Wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt V Ca 764/20, Sąd Okręgowy w Warszawie, V Wydział Cywilny Odwoławczy, oddalił apelację Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A. od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 24 lutego 2020 r., sygn. akt XVI C 1230/17.

Sąd Okręgowy utrzymał tym samym korzystny dla naszego Klienta wyrok, którym zasądzono od PKO BP S.A. kwotę 72.917,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty. Bank został również obciążony kosztami postępowania odwoławczego w kwocie 2.700 zł.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu Własny Kąt hipoteczny nr 203-121272797-219/2005, zawartej 29 marca 2005 r. z PKO BP S.A. Kredyt został określony na kwotę 38.830 CHF i przeznaczony na zakup nieruchomości oraz dokończenie budowy budynku mieszkalnego w Czechowicach-Dziedzicach, na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorców.

Umowa przewidywała wypłatę kredytu w transzach, których wysokość była określona jako kwota CHF stanowiąca równowartość konkretnych kwot w złotych, m.in. 48.000 zł, 20.000 zł, 20.000 zł oraz pozostałej części kredytu.

Wypłata kredytu w złotych

PKO BP S.A. wypłacił środki w transzach w złotych polskich. W dniu 30 marca 2005 r. bank wypłacił kwoty odpowiadające 47.999,99 zł oraz 19.999,99 zł, następnie 2 sierpnia 2005 r. kwotę odpowiadającą 20.000,01 zł, a 27 grudnia 2005 r. kwotę odpowiadającą 12.058,30 zł.

Łącznie bank wypłacił więc kwotę około 100 tys. zł, przeliczając poszczególne transze z CHF na PLN przy zastosowaniu mechanizmu tabel kursowych banku.

Mechanizm tabel kursowych PKO BP

Umowa przewidywała, że kredyt może być wypłacony w walucie polskiej na finansowanie zobowiązań w kraju. W przypadku wypłaty kredytu w złotych stosowany miał być kurs kupna dewiz z aktualnej tabeli kursów PKO BP S.A., obowiązujący w dniu realizacji zlecenia płatniczego.

Jednocześnie spłata kredytu z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w złotych miała następować w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie wymienialnej, według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO BP S.A. w dniu wymagalności raty.

Kurs kupna przy wypłacie i kurs sprzedaży przy spłacie

Mechanizm umowny przewidywał więc zastosowanie dwóch różnych kursów: kursu kupna przy wypłacie kredytu oraz kursu sprzedaży przy spłacie rat. Aktualna tabela kursów została zdefiniowana jako tabela kursów PKO BP S.A. obowiązująca w chwili dokonywania przez bank określonych w umowie przeliczeń kursowych.

W umowie nie wskazano jednak jasnych, obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania tych kursów przez bank.

Spór rozpoczęty po korekcie dokonanej przez bank

Istotnym elementem sprawy była późniejsza korespondencja banku dotycząca rozbieżności między treścią umowy a danymi w systemie informatycznym PKO BP S.A. Bank wskazywał, że zgodnie z umową termin spłaty kredytu powinien przypadać na 1 marca 2025 r., podczas gdy w systemie kredyt był obsługiwany według harmonogramu zakładającego spłatę do 1 marca 2030 r.

Bank informował o nadpłacie odsetek, niedopłacie kapitału oraz zamiarze korekty salda i harmonogramu spłaty. W późniejszym piśmie wskazał, że zaliczył określone kwoty na spłatę kapitału i skorygował okres kredytowania.

Wezwanie do zapłaty

Pełnomocnik kredytobiorców wezwał bank do zapłaty kwot uiszczonych w związku z umową, wskazując, że postanowienia umowy stanowią klauzule niedozwolone, a brak określenia głównych świadczeń stron prowadzi do nieważności całej umowy.

PKO BP S.A. odmówił zapłaty, twierdząc, że postanowienia umowy nie zostały uznane za sprzeczne z prawem ani unieważnione przez uprawniony organ, a sama umowa nie narusza obowiązujących przepisów.

Sąd Rejonowy zasądził całość dochodzonej kwoty

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta kwotę 72.917,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty.

Kwota ta odpowiadała świadczeniom uiszczonym na rzecz banku w okresie objętym pozwem.

Sąd: nasz Klient działał jako konsument

Bank kwestionował status konsumenta, powołując się m.in. na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej oraz późniejszego parkowania samochodu ciężarowego na terenie posesji. Sąd Rejonowy nie podzielił tej argumentacji.

Sąd uznał, że kredyt został zaciągnięty na prywatne cele mieszkaniowe, nieruchomość nie została zakupiona na potrzeby działalności gospodarczej, koszty kredytu nie były rozliczane w ramach działalności, a sam fakt późniejszego wykorzystywania części posesji w związku z działalnością nie zmieniał charakteru umowy w chwili jej zawarcia.

Klauzule przeliczeniowe nie były indywidualnie uzgodnione

Sąd wskazał, że zakwestionowane klauzule pochodziły ze wzorca umowy stosowanego przez bank. Sam wybór jednego z gotowych wariantów kredytu nie oznaczał indywidualnego uzgodnienia sposobu ustalania kursów w tabeli banku.

Nie wykazano, aby nasz Klient miał realny wpływ na treść postanowień dotyczących przeliczania wypłaty kredytu oraz spłaty rat przy zastosowaniu kursów PKO BP S.A.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd Rejonowy uznał za abuzywne postanowienia dotyczące przeliczeń kursowych, w szczególności § 5 ust. 4 oraz § 13 ust. 7 umowy. Postanowienia te odsyłały do tabel kursowych banku, nie określając jednoznacznego mechanizmu ustalania kursów.

Zdaniem Sądu pozbawiało to kredytobiorcę możliwości przewidzenia, według jakich zasad bank będzie określał kurs stosowany do wypłaty kredytu i spłaty rat.

Brak możliwości zastąpienia klauzul innym kursem

Sąd Rejonowy wskazał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul nie można zastąpić ich innym miernikiem, np. kursem średnim NBP. W szczególności nie mógł znaleźć zastosowania art. 358 § 2 k.c., ponieważ został wprowadzony do Kodeksu cywilnego dopiero po zawarciu umowy.

Sąd odrzucił również możliwość uzupełnienia umowy w oparciu o art. 56 k.c., art. 354 k.c. lub art. 65 § 2 k.c., wskazując, że przepisy te nie tworzą norm dyspozytywnych pozwalających zastąpić niedozwolony mechanizm tabel kursowych banku.

Skutek: świadczenia w złotych były nienależne

Sąd przyjął, że wobec bezskuteczności klauzul przeliczeniowych i braku możliwości ich zastąpienia, w umowie nie było podstaw do ustalenia sposobu przeliczenia kwot wyrażonych w CHF na PLN i odwrotnie.

Konsekwencją było uznanie, że kwoty świadczone przez naszego Klienta w złotych polskich stanowiły świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.

Umowa nie została skutecznie wykonana przez bank

Sąd Rejonowy przyjął również istotną konstrukcję prawną: skoro wypłata w PLN opierała się na abuzywnej klauzuli przeliczeniowej, nie mogła zostać uznana za skuteczne wykonanie umowy w zakresie wypłaty kwoty uzgodnionej we frankach szwajcarskich.

W konsekwencji Sąd uznał, że obowiązek spłaty rat nie uaktualnił się, a świadczenia spełniane przez kredytobiorcę na rzecz banku były spełniane bez podstawy prawnej.

Roszczenie nie było przedawnione

Bank podnosił zarzut przedawnienia, powołując się m.in. na przepisy dotyczące umowy rachunku bankowego. Sąd Rejonowy uznał ten zarzut za bezzasadny.

Sąd wskazał, że roszczenie naszego Klienta nie wynikało z umowy rachunku bankowego, lecz z kwestionowania podstawy umownej rozliczeń dokonywanych w związku z kredytem. W konsekwencji nie miał zastosowania dwuletni termin z art. 731 k.c., a dochodzone roszczenie nie było również świadczeniem okresowym.

Sąd Okręgowy oddalił apelację PKO BP S.A.

PKO BP S.A. zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego, zarzucając m.in. błędną ocenę abuzywności klauzul, brak statusu konsumenta po stronie kredytobiorcy, możliwość uzupełnienia umowy innym kursem, przedawnienie roszczenia oraz potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Sąd Okręgowy w Warszawie nie uwzględnił apelacji banku i oddalił ją w całości, utrzymując wyrok zasądzający na rzecz naszego Klienta 72.917,84 zł z odsetkami.

Prawomocna wygrana naszego Klienta

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie V Ca 764/20 stanowi prawomocne, korzystne rozstrzygnięcie dla naszego Klienta w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy Własny Kąt hipoteczny.

Sąd drugiej instancji oddalił apelację banku, utrzymując zasądzenie ponad 72 tys. zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 stycznia 2017 r. oraz zasądzając dodatkowo 2.700 zł kosztów postępowania odwoławczego.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i sprawy apelacyjne

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych,
• obronę korzystnych wyroków w postępowaniu apelacyjnym,
• spory dotyczące tabel kursowych banków,
• rozliczenia po eliminacji klauzul niedozwolonych.

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie V Ca 764/20 potwierdza, że także w starszych umowach PKO BP S.A. mechanizm przeliczeniowy odwołujący się do tabel kursowych banku może prowadzić do zasądzenia na rzecz kredytobiorcy zwrotu świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej.