Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt I C 1480/15, Sąd Okręgowy w Rzeszowie, I Wydział Cywilny, pozbawił w całości — w stosunku do naszego Klienta — wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny nr 271/2015 z dnia 14 maja 2015 r., wystawiony przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski S.A. i zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I.1 Co 1652/15.

Sąd zasądził również od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta kwotę 10.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał ściągnąć od banku na rzecz Skarbu Państwa kwotę 11.313,50 zł tytułem nieuiszczonej części opłaty sądowej od pozwu oraz nieuiszczonych wydatków na wynagrodzenie biegłych.

Sprawa o pozbawienie BTE wykonalności

Sprawa miała szczególny charakter, ponieważ nie dotyczyła klasycznego powództwa kredytobiorcy o zapłatę, lecz powództwa przeciwegzekucyjnego o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego. Nasz Klient kwestionował istnienie obowiązku objętego BTE, wskazując m.in. na wadliwość wypowiedzenia umowy, abuzywność postanowień przeliczeniowych oraz nieważność umowy kredytu.

Bank wystawił BTE po wypowiedzeniu umowy kredytu i po nadaniu klauzuli wykonalności wszczął przeciwko naszemu Klientowi egzekucję z nieruchomości. W toku procesu Sąd udzielił zabezpieczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 203-121272797/273/2007, zawartej 31 maja 2007 r. z PKO BP S.A. Kredyt był denominowany do franka szwajcarskiego i został określony na kwotę 283.154,92 CHF, co według wniosku kredytowego odpowiadało kwocie 698.000 zł.

Kredyt został przeznaczony na nabycie, budowę, wykończenie i wyposażenie domu mieszkalnego. Został udzielony na okres 30 lat, tj. do 1 maja 2037 r., a jego oprocentowanie było oparte na stawce LIBOR oraz stałej marży banku wynoszącej 1,37%.

Wypłata kredytu w złotych

Bank wypłacił kredyt w transzach, w złotych polskich. W dniu 31 maja 2007 r. wypłacono kwotę 163.715,60 zł, odpowiadającą 72.185,01 CHF, oraz kwotę 294.200,02 zł, odpowiadającą 129.717,82 CHF. Następnie, 14 sierpnia 2007 r., bank wypłacił kwotę 181.865,75 zł, odpowiadającą 80.685,78 CHF.

Umowa przewidywała, że w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej stosowany będzie kurs kupna dewiz według aktualnej tabeli kursów PKO BP S.A. obowiązującej w dniu realizacji zlecenia płatniczego.

Mechanizm spłaty i tabela kursowa PKO BP

Spłata kredytu miała następować w drodze potrącania przez bank wierzytelności z rachunku walutowego kredytobiorców. Umowa przewidywała jednak również mechanizm spłaty z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w złotych — w takim przypadku środki miały być pobierane w wysokości stanowiącej równowartość raty w CHF według kursu sprzedaży dla dewiz obowiązującego w PKO BP S.A.

Umowa przewidywała także, że niespłacona w terminie rata staje się zadłużeniem przeterminowanym i jest przeliczana na złote według kursu sprzedaży CHF obowiązującego w banku na dzień zapadalności raty.

Wypowiedzenie umowy i wystawienie BTE

PKO BP S.A. wypowiedział umowę pismami z dnia 3 marca 2015 r., wskazując na brak spłaty wymaganych rat. Bank podał, że ogólne zadłużenie pozostające do spłaty wynosi 231.256,07 CHF, w tym zaległy kapitał i odsetki w wysokości 2.179,95 CHF.

Następnie pismem z dnia 4 maja 2015 r. bank wezwał kredytobiorców do zapłaty kwoty 229.824,02 CHF, a 14 maja 2015 r. wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr 271/2015. BTE obejmował m.in. należność główną w wysokości 229.176,24 CHF, przeliczoną przez bank na 926.972,06 zł według kursu CHF z dnia 14 maja 2015 r. wynoszącego 4,0448 PLN/CHF.

Egzekucja przeciwko naszemu Klientowi

Po nadaniu BTE klauzuli wykonalności przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie bank wszczął egzekucję. Pismem z dnia 31 lipca 2015 r. nasz Klient został zawiadomiony przez komornika o wszczęciu egzekucji na podstawie BTE na sumę dłużną 892.152,53 zł, obejmującą również odsetki oraz opłaty i koszty egzekucyjne.

Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie doprowadził do upadku tego konkretnego tytułu wykonawczego w stosunku do naszego Klienta.

Brak zaległości kapitałowej w dacie wypowiedzenia

W sprawie przeprowadzono dowód z opinii biegłego. Sąd ustalił, że w przeliczeniu na CHF od dnia zawarcia umowy do dnia jej wypowiedzenia kredytobiorcy spłacili 97.531,38 CHF, w tym 54.789,92 CHF kapitału, 42.232,27 CHF odsetek oraz 509,19 CHF odsetek karnych.

Przy ustalaniu wysokości rat kapitałowo-odsetkowych według oprocentowania wskazanego w umowie kredytobiorcy powinni spłacić 97.112,81 CHF. W konsekwencji na dzień wypowiedzenia umowy oraz wystawienia BTE nie występowało zadłużenie z tytułu kapitału zapadalnego.

Sąd: umowa była kredytem denominowanym, nie zwykłym kredytem walutowym

Sąd Okręgowy wskazał, że umowa z 31 maja 2007 r. była kredytem denominowanym do CHF, a nie zwykłym kredytem walutowym. Kredyt walutowy daje co do zasady możliwość wypłaty i spłaty kredytu w walucie obcej, natomiast w tej sprawie wypłata miała następować w złotówkach z zastosowaniem mechanizmu przeliczenia według kursu banku.

Sąd podkreślił, że w wykonaniu umowy o kredyt denominowany nie dochodzi do faktycznego zakupu waluty przez bank i jej sprzedaży klientowi przy spłacie rat. Operacje te mają charakter księgowy i służą przeliczeniu zobowiązania.

Kredytobiorca nie potrzebował franków szwajcarskich

Sąd zwrócił uwagę, że nasz Klient i drugi kredytobiorca nie potrzebowali faktycznie żadnej kwoty we frankach szwajcarskich. Kredyt został zaciągnięty na potrzeby własne, tj. na nabycie, budowę, wykończenie i wyposażenie domu mieszkalnego, a cały proces inwestycyjny prowadzony był w złotówkach.

Sąd ustalił także, że kredytobiorcy wybrali kredyt denominowany, ponieważ kwota zaproponowana przez bank w złotówkach nie wystarczała na pokrycie kosztów inwestycji, natomiast w CHF otrzymali wyższą kwotę finansowania.

Brak rzeczywistej informacji o ryzyku kursowym

Sąd ustalił, że nasz Klient i drugi kredytobiorca nie zostali zapoznani ze szczegółowymi informacjami o ryzyku kursowym oraz ryzyku stopy procentowej, poza ogólną informacją zawartą w dokumentach banku.

Pracownicy banku zapewniali ich, że frank szwajcarski jest stabilną walutą, „najbardziej stabilną walutą na świecie”, a ewentualne wahania będą niewielkie. Sąd uznał, że samo podpisanie oświadczenia o świadomości ryzyka walutowego nie oznacza zrozumienia rzeczywistej skali ryzyka związanego z kredytem denominowanym do CHF.

Brak realnego wpływu na treść umowy

Kredytobiorcy otrzymali gotowy do podpisania wzór umowy stosowany przez bank. Mogli zadawać pytania, ale nie mieli wpływu na treść umowy i nie mogli negocjować warunków dotyczących ustalania kursu wymiany waluty przy wypłacie kredytu oraz przy rozliczaniu rat.

Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadków banku w zakresie, w jakim twierdzili oni, że kredytobiorcy mogli negocjować kurs CHF przy wypłacie kredytu. Treść umowy wskazywała bowiem na zastosowanie kursu kupna dewiz z aktualnej tabeli kursów banku, a nie kursu indywidualnie uzgodnionego przez strony.

Sąd: BTE mógł być badany w powództwie przeciwegzekucyjnym

Sąd wskazał, że podstawą powództwa był art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., który pozwala dłużnikowi żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto nadanie klauzuli wykonalności, w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu.

Nasz Klient zakwestionował istnienie zobowiązania objętego BTE, powołując się na niedozwolone postanowienia umowne oraz nieważność umowy kredytu.

Sąd: powód mógł żądać pozbawienia BTE wykonalności wobec siebie

PKO BP S.A. zarzucał, że bankowy tytuł egzekucyjny został wystawiony przeciwko dwóm dłużnikom, a więc nasz Klient nie może samodzielnie żądać pozbawienia go wykonalności w całości. Sąd nie podzielił tej argumentacji.

Sąd wyjaśnił, że każdy z dłużników solidarnych może wystąpić o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności niezależnie od pozostałych dłużników. W tej sprawie żądanie dotyczyło pozbawienia wykonalności BTE w stosunku do naszego Klienta, czyli w zakresie zobowiązania objętego tytułem wobec niego.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były niedozwolone

Sąd uznał, że postanowienia umowy odwołujące się do tabel kursowych banku kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszały ich interesy. Bank przyznał sobie uprawnienie do jednostronnego kształtowania kursów, które wpływały na wysokość zobowiązania.

Zdaniem Sądu samo ogólne poinformowanie o ryzyku kursowym nie wystarczało do przyjęcia, że kredytobiorcy świadomie zaakceptowali mechanizm, który mógł prowadzić do znacznego wzrostu obciążeń.

Sąd: umowa była nieważna od początku

Sąd przyjął, że abuzywne postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych prowadzą do nieważności umowy kredytu. W konsekwencji wypowiedzenie umowy było bezprzedmiotowe, skoro umowa była od początku nieważna.

Sąd wskazał, że nasz Klient skutecznie zakwestionował zdarzenie będące podstawą wystawienia BTE, czyli wypowiedzenie umowy i wymagalne zadłużenie z tytułu spornego kredytu. Wobec odpadnięcia podstawy tytułu wykonawczego konieczne było pozbawienie go wykonalności w całości w stosunku do naszego Klienta.

Sąd: pozbawienie BTE wykonalności nie oznacza pełnego rozliczenia stron

Sąd zaznaczył, że przedmiotem postępowania nie było dokonanie pełnego rozliczenia stron z tytułu kredytu, lecz kontrola prawidłowości wystawionego przez bank BTE.

Pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego oznacza upadek tego konkretnego tytułu wykonawczego, natomiast dalsze rozliczenia stron po nieważności umowy pozostają odrębną kwestią.

Wygrana naszego Klienta w sprawie egzekucyjnej

Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie w sprawie I C 1480/15 stanowi bardzo istotne rozstrzygnięcie dla naszego Klienta. Sąd pozbawił w całości wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny, na podstawie którego bank prowadził egzekucję przeciwko kredytobiorcy.

Sąd uznał, że nasz Klient skutecznie zakwestionował podstawy wystawienia BTE, w tym wypowiedzenie umowy i wymagalność zadłużenia, a sama umowa kredytu była od początku nieważna.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i obrona przed egzekucją

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców nie tylko w sprawach o zapłatę przeciwko bankom, ale również w sprawach dotyczących obrony przed egzekucją prowadzoną na podstawie bankowych tytułów egzekucyjnych.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• pozbawienie bankowego tytułu egzekucyjnego wykonalności,
• obronę przed egzekucją z nieruchomości,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie w sprawie I C 1480/15 pokazuje, że zarzuty dotyczące nieważności umowy i abuzywności klauzul przeliczeniowych mogą mieć kluczowe znaczenie także w sprawach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie dawnych bankowych tytułów egzekucyjnych.