Wyrokiem z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt I ACa 113/22, Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelację Banku Millennium S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt I C 606/20. Sprawa dotyczyła kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego zawartego przez Klientów Kancelarii Themi z Bankiem Millennium S.A.

Sąd Apelacyjny utrzymał korzystne dla kredytobiorców rozstrzygnięcie co do zasady, potwierdzając wadliwość umowy i obowiązek zwrotu świadczeń przez Bank Millennium. Jednocześnie zmienił wyrok Sądu I instancji częściowo w zakresie odsetek oraz uwzględnił zarzut zatrzymania banku co do części zasądzonych świadczeń.

Na rzecz Klientów Kancelarii Themi zasądzono łącznie:

• 13.748,60 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lutego 2020 r. do dnia 15 grudnia 2021 r.,
• 17.879,47 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lutego 2020 r. do dnia 15 grudnia 2021 r.,
• 5.860,81 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lutego 2020 r. do dnia zapłaty,
• 6.417 zł kosztów postępowania przed Sądem I instancji,
• 4.050 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Kredyt frankowy Banku Millennium z 2008 r.

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego nr KH/5623/04/2008, zawartej w dniu 5 czerwca 2008 r. Kredyt został udzielony w kwocie 190.400 zł i był indeksowany do CHF. Środki zostały przeznaczone m.in. na zakup działki budowlanej, refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe oraz pokrycie kosztów wliczonych w kredyt.

Umowa przewidywała mechanizm typowy dla kredytów Banku Millennium:

• wypłatę kredytu w PLN,
• przeliczenie wypłaconej kwoty według kursu kupna CHF z tabeli banku,
• spłatę rat według kursu sprzedaży CHF z Tabeli Kursów Walut Obcych Banku Millennium,
• oprocentowanie oparte o stawkę LIBOR 3M CHF i marżę banku,
• 360-miesięczny okres kredytowania.

Sąd: to nie był kredyt walutowy

Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, nie podzieliły argumentacji Banku Millennium, że umowa była klasycznym kredytem walutowym. Kwota kredytu została określona w złotych polskich, kredyt został wypłacony w PLN, a do czasu późniejszego aneksu raty były również spłacane w PLN.

Frank szwajcarski pełnił w tej konstrukcji funkcję miernika indeksacyjnego, a nie waluty rzeczywistego udostępnienia kapitału kredytobiorcom. Sąd podkreślił, że sposób księgowego traktowania umowy przez bank nie przesądza o jej prawnym charakterze.

Klauzule indeksacyjne Banku Millennium były abuzywne

Kredytobiorcy zakwestionowali m.in. postanowienia § 2 ust. 2, § 4 ust. 6 i § 7 ust. 1 umowy oraz postanowienia regulaminu dotyczące indeksacji, przeliczania wypłaty kredytu i spłaty rat według kursów z tabel banku.

Sąd uznał, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ mechanizm przeliczeniowy został oparty na kursach ustalanych przez Bank Millennium, bez wskazania w umowie przejrzystych, obiektywnych i możliwych do zweryfikowania kryteriów ich ustalania.

W praktyce bank przyznał sobie możliwość jednostronnego kształtowania salda kredytu i wysokości rat, a kredytobiorcy nie mogli samodzielnie skontrolować, w jaki sposób bank określa kurs kupna i kurs sprzedaży CHF.

Sąd: konsumenci nie mieli realnego wpływu na mechanizm indeksacji

Sąd wskazał, że samo podpisanie umowy i możliwość zapoznania się z jej treścią nie oznaczają indywidualnego uzgodnienia postanowień. Kluczowe było to, że kwestionowane klauzule pochodziły ze wzorca stosowanego przez bank, a kredytobiorcy nie mieli rzeczywistego wpływu na ich treść.

W szczególności nie wykazano, aby Klienci Kancelarii Themi mogli negocjować zasady indeksacji, sposób ustalania kursów CHF albo mechanizm przeliczania rat. Możliwość wyboru kredytu powiązanego z CHF nie jest tym samym co możliwość współkształtowania treści klauzul indeksacyjnych.

Informacja o ryzyku kursowym nie usuwała abuzywności

W sprawie ustalono, że kredytobiorcom przekazano broszurę informacyjną dotyczącą produktów indeksowanych do waluty obcej i zmiennej stopy procentowej. Dokument zawierał ogólne informacje o ryzyku kursowym, ryzyku stopy procentowej oraz przykładowe symulacje.

Nie zmieniało to jednak oceny prawnej mechanizmu indeksacyjnego. Istotą problemu było bowiem to, że umowa nie określała jasnych zasad ustalania kursów stosowanych przez bank, a jednocześnie przerzucała na konsumentów ryzyko ekonomiczne wieloletniej umowy powiązanej z CHF.

Aneks z 2012 r. nie naprawił wadliwości pierwotnej umowy

W 2012 r. strony zawarły aneks, który przewidywał m.in. możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie CHF oraz doprecyzowywał zasady tworzenia tabel kursowych banku.

Nie oznaczało to jednak automatycznego usunięcia abuzywności pierwotnych postanowień umownych. Dla oceny niedozwolonego charakteru klauzul zasadnicze znaczenie ma stan z chwili zawarcia umowy, a nie późniejsze modyfikacje, chyba że konsument świadomie i jednoznacznie zrezygnowałby z przysługującej mu ochrony.

Sąd: po usunięciu klauzul abuzywnych umowa nie mogła dalej obowiązywać

Sąd Okręgowy uznał, że umowa nie może istnieć po usunięciu postanowień kształtujących mechanizm indeksacji. Sąd Apelacyjny utrzymał tę ocenę co do zasady.

Usunięcie klauzul indeksacyjnych prowadziłoby do zaniku mechanizmu przeliczeniowego i ryzyka kursowego, które było bezpośrednio związane z konstrukcją kredytu. Nie było podstaw do utrzymania umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego stawką LIBOR 3M CHF, ponieważ prowadziłoby to do powstania stosunku prawnego innego niż ten, który strony zawarły.

Sąd nie zastąpił kursów banku średnim kursem NBP

Bank Millennium argumentował, że ewentualne usunięcie odwołań do tabel kursowych powinno prowadzić do zastosowania innego kursu, w szczególności średniego kursu NBP. Sąd nie przyjął tej koncepcji.

Brak było podstaw do uzupełnienia umowy w taki sposób, aby utrzymać w mocy wadliwy mechanizm indeksacji. W sprawach konsumenckich sąd nie może dowolnie zastępować nieuczciwych postanowień innym mechanizmem tylko po to, aby utrzymać umowę korzystną dla przedsiębiorcy, który stosował abuzywny wzorzec.

Zarzut zatrzymania ograniczył część odsetek

Sąd Apelacyjny uwzględnił, naszym zdaniem błędnie, zarzut zatrzymania zgłoszony przez Bank Millennium w odniesieniu do części świadczeń. Zastrzegł, że zapłata kwoty 13.748,60 zł oraz 17.879,47 CHF ma nastąpić za jednoczesnym zaoferowaniem albo zabezpieczeniem przez kredytobiorców zwrotu na rzecz banku kwoty 79.216,80 zł.

W związku z tym odsetki od tej części zasądzonych świadczeń zostały ograniczone do dnia 15 grudnia 2021 r. Natomiast od kwoty 5.860,81 CHF Sąd zasądził odsetki od dnia 19 lutego 2020 r. do dnia zapłaty.

Prawomocna wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie w sprawie I ACa 113/22 stanowi prawomocne rozstrzygnięcie korzystne dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z Bankiem Millennium S.A.

Mimo częściowej zmiany wyroku w zakresie odsetek i zarzutu zatrzymania, Sąd Apelacyjny potwierdził zasadniczą wadliwość umowy, obowiązek zwrotu świadczeń przez bank oraz obciążył Bank Millennium kosztami postępowania apelacyjnego w kwocie 4.050 zł.

Kancelaria Themi – prawomocne wyroki frankowe

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych, zarówno przed sądami I instancji, jak i w postępowaniach apelacyjnych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych,
• apelacje banków,
• zarzut zatrzymania,
• rozliczenia po nieważności umowy,
• spory z Bankiem Millennium oraz innymi bankami.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie w sprawie I ACa 113/22 jest kolejnym przykładem prawomocnego rozstrzygnięcia korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu frankowego.