezpośrednio na obciążenie finansowe

Sąd zwrócił uwagę, że kursy kupna i sprzedaży CHF wpływały bezpośrednio na wysokość obciążenia finansowego naszych Klientów. Kurs kupna służył do przeliczenia wypłaconej kwoty kredytu, a kurs sprzedaży do przeliczania spłacanych rat.

W braku jakichkolwiek zasad ustalania kursów należało przyjąć, że kurs mógł być kształtowany dowolnie. Bez znaczenia było przy tym, czy w praktyce bank ustalał kursy na podstawie notowań rynkowych, ponieważ decydująca była treść umowy i możliwość jednostronnego działania banku.

Konsument nie mógł zweryfikować kursu

Sąd wskazał, że konsumenci nie mogli zweryfikować, czy kursy kupna i sprzedaży CHF stosowane przez bank są prawidłowe. Umowa nie określała kryteriów, które bank musiałby stosować przy ich ustalaniu.

Taki mechanizm naruszał równowagę kontraktową stron, ponieważ bank mógł kształtować wysokość zobowiązania kredytobiorców, a oni nie dysponowali narzędziem pozwalającym sprawdzić prawidłowość przeliczeń.

Klauzule dotyczyły głównych świadczeń stron

Sąd wskazał, że kwestionowane postanowienia określały główne świadczenia stron. Dotyczyły bowiem mechanizmu przeliczenia kwoty kredytu, wysokości rat oraz ryzyka kursowego.

Kontrola abuzywności była jednak dopuszczalna, ponieważ postanowienia te nie zostały sformułowane prostym i zrozumiałym językiem. Kredytobiorcy nie mogli na ich podstawie oszacować ekonomicznych konsekwencji zawarcia umowy.

Brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym

Sąd odwołał się do standardu wynikającego z orzecznictwa TSUE, zgodnie z którym warunek dotyczący ryzyka kursowego musi być zrozumiały nie tylko formalnie i gramatycznie, ale także w zakresie jego rzeczywistych konsekwencji ekonomicznych.

Konsument powinien móc oszacować potencjalnie istotne konsekwencje takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych. W tej sprawie nie przedstawiono informacji, które pozwalałyby naszym Klientom realnie ocenić skalę ryzyka związanego ze zmianą kursu CHF.

Nieważność umowy po eliminacji klauzul

Sąd uznał, że umowa kredytu nie może istnieć bez abuzywnych postanowień kształtujących mechanizm waloryzacji. W konsekwencji umowę należało uznać za nieważną, a świadczenia spełnione przez naszych Klientów na rzecz banku powinny zostać im zwrócone jako świadczenia nienależne.

Sąd nie uwzględnił koncepcji utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu klauzul niedozwolonych, ponieważ mechanizm waloryzacji dotyczył głównych elementów zobowiązania.

Zwrot świadczeń nienależnych

Skutkiem nieważności umowy było zasądzenie na rzecz naszych Klientów kwoty odpowiadającej świadczeniom spełnionym w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

Sąd zasądził od BNP Paribas Bank Polska S.A. kwotę 262.362,25 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 września 2021 r. do dnia zapłaty.

Odsetki od 23 września 2021 r.

Nasi Klienci domagali się odsetek od wcześniejszej daty, jednak Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 23 września 2021 r. do dnia zapłaty.

W pozostałej części powództwo zostało oddalone, co dotyczyło dalej idącego żądania odsetkowego.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od BNP Paribas Bank Polska S.A. na rzecz naszych Klientów:

• 262.362,25 zł,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 23 września 2021 r. do dnia zapłaty,
• 11.834 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wygrana naszych Klientów

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2827/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszych Klientów w sporze z BNP Paribas Bank Polska S.A. dotyczącym dawnej umowy kredytu budowlanego BGŻ powiązanej z kursem franka szwajcarskiego.

Sąd zasądził ponad 262 tys. zł, uznając zasadność argumentacji dotyczącej nieważności umowy, abuzywności klauzul waloryzacyjnych, braku transparentnych zasad ustalania kursów, jednostronnego kształtowania zobowiązania przez bank oraz braku rzetelnej informacji o ryzyku kursowym.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, BGŻ i BNP Paribas

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym dawnych umów zawieranych z BGŻ, za które obecnie odpowiada BNP Paribas Bank Polska S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w BGŻ,
• kredyt we frankach w BNP Paribas,
• kredyty budowlane w walucie wymienialnej,
• kredyty denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych,
• abuzywność klauzul waloryzacyjnych,
• tabele kursowe banku,
• jednostronne ustalanie kursów przez bank,
• brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2827/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszych Klientów w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.