Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I C 3020/20, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A. na rzecz naszej Klientki kwotę 63.374,34 zł oraz 7.318,96 CHF, obie kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 listopada 2021 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz naszej Klientki kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 10202892-203-1222721797/1092/2007, zawartej 21 sierpnia 2007 r. z PKO BP S.A.

Kwota kredytu została określona na 45.502,45 CHF. Kredyt został przeznaczony na zakup działki budowlanej położonej w miejscowości Chorągwica, gmina Wieliczka, a także na składkę ubezpieczeniową oraz prowizję banku.

Był to typowy kredyt we frankach w formule kredytu denominowanego do CHF, w którym kwota kredytu została wyrażona w walucie obcej, ale finansowanie zobowiązania krajowego musiało nastąpić w złotych.

Kredyt na zakup działki budowlanej

Nasza Klientka potrzebowała środków na zakup działki budowlanej i oczekiwała kredytu złotowego w kwocie około 100.000 zł. Po rekomendacji pracownika banku, że kredyt we frankach jest korzystniejszy, we wniosku kredytowym wskazano walutę szwajcarską.

We wniosku z dnia 24 lipca 2007 r. kwota kredytu w walucie wymienialnej została ustalona na 45.502,45 CHF, przy kursie 2,2110 zł.

Wypłata kredytu w złotych

Zgodnie z Częścią Ogólną Umowy kredyt musiał zostać wypłacony w walucie polskiej, ponieważ był przeznaczony na finansowanie zobowiązań w Polsce.

W dniu 17 września 2007 r. bank dokonał wypłaty kredytu, stosując kurs franka szwajcarskiego 2,2452 zł, a nie kurs z dnia złożenia wniosku kredytowego. W efekcie nasza Klientka otrzymała łącznie 101.957,78 zł.

Sąd zwrócił uwagę, że w dniu podpisania umowy kredytobiorczyni nie wiedziała, jaką kwotę w złotych otrzyma, ponieważ nie miała możliwości ustalenia, jaki kurs CHF bank przyjmie w dniu wypłaty kredytu.

Mechanizm tabel kursowych PKO BP

Umowa przewidywała, że w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej bank zastosuje kurs kupna dla dewiz obowiązujący w PKO BP S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego według aktualnej tabeli kursów.

Jako „Tabela kursów” zdefiniowano tabelę PKO BP S.A. obowiązującą w chwili dokonywania przez bank określonych w umowie przeliczeń kursowych, dostępną w banku oraz na stronie internetowej banku.

Umowa nie zawierała jednak obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania kursu CHF przez bank.

Spłata kredytu według kursu sprzedaży

Spłata zadłużenia miała następować przez potrącanie wierzytelności banku z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorczyni. Potrącenie następowało w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie wymienialnej, według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO BP S.A. w dniu wymagalności raty.

Oznaczało to zastosowanie kursu kupna przy wypłacie kredytu oraz kursu sprzedaży przy spłacie rat, co pozwalało bankowi osiągać dodatkową korzyść na spreadzie walutowym.

Brak negocjacji postanowień umowy

Sąd ustalił, że Część Ogólna Umowy nie podlegała negocjacjom i nie można było zmieniać zapisów wynikających z szablonu umowy.

Nasza Klientka nie negocjowała postanowień umowy i otrzymała dokument do zapoznania się w dniu podpisania. Nie miała także wpływu na ustalenie kursu franka szwajcarskiego stosowanego do realizacji umowy.

Brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym

Sąd ustalił, że kredytobiorczyni nie przedstawiono symulacji i wykresów pokazujących historyczne wahania kursu franka. Pracownica banku zapewniała natomiast o stabilności kursu CHF.

Pracownicy banku nie przedstawiali klientom informacji o zasadach ustalania kursów walut przez bank. Wprawdzie w PKO BP S.A. funkcjonowała w 2007 r. broszura informacyjna o ryzyku walutowym, ale dokument ten nie został włączony do umowy kredytu jako załącznik.

Sąd: to był kredyt denominowany, nie walutowy

Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska banku, że umowa była kredytem walutowym. Uznał, że strony zawarły umowę kredytu denominowanego kursem franka szwajcarskiego.

Sąd wyjaśnił, że kredyt miał zostać faktycznie wypłacony w złotych, ponieważ finansował zobowiązania w Polsce, a następnie dla celów rozliczeniowych był powiązany z CHF. Wszystkie przeliczenia miały być dokonywane w oparciu o tabele kursowe banku.

Kredyt złotowy denominowany do CHF

Sąd przyjął, że umowa Własny Kąt hipoteczny nie mogła być traktowana jako kredyt w walucie obcej, ale jako kredyt w walucie polskiej denominowany do franka szwajcarskiego.

O tym, w jakiej walucie jest kredyt, decyduje waluta, w której bank wypłaca środki pieniężne, ponieważ kredytem jest kwota oddana kredytobiorcy do dyspozycji. W tej sprawie przedmiotem świadczenia była kwota w złotych i tylko taką kwotę mogła otrzymać kredytobiorczyni.

Sąd: umowa co do zasady mogła być kredytem denominowanym

Sąd wskazał, że sama konstrukcja kredytu denominowanego do waluty obcej była co do zasady dopuszczalna. Umowa nie była nieważna tylko dlatego, że odwoływała się do CHF.

Problemem były jednak konkretne postanowienia umowne, które pozwalały bankowi jednostronnie ustalać kursy waluty i w konsekwencji wpływać na wysokość świadczeń stron.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd uznał, że umowa kredytu była nieważna z powodu abuzywności szeregu postanowień umownych, które nie mogły zostać zastąpione innymi regulacjami prawnymi.

Kwestionowane postanowienia obejmowały m.in. § 1 pkt 8 i 9, § 2, § 5 ust. 3 pkt 2, § 5 ust. 4–5 oraz § 13 ust. 7 umowy kredytu. Dotyczyły one mechanizmu wypłaty kredytu i spłaty rat przy zastosowaniu tabel kursowych banku.

Bank jednostronnie kształtował kurs CHF

Zdaniem Sądu postanowienia umowy określające zasady przeliczenia kwoty kredytu na złote przy wypłacie oraz spłacanych rat na walutę obcą pozwalały bankowi swobodnie kształtować kurs CHF.

Odwołanie do kursów z tabeli banku naruszało równorzędność stron przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków. Prawo banku do ustalania kursu waluty nie było ograniczone skonkretyzowanymi, obiektywnymi kryteriami zmian kursowych.

Brak górnej granicy wzrostu rat i zadłużenia

Sąd podkreślił, że żaden zapis umowy nie uprzedzał, że umowa nie przewiduje górnej granicy wzrostu raty ani wyrażonego w złotych zadłużenia kredytobiorczyni, wynikającego ze wzrostu kursu franka.

Taka nierówność informacyjna była nie do zaakceptowania w świetle przepisów o ochronie konsumenta.

Spread jako dodatkowa korzyść banku

W ocenie Sądu już samo zastrzeżenie przez bank dwóch różnych kursów wymiany — kursu kupna przy przeliczeniu wypłacanego kredytu i kursu sprzedaży przy obliczaniu rat — stanowiło naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta.

Takie rozwiązanie służyło zwiększeniu zysku banku kosztem konsumenta. Kredytobiorczyni, nie znając kryteriów ustalania kursu, nie była w stanie oszacować wartości spreadu ani kontrolować sposobu wykonywania umowy przez bank.

Sąd: konsument powinien móc samodzielnie ustalić sposób przeliczeń

Sąd wskazał, że konsument powinien mieć w każdym czasie możliwość jednoznacznego ustalenia, w jaki sposób dochodzi do przeliczenia jego zobowiązania.

Nawet jeśli w praktyce swoboda banku była ograniczana mechanizmami rynkowymi, nie eliminowało to abuzywności klauzul, ponieważ sama umowa nie zawierała jasnych kryteriów ustalania kursu.

Po usunięciu klauzul umowa nie mogła obowiązywać

Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe odnosiły się do istotnych elementów umowy, tj. ustalenia wysokości świadczeń stron. Bez tych postanowień umowa nie mogła dalej obowiązywać.

W konsekwencji wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadziło do nieważności całej umowy kredytu.

Świadoma decyzja naszej Klientki co do nieważności umowy

Sąd pouczył naszą Klientkę o możliwych skutkach prawnych unieważnienia całej umowy kredytowej. Po tym pouczeniu kredytobiorczyni wyraziła świadomą, wyraźną i wolną wolę odmowy potwierdzenia abuzywnych klauzul i wniosła o uznanie nieważności umowy w całości.

Miało to znaczenie dla oceny trwałej bezskuteczności umowy i rozliczeń stron.

Zwrot świadczeń po nieważności umowy

Do dnia 2 listopada 2020 r. nasza Klientka wpłaciła na rzecz banku 63.374,34 zł oraz 7.318,96 CHF. Pismem z dnia 28 października 2020 r. wezwała bank do zapłaty, powołując się na nieważność umowy. Bank odmówił zapłaty pismem z dnia 26 listopada 2020 r.

Sąd uznał, że wobec nieważności umowy świadczenia spełnione przez kredytobiorczynię na rzecz banku podlegały zwrotowi jako świadczenia nienależne.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszej Klientki:

• 63.374,34 zł,
• 7.318,96 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 19 listopada 2021 r. do dnia zapłaty,
• 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 5.400 zł kosztów zastępstwa procesowego.

Powództwo zostało oddalone jedynie w pozostałej części, dotyczącej przede wszystkim części żądania odsetkowego.

Wygrana naszej Klientki

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 3020/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszej Klientki w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy Własny Kąt hipoteczny.

Sąd zasądził ponad 63 tys. zł oraz ponad 7 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych, jednostronnego ustalania kursów przez bank oraz nieważności umowy kredytu.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• brak obiektywnych zasad ustalania kursu CHF,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 3020/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszej Klientki w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.