Wyrokiem z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt II Ca 622/22, Sąd Okręgowy w Krakowie, II Wydział Cywilny-Odwoławczy, w zasadniczej części oddalił apelację Banku Millennium S.A. od korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie.

Sprawa dotyczyła umowy kredytu Millekredyt DOM zawartej w dniu 20 kwietnia 2006 r. Kredyt został udzielony pierwotnie w kwocie 265.996,38 zł, a następnie — aneksem — podwyższony do kwoty 335.996,38 zł. Był to kredyt indeksowany do CHF, przeznaczony na budowę domu metodą gospodarczą oraz spłatę wcześniejszego kredytu mieszkaniowego związanego z nabyciem działki budowlanej.

Sąd Rejonowy zasądził od Banku Millennium S.A. na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 49.670,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz koszty procesu. Sąd Okręgowy utrzymał to rozstrzygnięcie co do zasady, zmieniając je jedynie w zakresie odsetek oraz uwzględniając zgłoszony przez bank zarzut zatrzymania.

Kredyt indeksowany do CHF z tabelami kursowymi Banku Millennium

Umowa przewidywała typowy dla Banku Millennium mechanizm indeksacji:

• kredyt został wypłacony w złotych polskich,
• jego saldo miało być przeliczone na CHF według kursu kupna z tabeli banku,
• raty miały być spłacane w PLN według kursu sprzedaży CHF z tabeli Banku Millennium,
• spłata następowała poprzez pobieranie środków z rachunku kredytobiorców,
• oprocentowanie było oparte o stawkę LIBOR 3M CHF i marżę banku.

Sąd uznał, że taki mechanizm w badanej umowie dawał bankowi możliwość jednostronnego określania wysokości zobowiązania konsumentów.

Sąd: bank jednostronnie ustalał kursy i wysokość świadczeń

Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy, uznały, że postanowienia odsyłające do tabel kursowych Banku Millennium miały charakter niedozwolony.

W uzasadnieniu wskazano, że umowa:

• nie nakładała na bank realnych ograniczeń w zakresie ustalania kursów walut,
• nie precyzowała zasad tworzenia tabel kursowych,
• dawała bankowi możliwość kształtowania kwoty kredytu podlegającej spłacie,
• nie pozwalała kredytobiorcom zweryfikować sposobu ustalania kursu CHF,
• naruszała równowagę kontraktową stron.

Sąd podkreślił, że nie jest dopuszczalne, aby jedna strona umowy mogła według własnej woli kształtować zakres obowiązków drugiej strony.

Sąd: sposób wykonywania umowy nie usuwa abuzywności

Bank Millennium próbował wykazywać m.in., że kursy stosowane przez bank nie odbiegały znacząco od kursów rynkowych. Sąd uznał jednak, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny abuzywności.

Dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych istotny jest stan z chwili zawarcia umowy, a nie późniejszy sposób jej wykonywania. Nawet gdyby kursy stosowane przez bank były zbliżone do rynkowych, nie zmieniałoby to faktu, że konsumenci nie otrzymali w umowie jasnego, weryfikowalnego mechanizmu ich ustalania.

Sąd: ogólna informacja o ryzyku kursowym była niewystarczająca

Sąd zwrócił uwagę, że Bank Millennium nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców. Samo ogólne poinformowanie o ryzyku kursowym nie było wystarczające.

W uzasadnieniu wskazano, że bank powinien szczegółowo wyjaśnić wpływ wzrostu kursu CHF na wysokość rat i całego zobowiązania, w tym przedstawić odpowiednie symulacje. Tymczasem kredytobiorcy otrzymali ogólną informację o ryzyku, a jednocześnie byli zapewniani o stabilności franka szwajcarskiego i niskim ryzyku kursowym.

Sąd uznał, że taki sposób przedstawienia produktu nie pozwalał konsumentom realnie ocenić ryzyka ekonomicznego związanego z zawarciem wieloletniej umowy kredytu indeksowanego do CHF.

Sąd: późniejsza zmiana regulaminu i ustawa antyspreadowa nie sanowały umowy

W sprawie pojawił się również argument dotyczący późniejszej zmiany regulaminu oraz tzw. ustawy antyspreadowej. Sąd uznał, że okoliczności te nie usuwały abuzywności pierwotnych postanowień umownych.

Sąd wskazał, że ustawa antyspreadowa nie miała na celu sanowania nieważnych lub abuzywnych umów, lecz doprecyzowanie reguł na przyszłość oraz umożliwienie spłaty bezpośrednio w walucie obcej. Zmiana umowy mogłaby mieć skutek sanacyjny tylko wtedy, gdyby konsument świadomie, wyraźnie i dobrowolnie zrezygnował z ochrony wynikającej z abuzywności postanowień.

Sąd: umowa nie mogła dalej obowiązywać po usunięciu klauzul abuzywnych

Sąd uznał, że eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadziła do nieważności umowy. Nie było możliwe utrzymanie jej jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR.

W uzasadnieniu wskazano, że usunięcie ryzyka kursowego z kredytu indeksowanego do waluty obcej prowadziłoby do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że powstałby stosunek prawny o odmiennej istocie i charakterze. Kredytobiorcy nie wyrazili woli utrzymania umowy, lecz zaakceptowali skutki jej nieważności.

Sąd: roszczenie kredytobiorców nie było przedawnione

Bank podnosił również zarzut przedawnienia. Sąd uznał go za niezasadny.

W uzasadnieniu wskazano, że bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta nie może rozpocząć się zanim konsument dowiedział się — albo rozsądnie rzecz ujmując powinien dowiedzieć się — o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego. W tej sprawie Sąd przyjął, że termin ten mógł rozpocząć się najwcześniej w momencie zakwestionowania przez kredytobiorców spornych postanowień i wezwania banku do zwrotu świadczeń.

Sąd Okręgowy oddalił apelację banku co do meritum

Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że apelacja Banku Millennium nie zasługiwała na uwzględnienie co do meritum. Podzielił zasadnicze ustalenia Sądu Rejonowego oraz ocenę abuzywności klauzul indeksacyjnych.

Sąd wskazał również, że bez znaczenia pozostawały ogólne procedury obowiązujące w banku, jeżeli nie wyjaśniały tego, jak rzeczywiście wyglądał proces zawierania konkretnej umowy z kredytobiorcami.

Sąd uwzględnił zarzut zatrzymania

Zmiana wyroku Sądu Rejonowego wynikała z uwzględnienia zgłoszonego przez Bank Millennium zarzutu zatrzymania. Sąd Okręgowy zastrzegł bankowi prawo wstrzymania się ze spełnieniem świadczenia zasądzonego na rzecz kredytobiorców do czasu zaoferowania przez nich zapłaty kwoty 335.996,38 zł albo zabezpieczenia roszczenia banku o jej zwrot.

W związku z uwzględnieniem zarzutu zatrzymania Sąd ograniczył także odsetki ustawowe za opóźnienie do dnia 6 czerwca 2022 r.

Prawomocna wygrana Klientów Kancelarii Themi

Mimo uwzględnienia zarzutu zatrzymania, apelacja Banku Millennium została oddalona w dalej idącym zakresie. Sąd Okręgowy w Krakowie potwierdził nieważność umowy kredytu, abuzywność klauzul indeksacyjnych oraz zasadność roszczenia Klientów Kancelarii Themi o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.

Bank Millennium został również zobowiązany do zapłaty na rzecz kredytobiorców kwoty 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Kancelaria Themi – prawomocne wyroki frankowe

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych, w tym w postępowaniach apelacyjnych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych,
• apelacje banków,
• zarzut zatrzymania,
• rozliczenia po nieważności umowy,
• spory z Bankiem Millennium oraz innymi bankami.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie II Ca 622/22 stanowi kolejny przykład prawomocnego rozstrzygnięcia korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu frankowego.