Wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt V ACa 162/21, Sąd Apelacyjny w Warszawie, V Wydział Cywilny, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt II C 1327/19, wydany w sprawie przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski S.A.

Sąd Apelacyjny zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszych Klientów kwoty 113.712,58 zł oraz 65.118,31 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 stycznia 2022 r. do dnia 1 marca 2022 r.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny zastrzegł, że zapłata przez bank zasądzonych kwot nastąpi za jednoczesnym zaoferowaniem przez naszych Klientów zwrotu na rzecz banku kwoty 556.714,82 zł. Sąd zasądził również na rzecz naszych Klientów 11.817 zł tytułem kosztów procesu oraz 9.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Zmiana niekorzystnego wyroku Sądu Okręgowego

Sprawa była szczególnie istotna, ponieważ w pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo naszych Klientów w całości i zasądził od nich na rzecz banku koszty procesu.

Sąd Apelacyjny nie podzielił jednak zasadniczej oceny Sądu Okręgowego. Uznał apelację naszych Klientów za uzasadnioną w przeważającej części i zmienił wyrok, zasądzając na ich rzecz dochodzone kwoty w PLN i CHF.

Kredyt we frankach PKO BP – kredyt hipoteczny MIX

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego MIX nr 203-121272797/212/2008, zawartej z PKO BP S.A. w dniu 26 marca 2008 r. Nasi Klienci dochodzili zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu tej umowy w okresie od 1 września 2009 r. do 3 czerwca 2019 r.

Kwota kredytu została określona w umowie na 256.157,13 CHF. Środki miały zostać przeznaczone na nabycie i dokończenie budowy domu jednorodzinnego w Proszowicach oraz inne cele związane z finansowaniem inwestycji.

Był to spór dotyczący kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim, w którym bank twierdził, że udzielił kredytu walutowego, natomiast nasi Klienci wskazywali, że w realiach sprawy była to umowa kredytu złotowego denominowanego do CHF.

Sąd Okręgowy uznał umowę za ważną

Sąd Okręgowy w Warszawie przyjął, że umowa była ważna, a jej postanowienia nie miały charakteru abuzywnego. Uznał również, że nasi Klienci otrzymali wystarczające informacje dotyczące ryzyka kursowego i mogli świadomie zdecydować się na kredyt powiązany z CHF.

Sąd pierwszej instancji zakwalifikował umowę jako kredyt walutowy z opcją wypłaty i spłaty w walucie obcej albo w walucie polskiej, a nie jako kredyt denominowany.

Sąd Apelacyjny: to był kredyt denominowany, nie walutowy

Sąd Apelacyjny nie zgodził się z oceną Sądu Okręgowego, że umowa była kredytem walutowym. Wskazał, że zgodnie z umową kredyt mógł zostać wypłacony w walucie wymienialnej tylko na finansowanie zobowiązań poza granicami Polski albo na spłatę kredytu walutowego.

Ponieważ celem kredytu było finansowanie zobowiązań w Polsce, kredyt miał zostać wypłacony w złotych. W związku z tym Sąd Apelacyjny zakwalifikował umowę jako kredyt denominowany do CHF, a nie kredyt walutowy.

Mechanizm wypłaty kredytu według tabeli kursowej banku

Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z § 4 ust. 2 Części Ogólnej Umowy, w przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie polskiej stosowany był kurs kupna dewiz obowiązujący w PKO BP S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów.

Oznaczało to, że choć kwota kredytu została określona w CHF, to wypłata następowała w PLN po przeliczeniu według kursu ustalanego przez bank.

Mechanizm spłaty według kursu sprzedaży

Spłata kredytu z rachunku ROR miała następować w złotych, w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie kredytu, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO BP S.A. według aktualnej tabeli kursów.

Mechanizm ten powodował, że tabela kursowa banku była wykorzystywana zarówno przy wypłacie kredytu, jak i przy spłacie rat kredytowych.

Sąd Apelacyjny: klauzule denominacyjne były abuzywne

Sąd Apelacyjny uznał za zasadne zarzuty naszych Klientów dotyczące naruszenia art. 385¹ § 1 k.c. W ocenie Sądu klauzule denominacyjne zawarte w § 4 ust. 2 oraz § 22 ust. 2 Części Ogólnej Umowy określały główne świadczenia stron i nie zostały indywidualnie uzgodnione.

Postanowienia te pozwalały bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, co prowadziło do naruszenia równorzędności stron i obciążenia kredytobiorców nieprzewidywalnym ryzykiem.

Bank nie wykazał rzetelnego pouczenia o ryzyku kursowym

Sąd Apelacyjny podkreślił, że abuzywność klauzul denominacyjnych wynikała nie tylko z jednostronnego kształtowania kursu waluty przez bank, ale również z braku dostatecznego pouczenia konsumentów o ryzyku kursowym.

PKO BP S.A. nie wykazał, aby udzielił naszym Klientom dokładnych i wystarczających informacji pozwalających ocenić potencjalnie znaczące skutki ekonomiczne ryzyka kursowego w całym wieloletnim okresie obowiązywania umowy.

Sąd Apelacyjny nie podzielił podejścia Sądu Okręgowego do ryzyka

Sąd Apelacyjny wyraźnie nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, zgodnie z którym przeciętnie inteligentny człowiek powinien sam zdawać sobie sprawę, że przez 30 lat kurs waluty i stopy procentowe mogą się istotnie zmienić.

Sąd Apelacyjny odwołał się do orzecznictwa wskazującego, że nawet bardzo staranny konsument nie był w stanie samodzielnie przewidzieć konsekwencji ekonomicznych kredytu hipotecznego we frankach szwajcarskich, zwłaszcza gdy był on przedstawiany jako produkt oparty na stabilnej walucie.

Samo oświadczenie o ryzyku nie wystarcza

Sąd Apelacyjny wskazał, że samo oświadczenie konsumenta, iż jest świadomy ryzyka wynikającego z zawarcia umowy, nie przesądza o spełnieniu przez bank wymogu przejrzystości.

Dla skutecznego pouczenia konieczne jest przedstawienie informacji pozwalających rozsądnemu konsumentowi realnie ocenić skalę ryzyka i jego wpływ na wysokość przyszłych zobowiązań finansowych.

Aneks i ustawa antyspreadowa nie sanowały umowy

Sąd Apelacyjny uznał, że nie doszło do sanowania umowy ani wskutek wejścia w życie tzw. ustawy antyspreadowej, ani przez podpisanie aneksu z dnia 19 kwietnia 2012 r., który umożliwiał spłatę rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w CHF.

Z treści aneksu i okoliczności jego podpisania nie wynikało, aby wolą naszych Klientów była świadoma akceptacja abuzywnych postanowień umowy.

Umowa została uznana za trwale bezskuteczną

Sąd Apelacyjny wskazał, że po usunięciu klauzuli ryzyka walutowego doszłoby do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy. Skoro umowa została pozbawiona postanowień określających główne świadczenia stron i charakteryzujących ją przez powiązanie świadczeń z kursem waluty obcej, nie mogła zostać utrzymana w mocy.

Nasi Klienci nie zgodzili się na utrzymanie umowy w mocy ani na uzupełnianie jej przepisami dyspozytywnymi. W konsekwencji umowa musiała zostać uznana za trwale bezskuteczną, czyli nieważną.

Brak możliwości uzupełnienia umowy kursem średnim NBP

Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo TSUE, w tym sprawę Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, wskazując, że wbrew woli konsumenta nie można uzupełniać umowy przepisami krajowymi o charakterze ogólnym, w szczególności zasadami słuszności albo ustalonymi zwyczajami.

Nie było więc podstaw do zastąpienia abuzywnych postanowień innym mechanizmem przeliczeniowym.

Rozliczenie świadczeń i teoria dwóch kondykcji

Skoro umowa została uznana za nieważną, świadczenia spełnione przez naszych Klientów w wykonaniu umowy były świadczeniami nienależnymi. Sąd Apelacyjny zastosował rozliczenie zgodne z konstrukcją odrębnych roszczeń restytucyjnych stron.

Nasi Klienci dochodzili zwrotu kwot uiszczonych tytułem spłaty rat kredytu w okresie od 1 września 2009 r. do 3 czerwca 2019 r., tj. 113.712,58 zł oraz 65.118,31 CHF.

Zarzut zatrzymania banku

Sąd Apelacyjny uwzględnił zarzut zatrzymania zgłoszony przez bank. W sentencji wyroku wskazano, że zapłata zasądzonych kwot przez PKO BP S.A. nastąpi za jednoczesnym zaoferowaniem przez naszych Klientów zwrotu kwoty 556.714,82 zł.

Z tego względu odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych kwot zostały przyznane za okres od dnia 22 stycznia 2022 r. do dnia 1 marca 2022 r.

Zasądzone kwoty

Sąd Apelacyjny w Warszawie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszych Klientów:

• 113.712,58 zł,
• 65.118,31 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 22 stycznia 2022 r. do dnia 1 marca 2022 r.,
• 11.817 zł tytułem kosztów procesu za pierwszą instancję,
• 9.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Prawomocna wygrana naszych Klientów

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie V ACa 162/21 stanowi prawomocne, korzystne rozstrzygnięcie dla naszych Klientów w sporze z PKO BP S.A.

Sąd drugiej instancji zmienił niekorzystny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, uznał zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul denominacyjnych i nieważności umowy oraz zasądził na rzecz naszych Klientów ponad 113 tys. zł i ponad 65 tys. CHF.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i apelacje w sprawach frankowych

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym w sprawach przeciwko PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• kredyty denominowane do CHF,
• umowy kredytu hipotecznego MIX,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• apelacje od niekorzystnych wyroków,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• zarzut zatrzymania,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie V ACa 162/21 pokazuje, że także po niekorzystnym rozstrzygnięciu w pierwszej instancji możliwa jest skuteczna zmiana wyroku w postępowaniu apelacyjnym.