Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2023 r., sygn. akt I ACa 323/22, Sąd Apelacyjny w Warszawie, I Wydział Cywilny, w zasadniczej części oddalił apelację Banku Millennium S.A. od korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie.

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr KH/2635/06/2007 z dnia 13 lipca 2007 r., indeksowanego do franka szwajcarskiego. Sąd I instancji zasądził od Banku Millennium na rzecz kredytobiorców 17.266,81 zł oraz 50.455,39 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok co do zasady, zmieniając go jedynie częściowo w zakresie odsetek oraz zastrzegając jednoczesne zaoferowanie przez kredytobiorców na rzecz banku kwoty 126.961,27 zł. Bank Millennium został także obciążony kosztami postępowania apelacyjnego w kwocie 8.100 zł.

Kredyt frankowy Banku Millennium z 2007 r.

Umowa została zawarta w 2007 r. i dotyczyła kredytu w kwocie 303.000 zł, indeksowanego do CHF. Kredyt został przeznaczony m.in. na budowę domu metodą gospodarczą oraz refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe.

Umowa przewidywała typowy dla Banku Millennium mechanizm:

• wypłatę kredytu w PLN,
• przeliczenie wypłaconej kwoty według kursu kupna CHF z tabeli banku,
• spłatę rat w PLN według kursu sprzedaży CHF ustalanego przez Bank Millennium,
• oprocentowanie oparte o stawkę LIBOR 3M CHF i marżę banku.

Sąd: kredytobiorcy nie mogli zweryfikować sposobu ustalania kursów CHF

Sąd Okręgowy, którego ocenę zasadniczo zaakceptował Sąd Apelacyjny, uznał, że klauzule indeksacyjne zawarte w umowie miały charakter niedozwolony.

W uzasadnieniu wskazano, że bank przyznał sobie prawo do jednostronnego określenia zadłużenia kredytobiorców oraz wysokości rat poprzez wyznaczanie kursów CHF w tabelach kursowych. Umowa nie zawierała precyzyjnych zasad ani ograniczeń, które pozwalałyby konsumentom skontrolować sposób działania banku.

Kredytobiorcy mogli sprawdzić jedynie matematyczną poprawność przeliczenia dokonanego według kursu narzuconego przez bank, ale nie mogli zweryfikować, czy sam kurs został ustalony prawidłowo.

Sąd: kursy banku mogły być „rynkowe”, ale to nie usuwa abuzywności

Istotnym elementem uzasadnienia było podkreślenie, że dla oceny abuzywności nie ma znaczenia, czy kursy faktycznie stosowane przez Bank Millennium były zbliżone do kursów rynkowych lub kursów NBP.

Znaczenie miało to, że w chwili zawierania umowy bank zapewnił sobie możliwość jednostronnego i nieweryfikowalnego kształtowania kursów, a konsumenci nie otrzymali w umowie mechanizmu pozwalającego kontrolować prawidłowość tych przeliczeń.

Klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie uzgodnione

Sąd przyjął, że postanowienia dotyczące indeksacji, przeliczania rat oraz zmiennego oprocentowania nie były indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcami.

Podstawą zawarcia umowy był wniosek kredytowy przygotowany na formularzu banku, a następnie wzorzec umowny stosowany przez Bank Millennium. Kredytobiorcy mogli zaakceptować albo odrzucić zaproponowane warunki, ale nie mieli realnego wpływu na treść mechanizmu indeksacji.

Sąd: Bank Millennium nienależycie poinformował o ryzyku kursowym

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców.

Kredytobiorcy nie zostali poinformowani, jaki wpływ na wysokość rat i saldo kredytu może mieć istotny wzrost kursu CHF. Nie przedstawiono im również symulacji obrazujących możliwe zmiany kursu franka szwajcarskiego ani wykresów historycznych pozwalających lepiej zrozumieć ryzyko ekonomiczne.

Sąd podkreślił, że przy kredycie wieloletnim, opiewającym na znaczną kwotę, obowiązki informacyjne banku powinny być realizowane szczególnie starannie.

Sąd: po usunięciu klauzul abuzywnych umowa nie mogła dalej obowiązywać

Sąd uznał, że postanowienia dotyczące indeksacji i sposobu przeliczania świadczeń określały główne świadczenia stron. Po ich wyeliminowaniu nie było możliwe dalsze wykonywanie umowy.

W uzasadnieniu wskazano, że po usunięciu klauzul abuzywnych:

• nie można ustalić wysokości kapitału podlegającego zwrotowi,
• nie można określić zasad indeksacji,
• nie wiadomo, jaką kwotę kredytobiorcy mieliby zwrócić bankowi,
• umowa przestałaby odpowiadać zgodnemu zamiarowi stron,
• doszłoby do niedopuszczalnego przekształcenia umowy w inny typ zobowiązania.

Sąd odrzucił możliwość utrzymania umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki właściwej dla CHF.

Sąd: nie można zastąpić tabel banku średnim kursem NBP

Sąd Okręgowy wskazał, a Sąd Apelacyjny co do zasady zaakceptował, że brak jest podstaw do zastąpienia abuzywnych klauzul średnim kursem NBP albo innym miernikiem.

W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że art. 358 k.c. w brzmieniu odwołującym się do kursu średniego NBP wszedł w życie dopiero po zawarciu umowy, a ponadto przepis ten nie pozwala na dowolne przekształcenie kredytu indeksowanego w inny stosunek prawny.

Sąd zasądził zwrot świadczeń nienależnych

Skoro umowa była nieważna, świadczenia pobrane przez bank stanowiły świadczenia nienależne. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz kredytobiorców 17.266,81 zł oraz 50.455,39 CHF, jako nieprzedawnione raty kapitałowo-odsetkowe spełnione na rzecz banku.

Sąd Apelacyjny utrzymał to rozstrzygnięcie co do zasady, oddalając apelację Banku Millennium w pozostałym zakresie.

Sąd Apelacyjny częściowo zmienił rozstrzygnięcie w zakresie odsetek i zarzutu zatrzymania

Zmiana dokonana przez Sąd Apelacyjny dotyczyła przede wszystkim odsetek oraz zastrzeżenia, że zapłata zasądzonych kwot nastąpi za jednoczesnym zaoferowaniem przez kredytobiorców na rzecz banku kwoty 126.961,27 zł.

Oznacza to, że Sąd Apelacyjny uwzględnił w tym zakresie mechanizm zabezpieczający rozliczenie kapitału wypłaconego przez bank, nie podważając jednak zasadniczego rozstrzygnięcia korzystnego dla kredytobiorców.

Prawomocna wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie I ACa 323/22 stanowi prawomocne potwierdzenie korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi rozstrzygnięcia przeciwko Bankowi Millennium S.A. Bank przegrał apelację w zasadniczej części, a na rzecz kredytobiorców zasądzono dodatkowo 8.100 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Kancelaria Themi – prawomocne wyroki w sprawach frankowych

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów frankowych na etapie przedsądowym, przed sądami I instancji oraz w postępowaniach apelacyjnych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• nieważność umów kredytów frankowych,
• zwrot świadczeń nienależnych,
• apelacje banków,
• zarzut zatrzymania,
• rozliczenia po nieważności umowy,
• spory z Bankiem Millennium i innymi bankami.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie I ACa 323/22 to kolejny przykład prawomocnego rozstrzygnięcia korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu frankowego.