Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2022 r., sygn. akt I C 302/21, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A. na rzecz naszych Klientów kwotę 95.698,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach Nordea-Habitat, obecnie PKO BP S.A.

Sprawa dotyczyła umowy o kredyt mieszkaniowy Nordea-Habitat nr LKM-CHF-OKRA3-08-000032, zawartej 25 kwietnia 2008 r. z Nordea Bank Polska S.A., którego następcą prawnym jest obecnie PKO BP S.A.

Kredyt został określony na kwotę stanowiącą równowartość 72.439,27 CHF i miał zostać wypłacony w walucie polskiej. Środki zostały przeznaczone przede wszystkim na spłatę wcześniejszego kredytu zaciągniętego w Banku Millennium S.A. na cele mieszkaniowe.

Był to więc typowy kredyt we frankach w formule kredytu denominowanego do CHF, w którym kwota kredytu była wyrażona we frankach szwajcarskich, natomiast wypłata i spłata następowały w złotych.

Wypłata kredytu w złotych

Bank wypłacił kredyt w dwóch transzach:

• 64.994,87 zł w dniu 5 maja 2008 r.,
• 83.624,13 zł w dniu 2 czerwca 2008 r.

Łącznie nasi Klienci otrzymali z tytułu kredytu kwotę 148.619 zł. Kredyt miał być spłacany do dnia 5 kwietnia 2023 r. w 179 malejących ratach kapitałowo-odsetkowych.

Mechanizm denominacji według tabeli kursów banku

Zgodnie z Częścią Ogólną Umowy, w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej kwota kredytu w złotych miała zostać określona przez przeliczenie kwoty wyrażonej w CHF według kursu kupna tej waluty, zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków.

Spłata kredytu miała następować w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej. Do przeliczenia rat kapitałowo-odsetkowych bank stosował kurs sprzedaży CHF według tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty.

Umowa odsyłała więc do tabel kursowych banku zarówno przy wypłacie kredytu, jak i przy spłacie rat.

Kredyt na cele mieszkaniowe

Sąd ustalił, że nasi Klienci starali się o kredyt na dokończenie budowy domu. Pieniądze były im potrzebne w złotówkach. Doradca bankowy poinformował ich, że nie mają zdolności na kredyt złotowy, a korzystniejsze warunki są przy kredycie frankowym.

Kredytobiorcom przekazano, że mają zdolność kredytową przy kredycie frankowym. Po rozmowie z doradcą otrzymali standardowy druk bankowy, w którym zaznaczono kredyt we frankach. Kredyt został wypłacony w złotówkach i przez cały czas był spłacany w złotówkach.

Zapewnienia o stabilności franka

Z ustaleń Sądu wynika, że doradca kredytowy zapewniał naszych Klientów, iż frank szwajcarski jest walutą bezpieczną i stabilną, której nie grożą istotne wahania.

Sąd wskazał, że strona pozwana nie wykazała, aby kredytobiorcom została w pierwszej kolejności przedstawiona oferta kredytu złotowego ani aby zostali oni realnie zaznajomieni z ryzykiem kredytu powiązanego z kursem waluty obcej.

Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul

Umowa została zawarta z wykorzystaniem wzorca stosowanego przez bank. Sąd zwrócił uwagę, że powodowie mogli ewentualnie wybrać rodzaj kredytu, uzgodnić kwotę kredytu, marżę lub wysokość prowizji, ale nie mieli realnej możliwości negocjowania postanowień dotyczących mechanizmu ustalania kursu waluty.

W ocenie Sądu nie było podstaw do przyjęcia, że postanowienia dotyczące tabel kursowych i przeliczeń walutowych zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcami.

Sąd: kredyt był kredytem złotowym denominowanym do CHF

Sąd wyjaśnił, że kredyt denominowany lub indeksowany do waluty obcej jest kredytem udzielonym w złotych polskich, którego kwota jest odnoszona do waluty obcej. Po przeliczeniu saldo kredytu wyrażane jest w walucie obcej, jednak wypłata i spłata mogą następować w złotych.

W tej sprawie kredyt zgodnie z umową miał zostać wypłacony w złotych polskich, choć był wyrażony we frankach szwajcarskich. Sąd podkreślił, że nie był to kredyt walutowy sensu stricto.

Sąd: umowa nie określała jednoznacznie kwoty kredytu

W ocenie Sądu zastosowanie mechanizmu denominacji doprowadziło do sytuacji, w której nie doszło do precyzyjnego i jednoznacznego określenia kwoty kredytu.

Powodowie w dniu zawarcia umowy nie wiedzieli, jaką ostatecznie kwotę kredytu otrzymają w przeliczeniu na złote. Co więcej, kwota ostatecznie wypłaconego kredytu nie mogła być w dniu zawarcia umowy znana również bankowi.

Sąd uznał, że umowa nie określała kwoty środków pieniężnych, które bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorców, co prowadziło do jej nieważności w oparciu o art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego.

Sąd: bank jednostronnie narzucał kursy

Sąd wskazał, że kredytobiorca nie miał realnego wpływu na dzień pobrania kredytu ani na dzień spłaty raty kredytowej. W konsekwencji jego wpływ na kurs zastosowany przy wypłacie i spłacie był znikomy.

Inaczej wyglądała sytuacja banku, który jednostronnie narzucał kurs zarówno dla chwili wypłaty kredytu, jak i dla chwili spłaty. Zdaniem Sądu taki jednostronny wpływ banku był sprzeczny z definicją kredytu oraz z granicami swobody umów wyznaczonymi przez art. 353¹ k.c.

Brak obiektywnych kryteriów ustalania kursu

Sąd stwierdził, że umowa nie przewidywała żadnych ograniczeń w określaniu przez bank kursów w tabeli kursów. Nie wskazano żadnych kryteriów, według których kurs miałby być ustalany, ani instrumentów pozwalających kredytobiorcom wpływać na jego wysokość.

Nie miało znaczenia, czy kursy faktycznie stosowane przez bank były rynkowe. O ważności umowy decyduje jej treść i cel z chwili zawarcia, a nie późniejszy sposób wykonywania.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że brak określenia wysokości świadczenia obu stron umowy kredytu przesądza o sprzeczności umowy z art. 353¹ k.c. oraz art. 69 Prawa bankowego.

Sąd podkreślił, że bez postanowień pozwalających bankowi kształtować wysokość świadczeń stron według własnej woli sporna umowa nie zostałaby zawarta. W konsekwencji konieczne było uznanie całej umowy za nieważną.

Klauzule przeliczeniowe były również abuzywne

Niezależnie od podstaw nieważności, Sąd ocenił również postanowienia umowy przez pryzmat przepisów o klauzulach niedozwolonych. Wskazał, że wysokość zobowiązania powodów była przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu: kursu kupna przy wypłacie kredytu oraz kursu sprzedaży przy spłacie rat.

W obu przypadkach chodziło o kursy banku publikowane w tabeli kursów. Bank miał jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty denominacyjnej.

Rażące naruszenie interesów konsumentów

Sąd uznał, że postanowienia przeliczeniowe były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumentów. Wynikało to zarówno z arbitralnego prawa banku do ustalania kursów CHF/PLN, jak i z przerzucenia na kredytobiorców ryzyka kursowego.

Powodowie zostali wystawieni na nieograniczone ryzyko kursowe, podczas gdy ryzyko banku było co najwyżej teoretycznie ograniczone do spadku kursu CHF/PLN do zera.

Brak możliwości zastąpienia klauzul innym kursem

Sąd wskazał, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień nie ma możliwości zastosowania w ich miejsce żadnego innego kursu waluty. Nie można było odwołać się do kursu średniego NBP ani do ogólnych norm prawa cywilnego.

Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 358 § 2 k.c. również nie było możliwe, ponieważ przepis ten nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy, a ponadto świadczenia stron były wyrażone w walucie polskiej, przy czym CHF pełnił jedynie funkcję waluty indeksacyjnej.

Wezwanie do zapłaty i odmowa banku

Pismem z dnia 17 grudnia 2020 r., doręczonym bankowi 22 grudnia 2020 r., nasi Klienci wezwali bank do zapłaty kwoty 230.258,94 zł, powołując się w pierwszej kolejności na nieważność umowy. Alternatywnie wnieśli o przeliczenie salda kredytu z pominięciem abuzywnych postanowień i zapłatę kwoty 95.698,42 zł.

Bank odmówił spełnienia roszczeń.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszych Klientów:

• 95.698,42 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty,
• 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Kwota zasądzona przez Sąd odpowiadała dochodzonej przez kredytobiorców części roszczenia pieniężnego, obejmującej nadpłaty w spłacie rat kredytowych.

Wygrana naszych Klientów

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 302/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszych Klientów w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym dawnej umowy Nordea-Habitat.

Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców ponad 95 tys. zł, uznając zasadność argumentacji dotyczącej nieważności umowy, niejednoznacznego określenia kwoty kredytu, abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz jednostronnego ustalania kursów przez bank.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Nordea-Habitat i PKO BP

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym dawnych umów Nordea Bank Polska S.A., których następcą prawnym jest PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• dawne umowy Nordea-Habitat,
• kredyty denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• brak jednoznacznego określenia kwoty kredytu,
• spory dotyczące tabel kursowych banków,
• dochodzenie zwrotu świadczeń po nieważności umowy.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 302/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszych Klientów w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.