Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I C 1919/20, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A. na rzecz naszego Klienta kwotę 233.271,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Odsetki zostały zasądzone od kwoty 186.318,79 zł od dnia 29 lipca 2020 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 46.953,10 zł od dnia 10 lipca 2021 r. do dnia zapłaty. Sąd zasądził również od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy o kredyt mieszkaniowy Własny Kąt hipoteczny nr 10202906-14/203-121272797/4/2007, zawartej 1 lutego 2007 r. z PKO BP S.A.

Kredyt został przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym. Został udzielony w złotych polskich w kwocie stanowiącej równowartość 118.091,72 CHF i miał zostać wypłacony w walucie polskiej.

Był to więc typowy kredyt we frankach w formule kredytu denominowanego do CHF, w którym kwota kredytu została powiązana z frankiem szwajcarskim, ale wypłata i spłata następowały w złotych.

Mechanizm wypłaty i spłaty według tabeli kursowej banku

Umowa przewidywała, że kredyt zostanie uruchomiony przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz obowiązującego w banku w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów.

Spłata kredytu miała następować do 1 lutego 2037 r. w ratach potrącanych przez bank z rachunku kredytobiorcy. Potrącanie środków z rachunku prowadzonego w złotych miało następować w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie wymienialnej, według kursu sprzedaży dla dewiz obowiązującego w banku w dniu wymagalności raty.

W praktyce oznaczało to zastosowanie dwóch kursów: kursu kupna przy uruchomieniu kredytu oraz kursu sprzedaży przy spłacie rat.

Umowa zawarta na wzorcu PKO BP

Sąd ustalił, że umowa kredytu została zawarta przy zastosowaniu wzorca umownego stosowanego przez bank. Postanowienia umowy nie były indywidualnie negocjowane.

Szczególne znaczenie miało to, że postanowienia dotyczące tabel kursowych i przeliczeń walutowych nie były przedmiotem rzeczywistego uzgodnienia z kredytobiorcą. Bank nie wykazał, aby nasz Klient miał realny wpływ na treść tych klauzul.

Zapewnienia o bezpieczeństwie franka szwajcarskiego

Przed zawarciem umowy nasz Klient nie został należycie poinformowany o ryzyku walutowym i możliwych konsekwencjach zmiany wartości CHF. Z rozmów prowadzonych z pracownikami banku wynikało natomiast, że kredyt jest bezpieczny z uwagi na stabilność franka szwajcarskiego, a raty powinny pozostawać mniej więcej na tym samym poziomie w całym okresie kredytowania.

Powodowi przedstawiono symulacje dotyczące wysokości rat kredytu w złotówkach i we frankach, ale nie przedstawiono mu symulacji obrazujących wpływ zmiany wartości waluty na wysokość zobowiązania kredytowego i wysokość raty.

Sąd: informacje o ryzyku były niewystarczające

Sąd szczegółowo przeanalizował dokumenty dotyczące procedury informowania klientów o ryzyku kursowym. Wskazał, że zakładały one wzrost kursu franka jedynie w skali wynikającej z różnicy pomiędzy maksymalnym i minimalnym kursem NBP w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 lipca 2007 r., tj. w wysokości 0,2656 zł.

Zdaniem Sądu takie założenia nie obrazowały rzeczywistej skali ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu powiązanego z kursem waluty obcej na 30 lat. Dokumenty banku nie pokazywały, że ryzyko kursowe ma faktycznie charakter nieograniczony i w pełni obciąża kredytobiorcę.

Sąd: bank powinien pokazać realną skalę ryzyka

Sąd zwrócił uwagę, że w dokumentach bankowych nie było informacji o możliwych skutkach drastycznego wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Nie przedstawiono też kontekstu gospodarczego, czynników wpływających na kurs CHF, możliwych kryzysów gospodarczych, historycznych kursów ani symulacji obrazujących wpływ silnej deprecjacji złotego na saldo zadłużenia i wysokość raty.

W ocenie Sądu tego rodzaju informacje były konieczne, aby jasno i dobitnie uświadomić kredytobiorcy skalę ryzyka związanego z zawarciem umowy.

Sąd: klauzule były abuzywne

Sąd uznał za abuzywne postanowienia zawarte m.in. w § 1 pkt 8 i 9, § 2, § 5 ust. 4 i 5, § 11 ust. 2, § 13 ust. 7, § 18 ust. 1, § 19 i § 22 ust. 1 umowy kredytu.

Abuzywność tych postanowień wynikała z przyznania wyłącznie bankowi uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorcy — zarówno wysokości kredytu przeliczonego na CHF, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego.

Brak zasad ustalania kursu CHF

Sąd wskazał, że wysokość zobowiązań miała być określana według kursu franka szwajcarskiego ustalanego w tabelach kursowych banku. Ani w umowie, ani w ogólnych warunkach nie określono jednak zasad ustalania kursu tej waluty.

W konsekwencji bank mógł jednostronnie i arbitralnie określać wskaźniki, według których obliczana była zarówno wysokość kapitału kredytu do spłaty, jak i wysokość rat kredytowych. Uprawnienie banku do określania kursów CHF nie było formalnie ograniczone.

Sąd: kursy rynkowe nie sanowały wadliwej umowy

Sąd podkreślił, że klauzula abuzywna nie traci niedozwolonego charakteru dlatego, że bank twierdzi, iż stosował kursy kalkulowane w oparciu o czynniki obiektywne albo zbliżone do kursów rynkowych.

Istotna jest treść postanowienia umownego z chwili zawarcia umowy, a nie późniejszy sposób wykonywania umowy. Ocena abuzywności nie polega na porównywaniu kursów stosowanych przez bank ze średnim kursem NBP, ale na ocenie, czy umowa pozwalała bankowi jednostronnie kształtować wysokość zobowiązania konsumenta.

Sąd: kredytobiorca był konsumentem

Sąd nie miał wątpliwości, że nasz Klient zawierając umowę działał jako konsument. Kredyt został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

Z tego względu do oceny postanowień umowy zastosowanie znajdowały przepisy dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, w tym art. 385¹ k.c.

Brak świadomego wyboru kredytu powiązanego z CHF

Sąd uznał, że bank nie udowodnił, aby informacje przekazane przed zawarciem umowy były na tyle obszerne i jasne, aby kredytobiorca mógł zorientować się w skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu waluty.

Wybór kredytu powiązanego z CHF wynikał raczej z proponowanej niskiej raty, atrakcyjnego oprocentowania i informacji o stabilności waluty szwajcarskiej. Brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym nie pozwalał ocenić tego wyboru jako w pełni świadomego.

Sąd: ryzyko kursowe było nieograniczone

W ocenie Sądu nasz Klient nie został uprzedzony, że ryzyko kursowe jest nieograniczone, a w przypadku silnej deprecjacji złotego ciężar spłaty kredytu może okazać się trudny do udźwignięcia.

Sąd podkreślił, że konstrukcja umowy była taka, iż w przypadku wzrostu kursu franka saldo mogło teoretycznie rosnąć bez ograniczeń. Tego rodzaju rozwiązanie Sąd ocenił jako skrajnie wadliwe i rażąco krzywdzące kredytobiorcę.

Nierównomierne rozłożenie ryzyka między bankiem a kredytobiorcą

Sąd wskazał, że mechanizm indeksacji powodował nierównomierne rozłożenie ryzyka pomiędzy stronami umowy. Bank ryzykował zasadniczo utratę kwoty wypłaconej kredytobiorcy, natomiast konsument był narażony na zwiększenie zadłużenia praktycznie do nieograniczonej wysokości.

W przypadku długoterminowego kredytu mieszkaniowego mogło dojść do sytuacji, w której po wielu latach spłacania kredytu konsument nadal musiałby spłacać zadłużenie wielokrotnie przewyższające pierwotne zobowiązanie.

Sąd: po eliminacji klauzul umowa nie może obowiązywać

Sąd uznał, że skutkiem eliminacji niedozwolonych postanowień dotyczących tabel kursowych jest brak możliwości ustalenia wysokości świadczenia kredytobiorcy. Nie da się bowiem określić wysokości kwoty podlegającej zwrotowi na rzecz banku oraz podstawy naliczania odsetek.

Pozostawienie umowy po usunięciu klauzul indeksacyjnych naruszałoby art. 353¹ k.c. i byłoby sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, który strony chciały stworzyć. W konsekwencji Sąd przyjął upadek całej umowy.

Zwrot świadczeń po nieważności umowy

Sąd uznał, że skoro umowa jest nieważna, do rozliczenia stron zastosowanie znajdują przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym, tj. art. 405–410 k.c.

Nasz Klient w wykonaniu umowy spełnił na rzecz banku świadczenia w łącznej wysokości 233.271,89 zł, których mógł dochodzić jako świadczeń nienależnych.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta:

• 233.271,89 zł,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 186.318,79 zł od dnia 29 lipca 2020 r. do dnia zapłaty,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 46.953,10 zł od dnia 10 lipca 2021 r. do dnia zapłaty,
• 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone wyłącznie co do części roszczenia odsetkowego.

Wygrana naszego Klienta

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1919/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszego Klienta w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym kredytu Własny Kąt hipoteczny.

Sąd zasądził ponad 233 tys. zł, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych, braku rzetelnej informacji o ryzyku kursowym oraz nieważności umowy kredytu.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane i indeksowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń po nieważności umowy,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• brak prawidłowego pouczenia o ryzyku kursowym,
• spory dotyczące tabel kursowych banków.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1919/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszego Klienta w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.