Wyrokiem z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt I C 2308/19, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A. na rzecz Klientów Kancelarii Themi kwotę 148.590,15 zł oraz 44.760,67 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 203-121272797/99/2006, zawartej 13 lutego 2006 r. z PKO BP S.A. Umowa była oznaczona jako kredyt spłacany w ratach annuitetowych, udzielony w walucie wymienialnej.

Kwota kredytu została pierwotnie określona na 128.588,83 CHF i była przeznaczona na prowizję bankową oraz sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego w Krakowie przy ul. Siewnej.

Był to produkt z grupy umów potocznie określanych jako kredyt we frankach. W praktyce środki były wypłacane w złotych, a mechanizm rozliczeń odwoływał się do kursów kupna i sprzedaży CHF ustalanych w tabelach PKO BP.

Podwyższenie kwoty kredytu aneksami

Po zawarciu umowy strony podpisały trzy aneksy podwyższające kwotę kredytu. Aneksem nr 1 z 25 kwietnia 2006 r. kwotę kredytu zwiększono o 25.627,79 CHF, aneksem nr 2 z 4 września 2006 r. o 3.200,39 CHF, a aneksem nr 3 z 18 kwietnia 2007 r. o 54.670,89 CHF.

Ostatecznie całkowita kwota kredytu została podwyższona do 212.087,90 CHF. Po podwyższeniu kredytu Klienci Kancelarii Themi wynegocjowali z bankiem obniżenie marży z 1,9 p.p. do 1,7 p.p., co zostało wprowadzone aneksem nr 4 z dnia 1 czerwca 2007 r.

Kredyt na mieszkanie w Krakowie

Kredyt został zaciągnięty w celu sfinansowania zakupu lokalu mieszkalnego w Krakowie, wraz z prawem korzystania z ogródka, miejscami postojowymi oraz komórką lokatorską. Zakup był związany z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych rodziny.

Sąd ustalił, że powodowie chcieli uzyskać finansowanie w złotych i spłacać kredyt w złotych, ponieważ cena nieruchomości była wyrażona w walucie polskiej, a dochody gospodarstwa domowego również były uzyskiwane w złotych.

Wypłata kredytu w złotych

Kredyt został wypłacony w ośmiu transzach. Poza pierwszą transzą przeznaczoną na prowizję bankową, wszystkie transze zostały wypłacone w złotych polskich.

Transze obejmowały m.in. kwoty 86.083,01 zł, 73.395 zł, 74.079 zł, 73.398,66 zł, 62.821,40 zł, 7.824,95 zł oraz 124.212,26 zł, przeliczane z kwot wyrażonych w CHF według kursów stosowanych przez bank.

Mechanizm tabel kursowych PKO BP

Umowa przewidywała, że w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej stosowany jest kurs kupna dla dewiz z aktualnej tabeli kursów PKO BP obowiązujący w banku w dniu realizacji zlecenia płatniczego.

Spłata kredytu miała następować przez potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorców. W przypadku rachunku prowadzonego w złotych potrącenie następowało w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie wymienialnej, według kursu sprzedaży dla dewiz z aktualnej tabeli kursów banku.

Umowa przewidywała również przeliczenia zadłużenia przeterminowanego oraz nadpłat i niedopłat z wykorzystaniem kursów z tabeli banku.

Spłata bezpośrednio w CHF od 2014 r.

W dniu 7 kwietnia 2014 r. strony zawarły aneks nr 5, na podstawie którego bank otworzył dla kredytobiorców dodatkowy rachunek prowadzony w walucie kredytu. Od tego momentu spłaty mogły być dokonywane z rachunku w CHF, a w umowie dodano także załącznik dotyczący zasad ustalania kursów wymiany walut oraz spreadu walutowego w PKO BP.

Nie zmieniało to jednak oceny pierwotnych postanowień umowy, zawartej wiele lat wcześniej i wykonywanej przez długi czas przy zastosowaniu mechanizmu tabel kursowych banku.

Symulacje przedstawione kredytobiorcom

Przed zawarciem umowy pracownik banku przedstawił Klientom Kancelarii Themi symulację spłaty kredytu w czterech walutach: PLN, USD, EUR i CHF. Z symulacji wynikało, że najniższa rata występuje przy kredycie CHF.

Sąd zwrócił jednak uwagę, że symulacja została sporządzona przy założeniu niezmiennego kursu walut w całym okresie kredytowania. W wariancie rat równych rata dla kredytu w PLN wynosiła 1.998,57 zł, a rata dla kredytu w CHF wyrażona w PLN wynosiła 1.532,28 zł.

W ocenie Sądu taka symulacja nie pokazywała realnego wpływu możliwej zmiany kursu waluty i stóp procentowych na wysokość przyszłych obciążeń kredytobiorców.

Brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym

Sąd ustalił, że przed podpisaniem umowy kredytobiorcom nie wręczono broszury informacyjnej dotyczącej ryzyka kursowego i ryzyka stóp procentowych. Broszura PKO BP została opracowana dopiero w lipcu 2006 r., a więc po zawarciu umowy z lutego 2006 r.

Przed zawarciem umowy Klienci Kancelarii Themi otrzymali jedynie ogólne informacje, że ze względu na wahania kursów kwota kredytu wypłacona w PLN może różnić się od kwoty zakładanej w dniu podpisania umowy oraz że do wypłaty i spłaty stosowane będą różne kursy: kupna i sprzedaży.

Nie przedstawiono im historii zmian kursu CHF, możliwego zakresu zmian kursu w okresie kredytowania ani symulacji pokazującej wpływ zmiany kursu na wysokość rat kredytu. Kredyt w CHF był przedstawiany jako rozwiązanie bezpieczne ze względu na stabilność waluty.

Sąd: umowa nie była klasycznym kredytem walutowym

PKO BP twierdził, że umowa była kredytem walutowym, a nie kredytem indeksowanym lub denominowanym do CHF. Sąd nie podzielił tej argumentacji.

Sąd wskazał, że umowa nie była „czystą” umową kredytu walutowego. W zależności od potrzeb kredytobiorcy wzorzec umowy Własny Kąt mógł funkcjonować jako standardowy kredyt walutowy, jako umowa zbliżona do kredytu denominowanego albo jako model pośredni.

W tej sprawie, z uwagi na cel kredytowania i sposób wskazania rachunku do spłaty, umowa zawarta z Klientami Kancelarii Themi miała postać zbliżoną do kredytu denominowanego do waluty obcej.

Sąd: umowa była niezgodna z oczekiwaniami kredytobiorców

Sąd uznał, że Klienci Kancelarii Themi chcieli zawrzeć umowę, dzięki której otrzymają środki w złotych i będą mogli spłacać kredyt w złotych. Zależało im także na tym, aby raty były możliwie niskie i nie podlegały dużym wahaniom.

Tymczasem mechanizm zastosowany w umowie uzależniał wysokość kwoty wypłaconego kapitału oraz wysokość rat od kursu CHF, który w długim okresie charakteryzuje się niskim stopniem stabilności i przewidywalności.

Sąd podkreślił, że wzrost rat nawet przez okres kilku lub kilkunastu miesięcy mógł poważnie zachwiać płynnością finansową gospodarstwa domowego, ponieważ rata kredytu była comiesięcznym, znaczącym obciążeniem budżetu domowego.

Sąd: bank naruszył obowiązki informacyjne

W ocenie Sądu zawierając umowę kredytu, kredytobiorcy nie zdawali sobie w wystarczającym stopniu sprawy z ryzyka walutowego. Postanowienia umowy dotyczące przeliczeń były sformułowane ogólnie i nie dawały jasnego obrazu wpływu kursu CHF na wysokość wypłaconego kredytu oraz spłacanych rat.

Sąd stwierdził, że bank nie przekazał kredytobiorcom informacji pozwalających na świadome podjęcie decyzji. Gdyby Klienci Kancelarii Themi zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym, nie zdecydowaliby się na zawarcie umowy w walucie obcej z mechanizmami przeliczania zobowiązań stron z CHF na PLN i z PLN na CHF.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że umowa kredytu Własny Kąt hipoteczny nr 203-121272797/99/2006, zawarta 13 lutego 2006 r., jest nieważna w całości.

Podstawą tej oceny było m.in. naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych, nieprawidłowe ukształtowanie mechanizmu ryzyka walutowego oraz wykorzystanie tabel kursowych banku do przeliczania świadczeń stron.

Klauzule były również niedozwolone

Niezależnie od przyjętej podstawy nieważności, Sąd wskazał także na możliwość uznania umowy za nieważną z uwagi na niedozwolony charakter postanowień umownych.

Sąd odwołał się do art. 385¹ k.c., zgodnie z którym postanowienia nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy.

W sprawie istotne było to, że kwestionowane postanowienia pochodziły z wzorca umowy stosowanego przez bank, a mechanizmy przeliczeniowe nie były rzeczywiście negocjowane z kredytobiorcami.

Świadczenia nienależne i zasądzenie kwot

Skoro umowa została uznana za nieważną, świadczenia spełnione przez kredytobiorców na rzecz banku podlegały zwrotowi jako świadczenia nienależne.

Sąd zasądził na rzecz Klientów Kancelarii Themi:

• 148.590,15 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty,
• 44.760,67 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty,
• 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Wygrana Klientów Kancelarii Themi

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2308/19 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla Klientów Kancelarii Themi w sporze z PKO BP S.A.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców ponad 148 tys. zł oraz ponad 44 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej nieważności umowy, wadliwości mechanizmu tabel kursowych oraz braku rzetelnej informacji o ryzyku kursowym.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• spory dotyczące tabel kursowych banków,
• brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2308/19 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla Klientów Kancelarii Themi w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.