Wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt I C 2958/20, Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił nieważność umowy kredytu frankowego zawartej z Bankiem Millennium S.A. oraz zasądził na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 80.177,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Sąd zasądził również na rzecz powodów pełny zwrot kosztów procesu w wysokości 6.417 zł.

Kredyt frankowy Banku Millennium z 2006 roku

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr KH/2362/07/2006 zawartej w dniu 7 listopada 2006 r. pomiędzy Klientami Kancelarii Themi a Bankiem Millennium S.A.

Kredyt został udzielony w kwocie 353.500 zł i był indeksowany do franka szwajcarskiego CHF. Środki przeznaczono na zakup nieruchomości, modernizację oraz remont domu.

Umowa przewidywała:

• wypłatę kredytu w PLN,
• przeliczenie kwoty kredytu na CHF według kursu kupna z tabeli banku,
• spłatę rat w złotówkach według kursu sprzedaży CHF ustalanego przez bank,
• wieloletnią spłatę rozłożoną na 420 rat.

Sąd: mechanizm indeksacji był abuzywny

Sąd szczegółowo przeanalizował postanowienia dotyczące indeksacji kredytu i uznał je za niedozwolone klauzule umowne.

W uzasadnieniu wskazano, że:

• bank jednostronnie ustalał kursy CHF,
• umowa nie zawierała jasnych zasad tworzenia tabel kursowych,
• kredytobiorcy nie mogli samodzielnie zweryfikować wysokości rat,
• mechanizm indeksacji wpływał bezpośrednio na wysokość głównych świadczeń stron.

Sąd podkreślił, że postanowienia dotyczące indeksacji nie zostały sformułowane „prostym i zrozumiałym językiem”, czego wymaga dyrektywa 93/13 oraz art. 385¹ k.c.

Sąd: wysokość rat i salda kredytu była faktycznie nieprzewidywalna

W uzasadnieniu bardzo mocno zaakcentowano problem nieprzewidywalności świadczeń konsumentów.

Sąd wskazał, że:

• kredyt został wypłacony w złotówkach,
• saldo zadłużenia ustalano w CHF według kursu banku,
• raty również przeliczano według kursów ustalanych jednostronnie przez bank,
• wysokość zobowiązania powodów pozostawała nieznana i zależna od przyszłych decyzji banku oraz zmian kursowych.

Sąd podkreślił, że nawet jeśli bank stosował kursy oparte o parametry rynkowe, to dla konsumentów wysokość przyszłych rat i całego zadłużenia pozostawała de facto nieprzewidywalna.

Sąd: całe ryzyko kursowe zostało przerzucone na kredytobiorców

Jednym z najważniejszych elementów uzasadnienia była bardzo szeroka analiza ryzyka walutowego.

Sąd wskazał, że:

• umowa obciążała powodów nieograniczonym ryzykiem wzrostu kursu CHF,
• bank nie przewidział żadnych mechanizmów ochronnych dla konsumentów,
• kredytobiorcy działali w zaufaniu do zapewnień banku o stabilności franka,
• rzeczywisty wzrost kursu CHF całkowicie wypaczył ekonomiczne założenia umowy.

W uzasadnieniu podkreślono wręcz, że mechanizm indeksacji połączony z brakiem ograniczenia ryzyka kursowego prowadził do nieekwiwalentności świadczeń i był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Sąd: bank stworzył produkt obarczony nieograniczonym ryzykiem

Sąd bardzo wyraźnie zaakcentował, że to bank – jako profesjonalista – odpowiada za konstrukcję oferowanego produktu finansowego.

W uzasadnieniu wskazano, że:

• bank zachęcał klientów do zawierania kredytów frankowych jako „bezpiecznych” i „tańszych”,
• konsumenci nie byli przygotowani na wielokrotny wzrost kursu CHF,
• ryzyko walutowe powinno obciążać obie strony umowy,
• bank nie zabezpieczył kredytobiorców przed skutkami gwałtownego wzrostu kursu waluty.

Sąd zauważył również, że mimo wieloletniej spłaty kredytu saldo zadłużenia powodów pozostawało bardzo wysokie i przekraczało kwotę pierwotnie otrzymanego finansowania.

Sąd: umowy nie można „naprawić” kursem średnim NBP

Bank Millennium argumentował, że ewentualne abuzywne postanowienia można zastąpić średnim kursem NBP. Sąd stanowczo odrzucił tę koncepcję.

W uzasadnieniu wskazano, że:

• sąd nie może tworzyć nowej treści umowy za strony,
• zastąpienie klauzul spreadowych kursem NBP byłoby niedopuszczalną ingerencją w stosunek prawny,
• po usunięciu mechanizmu indeksacji umowa nie mogłaby dalej funkcjonować,
• konsumenci wyraźnie domagali się stwierdzenia nieważności umowy.

Sąd szeroko odwołał się również do orzecznictwa TSUE, w tym do wyroku z 3 października 2019 r. w sprawie Dziubak.

Sąd potwierdził możliwość dochodzenia ustalenia nieważności umowy

W wyroku szeroko omówiono również interes prawny konsumentów w żądaniu ustalenia nieważności umowy.

Sąd wskazał, że samo powództwo o zapłatę nie usuwa wszystkich skutków wadliwej umowy, w szczególności:

• bank nadal mógłby twierdzić, że umowa obowiązuje,
• hipoteka zabezpieczająca kredyt nadal obciążałaby nieruchomość,
• wyłącznie wyrok ustalający nieważność pozwala definitywnie zakończyć spór między stronami.

Sąd zastosował teorię dwóch kondykcji

Sąd potwierdził również prawidłowość rozliczania nieważnych umów kredytowych według teorii dwóch kondykcji.

W uzasadnieniu podkreślono, że:

• kredytobiorca może żądać zwrotu wszystkich spełnionych świadczeń,
• roszczenie konsumenta istnieje niezależnie od ewentualnych roszczeń banku,
• bank musi samodzielnie dochodzić zwrotu kapitału,
• wzajemne świadczenia stron nie podlegają automatycznemu potrąceniu.

Sąd odwołał się przy tym do aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego, w tym uchwał III CZP 11/20 oraz III CZP 6/21.

Kancelaria Themi – doświadczenie w sprawach kredytów frankowych

Kancelaria Themi od lat reprezentuje kredytobiorców w sporach przeciwko bankom dotyczącym kredytów frankowych oraz kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• unieważnienie umów kredytowych,
• odfrankowienie kredytów,
• rozliczenia po nieważności umowy,
• teorię dwóch kondykcji,
• zarzuty zatrzymania i potrącenia,
• dochodzenie odsetek ustawowych za opóźnienie.

Reprezentujemy Klientów przed sądami w całej Polsce, w tym przed sądami apelacyjnymi oraz Sądem Najwyższym.