Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I C 799/21, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A. na rzecz naszej Klientki kwotę 52.599,75 zł oraz 11.539,61 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorczyni kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W pozostałej części powództwo zostało oddalone.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego Własny Kąt hipoteczny ze zmiennym oprocentowaniem nr 203-1222721797/223/2008, zawartej 23 czerwca 2008 r. z PKO BP S.A.

Kwota kredytu została określona w umowie na 34.571,66 CHF. Kredyt został udzielony na remont domu jednorodzinnego, na okres 240 miesięcy, tj. do 10 czerwca 2028 r.

Był to typowy kredyt we frankach w formule stosowanej przez PKO BP, w której kwota zobowiązania była wyrażona w CHF, natomiast wypłata kredytu na finansowanie zobowiązań w Polsce następowała w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna z tabeli kursowej banku.

Mechanizm wypłaty kredytu według tabeli PKO BP

Zgodnie z Częścią Ogólną Umowy kredyt przeznaczony na finansowanie zobowiązań w Polsce był wypłacany w walucie polskiej. W przypadku wypłaty kredytu w złotych stosowany był kurs kupna dla dewiz obowiązujący w PKO BP S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów.

Oznaczało to, że kwota kredytu określona w CHF była przeliczana na złote przy zastosowaniu kursu jednostronnie ustalanego przez bank.

Mechanizm spłaty według kursu sprzedaży

Umowa przewidywała, że spłata zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek następuje przez potrącanie wierzytelności banku z rachunku kredytobiorcy. W przypadku spłaty z rachunku ROR środki miały być pobierane w złotych w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie kredytu, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO BP S.A. według aktualnej tabeli kursów.

W praktyce więc bank stosował inny kurs do wypłaty kredytu, a inny do przeliczania rat spłacanych przez kredytobiorczynię.

Kredyt na remont domu jednorodzinnego

Sąd ustalił, że nasza Klientka zawarła umowę w celu uzyskania środków na remont domu jednorodzinnego, niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Kredyt miał więc charakter konsumencki.

Kredytobiorczyni chciała uzyskać kredyt w złotych, jednak doradca poinformował ją, że nie kwalifikuje się do kredytu w PLN. Zaproponowano jej kredyt denominowany do CHF, przedstawiany jako korzystny ze względu na stabilny kurs franka szwajcarskiego.

Brak rzeczywistego wyjaśnienia ryzyka kursowego

Sąd ustalił, że naszej Klientce nie przedstawiono historycznych kursów CHF ani symulacji zmiany kursu. Nie wyjaśniono jej również mechanizmu przeliczania wypłaty kredytu ze złotych na CHF oraz rat kredytu ze złotych na CHF z zastosowaniem tabel kursowych banku.

Sąd wskazał, że kredytobiorczyni miała oczywiście ogólną świadomość, że kursy walut ulegają wahaniom. Nie otrzymała jednak informacji pozwalających na świadome podjęcie decyzji o wyborze kredytu waloryzowanego walutą obcą, ponieważ przekaz banku odpowiadał wyłącznie optymistycznej wersji zmian kursu.

Sąd: bank deprecjonował ryzyko związane z kredytem

W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, że sposób prowadzenia rozmów z kredytobiorcami w sprawach kredytów CHF często koncentrował się na usunięciu potencjalnych wątpliwości klienta co do niebezpieczeństw związanych z umową waloryzowaną walutą obcą. W tej sprawie również podkreślano stabilność waluty i niskie prawdopodobieństwo istotnych zmian kursu.

Zdaniem Sądu takie informacje nie pozwalały przewidzieć, że po długim okresie spłaty kredytu, wskutek zmian kursu, kredytobiorczyni może mieć do spłaty faktycznie większą kwotę niż w momencie zawierania umowy.

Brak negocjacji postanowień umowy

Sąd ustalił, że postanowienia umowy nie podlegały negocjacjom. Bank sformułował treść umowy i regulaminu, a kredytobiorczyni mogła wyłącznie podpisać umowę albo zrezygnować z jej zawarcia.

Szczególnie istotne było to, że nie wykazano, aby negocjowany był mechanizm przeliczenia wypłaconych i spłacanych w złotych środków na CHF. Sąd zwrócił uwagę, że skoro przedstawiciel banku nie zwracał uwagi kredytobiorczyni na niebezpieczeństwo arbitralnego ustalania kursów przez bank, to nie mogła być ona świadoma tego ryzyka.

Sąd: kredyt musiał być wypłacony w złotych

Sąd wskazał, że w tej sprawie kredyt został udzielony w CHF, ale faktycznie miał zostać wypłacony w złotych, ponieważ dotyczył zobowiązań w Polsce. Następnie dla ustalenia wysokości zobowiązania był przeliczany na CHF, a spłata następowała z rachunku ROR, czyli również w złotych.

Wszystkie przeliczenia miały być dokonywane w oparciu o tabele kursów waluty arbitralnie ustalane przez bank.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd uznał, że postanowienia, na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotych kwoty kredytu oraz spłacanych w złotych rat na CHF według kursu z tabeli banku, były klauzulami abuzywnymi. Chodziło w szczególności o mechanizm wynikający z § 4 ust. 2 oraz § 22 ust. 2 umowy.

Zdaniem Sądu odwołanie do tabel kursów banku naruszało równorzędność stron, ponieważ dawało bankowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania kursu waluty, a przez to wysokości zobowiązania konsumenta.

Sąd: sposób wykonywania umowy nie miał znaczenia

Sąd podkreślił, że oceny abuzywności dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Dlatego nie miało znaczenia, czy bank w praktyce stosował kursy rynkowe albo czy warunki rynkowe wymuszały na nim takie kursy.

Istotne było to, że umowa pozwalała bankowi na arbitralne ustalanie kursu wymiany waluty, bez konkretnych wytycznych i ograniczeń wynikających z treści umowy.

Sąd: informacja o ryzyku walutowym była wadliwa

Sąd odróżnił ogólną świadomość zmienności kursów od rzeczywistego poinformowania o ryzyku walutowym. Wskazał, że pouczenie o ryzyku powinno uzmysłowić kredytobiorcy niebezpieczeństwa związane z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego walutą obcą oraz umożliwić ocenę opłacalności takiego kredytu w kontekście prawdopodobieństwa nieograniczonej zmiany kursu.

W ocenie Sądu bank wadliwie przedstawił możliwość zmiany kursu CHF, deprecjonując ryzyko związane z takim produktem i podkreślając stabilność franka szwajcarskiego.

Sąd: konsument powinien znać nieograniczony charakter ryzyka

Sąd wskazał, że konsument zaciągający długoterminowe zobowiązanie w walucie obcej, a zarabiający w złotych, powinien mieć świadomość, że ponosi w zasadzie nieograniczone ryzyko kursowe.

Tymczasem strategia sprzedażowa banków eksponowała korzyści związane z niższą ratą i stabilnością waluty, co mogło wywoływać poczucie bezpieczeństwa i wypaczać sens pouczenia o ryzyku.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd uznał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul przeliczeniowych brak było możliwości utrzymania umowy. W chwili zawarcia umowy nie istniały przepisy dyspozytywne pozwalające zastąpić eliminowane klauzule innym mechanizmem przeliczeniowym.

Sąd wskazał również, że pozostawienie kredytu złotowego oprocentowanego według stawki właściwej dla CHF prowadziłoby do przekształcenia umowy w sposób wykraczający poza dopuszczalne skutki eliminacji klauzul abuzywnych.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził na rzecz naszej Klientki:

• 52.599,75 zł,
• 11.539,61 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 8 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty,
• 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wygrana naszego Mocodawcy

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 799/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszego Mocodawcy w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy kredytu Własny Kąt hipoteczny.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorczyni ponad 52 tys. zł oraz ponad 11 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych, wadliwej informacji o ryzyku walutowym oraz nieważności umowy.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• wadliwe pouczenia o ryzyku kursowym,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 799/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszego Mocodawcy w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.