Wyrokiem z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt II C 3056/20, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie utrzymał w mocy w całości wcześniejszy wyrok zaoczny wydany przeciwko Bankowi Millennium S.A.

Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF zawartego w 2006 r. Powódka dochodziła zwrotu kwoty 52.259,32 zł wraz z odsetkami, podnosząc nieważność umowy z uwagi na abuzywność mechanizmu indeksacji oraz sprzeczność umowy z naturą stosunku prawnego.

Kredyt indeksowany do CHF zawarty z Bankiem Millennium

Umowa kredytu hipotecznego została zawarta 21 lipca 2006 r.

Kwota kredytu wynosiła 243.955 zł, a kredyt był indeksowany do franka szwajcarskiego. Oprocentowanie oparto o stawkę LIBOR 3M CHF powiększoną o marżę banku.

Umowa przewidywała, że:

• wypłata kredytu następowała według kursu kupna CHF z tabeli banku,
• spłata rat następowała według kursu sprzedaży CHF z tabeli banku,
• wysokość rat i salda zadłużenia w PLN zależała od kursu CHF ustalanego przez bank.

Sąd: bank mógł dowolnie ustalać wysokość zobowiązania kredytobiorcy

Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne zawarte w umowie miały charakter niedozwolonych postanowień umownych.

W uzasadnieniu podkreślono, że:

• umowa nie określała w sposób przejrzysty zasad ustalania kursów walut,
• tabela kursów banku była kształtowana jednostronnie przez bank,
• kredytobiorca nie mógł samodzielnie zweryfikować wysokości swojego zobowiązania,
• wysokość zadłużenia była uzależniona od arbitralnych decyzji banku.

Sąd wskazał również, że zastosowanie różnych kursów przy wypłacie i spłacie kredytu prowadziło do uzyskiwania przez bank dodatkowego wynagrodzenia w postaci spreadu walutowego.

Sąd: klauzule indeksacyjne rażąco naruszały interes konsumenta

W ocenie Sądu klauzula spreadowa oraz klauzula ryzyka kursowego prowadziły do zachwiania równowagi kontraktowej pomiędzy stronami.

Sąd podkreślił, że:

• bank uzyskiwał dodatkowe korzyści finansowe bez odpowiadającego im świadczenia wzajemnego,
• całe ryzyko kursowe zostało przerzucone na konsumenta,
• konsument ponosił nieograniczone ryzyko wzrostu zadłużenia,
• bank był profesjonalistą i dysponował instrumentami zabezpieczającymi ryzyko walutowe.

Sąd zaznaczył także, że wraz ze wzrostem kursu CHF rosły nie tylko raty kredytu, ale również saldo zadłużenia wyrażone w złotówkach.

Sąd: kredytobiorczyni nie została należycie poinformowana o ryzyku

Powódka wskazywała, że przedstawiano jej kredyt frankowy jako korzystny i bezpieczny produkt, podkreślając niższe raty niż przy kredycie złotowym.

Sąd uznał, że bank nie wykazał prawidłowego wykonania obowiązków informacyjnych wobec konsumenta.

W szczególności wskazano, że:

• przedstawienie standardowej informacji o ryzyku miało wyłącznie formalny charakter,
• konsumentce nie wyjaśniono rzeczywistej skali ryzyka kursowego,
• nie unaoczniono możliwości wielokrotnego wzrostu zadłużenia mimo regularnych spłat,
• powódka była przekonana, że frank szwajcarski jest stabilną walutą.

Sąd powołał się przy tym na orzecznictwo TSUE oraz Sądu Najwyższego dotyczące obowiązków informacyjnych banków wobec konsumentów.

Sąd: postanowienia nie były indywidualnie negocjowane

Pozwany bank twierdził, że kredytobiorczyni miała możliwość wyboru rodzaju kredytu, a więc postanowienia umowy były negocjowane.

Sąd nie podzielił tej argumentacji.

W uzasadnieniu podkreślono, że:

• sam wybór rodzaju kredytu nie oznacza indywidualnego uzgodnienia postanowień,
• klauzule indeksacyjne pochodziły z bankowego wzorca umownego,
• bank nie wykazał, aby ich treść była negocjowana z konsumentką.

Sąd: po usunięciu klauzul abuzywnych umowa nie może dalej obowiązywać

Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne określały główne świadczenia stron.

W konsekwencji po ich wyeliminowaniu:

• dalsze wykonywanie umowy było niemożliwe,
• doszłoby do zmiany charakteru prawnego umowy,
• brak było podstaw do zastąpienia mechanizmu indeksacji kursem średnim NBP,
• umowę należało uznać za trwale bezskuteczną i nieważną.

Sąd wyraźnie wskazał, że sąd krajowy nie może „naprawiać” nieuczciwych postanowień umownych poprzez ich modyfikację, ponieważ byłoby to sprzeczne z celem dyrektywy 93/13 i orzecznictwem TSUE.

Sąd: umowa była również sprzeczna z naturą stosunku prawnego

Niezależnie od abuzywności klauzul indeksacyjnych Sąd uznał również, że umowa była sprzeczna z art. 353¹ k.c.

W uzasadnieniu wskazano, że:

• jedna ze stron umowy nie może dowolnie kształtować obowiązków drugiej strony,
• bank uzyskał możliwość arbitralnego ustalania wysokości zobowiązania kredytobiorcy,
• mechanizm oparty na tabelach kursowych banku naruszał naturę stosunku zobowiązaniowego.

Sąd: zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji

Sąd potwierdził również, że w przypadku nieważności umowy każda ze stron posiada odrębne roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń.

W uzasadnieniu wskazano, że:

• kredytobiorca może żądać zwrotu wszystkich wpłaconych rat,
• bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału,
• roszczenia stron są od siebie niezależne,
• zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji.

Sąd odniósł się także do podnoszonych przez bank koncepcji wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, wskazując, że podstawa prawna takich roszczeń budzi istotne wątpliwości.

Kolejna wygrana frankowiczów przeciwko Bankowi Millennium

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt II C 3056/20, stanowi kolejne orzeczenie potwierdzające abuzywność klauzul indeksacyjnych stosowanych przez Bank Millennium S.A.

Sąd potwierdził między innymi, że:

• bank nie może dowolnie ustalać kursów walut,
• konsument musi zostać rzetelnie poinformowany o ryzyku kursowym,
• klauzule indeksacyjne mogą prowadzić do nieważności całej umowy,
• sąd nie może zastępować nieuczciwych postanowień nowym mechanizmem,
• w sprawach frankowych zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji.