Wyrokiem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I ACa 1516/22, Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację Banku Millennium S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt I C 57/22.

Sprawa była szczególnie istotna, ponieważ nie dotyczyła już klasycznego powództwa kredytobiorcy przeciwko bankowi, lecz pozwu Banku Millennium przeciwko Klientce Kancelarii Themi po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy kredytu frankowego. Bank domagał się zapłaty 280.500,21 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz dodatkowo kwoty 6.324,87 zł jako rzekomo nierozliczonej części kapitału.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku w całości i zasądził od Banku Millennium na rzecz Klientki Kancelarii Themi kwotę 8.100 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Bank Millennium pozwał kredytobiorczynię po przegranej sprawie frankowej

Wcześniej pomiędzy stronami toczyła się sprawa z powództwa kredytobiorczyni przeciwko Bankowi Millennium dotycząca umowy kredytu hipotecznego nr KH/2177/03/2008, indeksowanego do CHF. Umowa została prawomocnie uznana za nieważną, a na rzecz kredytobiorczyni zasądzono świadczenia spełnione na rzecz banku.

Po prawomocnym zakończeniu tamtej sprawy bank wezwał kredytobiorczynię do zwrotu kapitału, a następnie wystąpił z kolejnym pozwem. Bank dochodził:

• 6.324,87 zł jako pozostałości kapitału po dokonanych potrąceniach,
• 280.500,21 zł jako wynagrodzenia za korzystanie z kapitału,
• odsetek ustawowych za opóźnienie,
• kosztów procesu.

Klientka Kancelarii Themi rozliczyła kapitał jeszcze przed pozwem

Klientka Kancelarii Themi podniosła, że roszczenie banku o zapłatę 6.324,87 zł było bezzasadne, ponieważ kwota ta została zapłacona jeszcze przed wniesieniem pozwu. Wcześniej kredytobiorczyni złożyła oświadczenia o potrąceniu swoich wierzytelności z wierzytelnością banku o zwrot kapitału, a sam bank przyjął te oświadczenia do wiadomości.

Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, podzieliły tę ocenę. W zakresie kwoty 6.324,87 zł powództwo banku zostało oddalone, ponieważ świadczenie zostało już spełnione.

Bank domagał się 280.500,21 zł wynagrodzenia za korzystanie z kapitału

Głównym elementem sporu było żądanie Banku Millennium zapłaty 280.500,21 zł za rzekome korzystanie przez konsumentkę z kapitału udostępnionego na podstawie nieważnej umowy kredytu.

Bank argumentował, że skoro umowa kredytu została uznana za nieważną, to kredytobiorczyni powinna nie tylko zwrócić otrzymany kapitał, ale również zapłacić dodatkowe wynagrodzenie odpowiadające kosztowi kredytu złotowego oprocentowanego według stawki WIBOR.

Sądy obu instancji nie podzieliły tej argumentacji.

Sąd: bankowi nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału

Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu Okręgowego, że roszczenie Banku Millennium o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazał, że po stronie banku nie występuje zubożenie uzasadniające przyznanie takiego świadczenia. Bank jako profesjonalista wprowadził do obrotu wadliwy wzorzec umowny, naruszający prawa konsumenta, a nieważność umowy była konsekwencją stosowania przez bank niedozwolonych postanowień.

W konsekwencji bank może domagać się zwrotu wypłaconego kapitału, ale nie dodatkowego wynagrodzenia, które niwelowałoby sankcyjny i odstraszający skutek wynikający z przepisów o ochronie konsumentów.

Sąd odwołał się do wyroku TSUE C-520/21

Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, która pozwalałaby bankowi żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot wypłaconego kapitału oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty.

Sąd podkreślił, że przyznanie bankowi takiego roszczenia mogłoby osłabić skuteczność ochrony konsumentów. Konsument, obawiając się dodatkowych roszczeń banku, mógłby zostać zniechęcony do powoływania się na abuzywność postanowień umowy.

Sąd: bank nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny odwołał się również do zasady, zgodnie z którą nikt nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania.

To Bank Millennium przygotował i stosował wzorzec umowny zawierający nieuczciwe postanowienia. Skoro nieważność umowy była skutkiem działania banku, bank nie może następnie domagać się od konsumenta dodatkowego wynagrodzenia za sytuację, którą sam wywołał.

Sąd uznał, że przyznanie bankowi takiego roszczenia prowadziłoby do nieakceptowalnego rezultatu: bank mógłby najpierw korzystać z abuzywnych klauzul, a po unieważnieniu umowy próbować uzyskać podobny efekt ekonomiczny inną drogą.

Sąd: roszczenie banku było także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego

Sąd Apelacyjny zaakceptował również stanowisko, że dochodzenie przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału stanowiło nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.

Zdaniem Sądu uwzględnienie takiego powództwa byłoby nie do pogodzenia z funkcją ochrony konsumenta i z sankcją, jaka wiąże się ze stosowaniem niedozwolonych postanowień umownych. Bank nie powinien uzyskiwać dodatkowego świadczenia w sytuacji, w której nieważność umowy wynika z jego własnego działania.

Sąd nie dopuścił dowodu z opinii biegłego

Bank zarzucał, że Sąd Okręgowy niesłusznie pominął dowód z opinii biegłego dotyczący wysokości dochodzonego roszczenia. Sąd Apelacyjny nie podzielił tego zarzutu.

Sąd wskazał, że opinia biegłego nie służy poszukiwaniu dowodów za stronę ani ustalaniu faktów, które strona powinna sama wykazać. Ponadto roszczenie banku było bezzasadne co do zasady, więc ustalanie jego wysokości było zbędne.

Prawomocna przegrana Banku Millennium w sprawie o korzystanie z kapitału

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w sprawie I ACa 1516/22 oznacza prawomocną przegraną Banku Millennium w procesie przeciwko Klientce Kancelarii Themi o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.

Bank przegrał zarówno przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy, jak i przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku. Powództwo banku zostało oddalone, a na rzecz kredytobiorczyni zasądzono koszty procesu oraz koszty postępowania apelacyjnego.

Kancelaria Themi – obrona kredytobiorców przed roszczeniami banków

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców nie tylko w sprawach o unieważnienie kredytów frankowych i zwrot świadczeń nienależnych, ale również w sprawach wytaczanych przez banki po prawomocnym zakończeniu sporów frankowych.

Prowadzimy sprawy dotyczące m.in.:

• obrony przed roszczeniami banków o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału,
• rozliczeń po nieważności umowy kredytu,
• potrąceń wierzytelności po prawomocnym wyroku,
• zwrotu kapitału kredytu,
• kosztów i odsetek po zakończeniu spraw frankowych,
• sporów z Bankiem Millennium oraz innymi bankami.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w sprawie I ACa 1516/22 stanowi ważne prawomocne rozstrzygnięcie potwierdzające, że bank nie może żądać od konsumenta dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po upadku wadliwej umowy frankowej.