Wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt VI ACa 405/23, Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI Wydział Cywilny, rozpoznał apelację Banku Millennium S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt IV C 1573/19. Sprawa dotyczyła kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego zawartego przez Klientów Kancelarii Themi z Bankiem Millennium S.A.

Sąd Apelacyjny zmienił wyrok jedynie w zakresie daty początkowej naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie, przyjmując, że odsetki od zasądzonych kwot należą się od dnia 1 czerwca 2022 r. W pozostałej części apelacja Banku Millennium została oddalona.

Na rzecz Klientów Kancelarii Themi utrzymano zasądzenie kwot:

• 100.338,45 zł,
• 63.703,20 CHF,
• kosztów procesu przed Sądem I instancji,
• 8.100 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Kredyt frankowy Banku Millennium z 2006 r.

Sprawa dotyczyła umowy kredytu zawartej 13 kwietnia 2006 r. Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 351.812 zł, indeksowanego do CHF. Kredyt został przeznaczony na zakup mieszkania w budowie od dewelopera, a okres kredytowania wynosił 420 miesięcy.

Umowa przewidywała typowy dla Banku Millennium mechanizm indeksacyjny:

• wypłatę kredytu w PLN,
• przeliczenie wypłaconej kwoty według kursu kupna CHF z tabeli banku,
• spłatę rat w PLN według kursu sprzedaży CHF z tabeli banku,
• oprocentowanie według stawki LIBOR 3M CHF,
• możliwość późniejszej spłaty bezpośrednio w CHF po zawarciu aneksu.

W 2007 r. strony zawarły aneks podwyższający kwotę kredytu o 70.000 zł, do łącznej kwoty 421.812 zł, a w 2011 r. aneks umożliwiający spłatę kredytu w walucie indeksacji.

Sąd I instancji zasądził ponad 100 tys. zł i ponad 63 tys. CHF

Wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od Banku Millennium S.A. na rzecz kredytobiorców łącznie:

• 100.338,45 zł,
• 63.703,20 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie,
• koszty procesu.

Kwoty te odpowiadały świadczeniom spełnionym przez kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy. Z ustaleń Sądu wynikało, że do 18 stycznia 2012 r. kredytobiorcy zapłacili bankowi 100.338,45 zł, a od 19 stycznia 2012 r. do 18 marca 2022 r. 63.703,20 CHF.

Sąd: kredytobiorcy byli konsumentami

Sąd ustalił, że kredytobiorcy zaciągnęli kredyt na zakup mieszkania w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W dacie zawierania umowy powód pracował jako inżynier oprogramowania, a powódka jako lektor języka niemieckiego. Nie prowadzili działalności gospodarczej.

Oznaczało to, że przysługiwała im ochrona konsumencka, w tym możliwość powoływania się na abuzywność postanowień umowy kredytu.

Sąd: Bank Millennium nie wyjaśnił mechanizmu indeksacji

Z ustaleń Sądu wynikało, że na etapie oferowania kredytu podkreślano jego atrakcyjność z uwagi na niższe oprocentowanie i niższą ratę. Jednocześnie minimalizowano ryzyko kursowe, wskazywano na stabilność franka szwajcarskiego i zapewniano o bezpieczeństwie rozwiązania.

Sąd ustalił również, że kredytobiorcom nie wyjaśniono zasad działania mechanizmu indeksacji, a możliwość negocjowania umowy była ograniczona do kwoty kredytu i wysokości marży.

W ocenie Sądu podpisanie ogólnego oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego nie wystarczało do przyjęcia, że bank rzeczywiście przekazał konsumentom pełną, rzetelną i zrozumiałą informację o ekonomicznych skutkach zawieranej umowy.

Klauzule przeliczeniowe były niedozwolone

Sąd Okręgowy uznał, że postanowienia § 2 ust. 2 i § 7 ust. 1 umowy, a także odpowiednie postanowienia regulaminu, kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy.

Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości rat oraz całej wierzytelności poprzez stosowanie kursów z własnych tabel. Kredytobiorcy nie mieli realnego wpływu na ten mechanizm, nie znali zasad tworzenia tabel kursowych i nie mogli samodzielnie zweryfikować sposobu ustalania salda oraz rat.

Sąd Apelacyjny: umowa była ważna co do konstrukcji, ale upadła przez abuzywność

Istotnym elementem uzasadnienia Sądu Apelacyjnego było rozróżnienie dwóch podstaw oceny umowy. Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu Sądu I instancji, że sama konstrukcja indeksacji naruszała granice swobody umów i prowadziła do nieważności na podstawie art. 58 k.c. oraz art. 353¹ k.c.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny w pełni zaakceptował ocenę, że w umowie znalazły się niedozwolone postanowienia umowne. To właśnie abuzywność klauzul indeksacyjnych, ich bezskuteczność wobec konsumentów oraz brak możliwości dalszego wykonywania umowy po ich usunięciu przesądziły o korzystnym dla kredytobiorców rozstrzygnięciu.

Sąd: ustawa antyspreadowa nie naprawiła wadliwej umowy

Bank Millennium powoływał się na wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej oraz późniejszą możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w CHF. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że ustawa antyspreadowa nie mogła sanować wadliwości umowy zawartej w 2006 r.

Postanowienia abuzywne nie wiązały konsumentów już od chwili podpisania umowy. Późniejsze zmiany prawne lub aneks umożliwiający spłatę w CHF nie oznaczały automatycznego usunięcia skutków stosowania przez bank nieuczciwych postanowień.

Sąd: sposób wykonywania umowy i rynkowość kursów nie miały decydującego znaczenia

Bank wskazywał, że kursy z tabel miały charakter rynkowy i były ustalane w warunkach funkcjonowania rynku międzybankowego. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że okoliczności dotyczące sposobu wykonywania umowy, źródeł finansowania akcji kredytowej banku czy wewnętrznych modeli obsługi kredytów nie są istotne dla oceny abuzywności klauzul z chwili zawarcia umowy.

Dla konsumenta znaczenie miała treść umowy i to, czy już w momencie jej podpisywania mógł zrozumieć mechanizm indeksacji oraz zweryfikować sposób ustalania kursów przez bank.

Sąd: klauzula indeksacyjna określała główne świadczenia stron

Sąd Apelacyjny wskazał, że klauzula indeksacyjna określała główne świadczenia stron, ponieważ wpływała bezpośrednio na wysokość świadczenia kredytobiorców wobec banku. Bez przeliczeń wynikających z indeksacji nie było możliwe ustalenie wysokości kapitału, odsetek ani dodatkowego wynagrodzenia banku wynikającego ze spreadu.

Jednocześnie postanowienia te nie zostały sformułowane jednoznacznie. Problem nie polegał wyłącznie na użyciu pojęć takich jak „kurs kupna” czy „kurs sprzedaży”, lecz na odesłaniu do tabel kursowych tworzonych jednostronnie przez bank oraz na braku pełnej informacji o rzeczywistym ryzyku ekonomicznym.

Sąd: bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia umowy

Sąd Apelacyjny podkreślił, że ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych spoczywał na banku. Bank temu ciężarowi nie sprostał.

Samo złożenie wniosku kredytowego, podpisanie umowy i zaakceptowanie dokumentów przygotowanych przez bank nie oznacza indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych. Kredytobiorcy mogli wybrać oferowany produkt, ale nie mieli realnego wpływu na treść mechanizmu przeliczeniowego.

Odsetki od 1 czerwca 2022 r.

Jedyną istotną zmianą dokonaną przez Sąd Apelacyjny było przesunięcie daty początkowej odsetek. Sąd uznał, że apelacja banku była zasadna tylko w niewielkim zakresie, dotyczącym chwili, w której pozwany popadł w opóźnienie.

W konsekwencji odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych kwot zostały zasądzone od dnia 1 czerwca 2022 r., a dalej idące żądanie odsetkowe zostało oddalone.

Prawomocna wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 405/23 stanowi prawomocne rozstrzygnięcie korzystne dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z Bankiem Millennium S.A.

Bank przegrał apelację w zasadniczej części, a kredytobiorcy utrzymali zasądzenie 100.338,45 zł oraz 63.703,20 CHF. Dodatkowo Sąd Apelacyjny zasądził na ich rzecz 8.100 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Kancelaria Themi – prawomocne wyroki frankowe

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych, zarówno przed sądami I instancji, jak i w postępowaniach apelacyjnych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych,
• apelacje banków,
• rozliczenia po nieważności umowy,
• spory z Bankiem Millennium oraz innymi bankami.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 405/23 jest kolejnym przykładem prawomocnego rozstrzygnięcia korzystnego dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie kredytu frankowego.