Wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt VI ACa 275/19, Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI Wydział Cywilny, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt III C 565/17, wydany w sprawie przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski S.A.

Sąd Apelacyjny zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszej Klientki kwotę 252.622,12 zł oraz 28.216,95 CHF. Jednocześnie uwzględnił zarzut zatrzymania zgłoszony przez bank w zakresie odpowiadającym kwotom wypłaconym w wykonaniu dwóch umów kredytu.

Sąd zasądził również od banku na rzecz naszej Klientki 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz 9.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Zmiana niekorzystnego wyroku Sądu Okręgowego

Sprawa była szczególna, ponieważ w pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo naszej Klientki, uznając, że zawarte z PKO BP S.A. umowy kredytowe były ważne, a postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych nie prowadziły do uwzględnienia roszczeń kredytobiorczyni.

Sąd Apelacyjny nie podzielił tej oceny. Po rozpoznaniu apelacji naszej Klientki zmienił wyrok Sądu Okręgowego i zasądził na jej rzecz kwoty dochodzone w sprawie, oddalając apelację jedynie w pozostałej części.

Dwie umowy kredytu we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła dwóch umów kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny zawartych z PKO BP S.A.

Pierwsza umowa została zawarta 27 kwietnia 2007 r. i dotyczyła kredytu nr 203-121272797/352/2007 w kwocie 176.095,72 CHF, przeznaczonego na budowę domu mieszkalnego na potrzeby własne naszej Klientki. Kredyt został uruchomiony 4 maja 2007 r., a bank przyjął do rozliczeń kurs CHF równy 2,2266 zł, co dało kwotę kredytu w złotych w wysokości 392.094,73 zł.

Druga umowa została zawarta 14 maja 2008 r. i dotyczyła kredytu nr 203-1222721797/299/2008 w kwocie 60.344,01 CHF, przeznaczonego na wykończenie domu jednorodzinnego. Kredyt został uruchomiony 19 maja 2008 r., przy kursie CHF 2,0295 zł, a kwota kredytu w złotych wyniosła 122.468,17 zł.

Kredyty denominowane do CHF

Sąd Okręgowy ustalił, że obie umowy były kredytami denominowanymi. Kwota kredytu była wyrażona we franku szwajcarskim, natomiast wypłata następowała w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dewiz z tabeli kursów PKO BP S.A.

W praktyce były to więc typowe kredyty we frankach w formule kredytu denominowanego, w których środki potrzebne na finansowanie celu mieszkaniowego w Polsce były wypłacane w złotych, natomiast saldo i raty powiązano z kursem CHF.

Mechanizm tabel kursowych PKO BP

W pierwszej umowie kredytu wskazano, że kredyt miał zostać wypłacony w walucie polskiej przy zastosowaniu kursu kupna dewiz z aktualnej tabeli kursów PKO BP S.A. obowiązującej w dniu realizacji zlecenia płatniczego. Podobny mechanizm dotyczył drugiej umowy kredytu.

Spłata kredytów również była powiązana z tabelami kursowymi banku. W przypadku spłaty w złotych raty były przeliczane z CHF na PLN według kursu obowiązującego w banku. Sąd Apelacyjny wskazał, że nasza Klientka mogła z umów i oświadczeń dowiedzieć się jedynie ogólnie, że ponosi ryzyko walutowe i że rozliczenia będą dokonywane według bliżej nieokreślonego kursu banku.

Sąd Apelacyjny: brak możliwości oceny skutków ekonomicznych kredytu

Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że nasza Klientka nie miała realnej możliwości ustalenia skutków ekonomicznych powiązania kredytu z walutą obcą, zwłaszcza wpływu zmian kursu CHF na wysokość zadłużenia wobec banku.

To rozróżnienie miało kluczowe znaczenie: czym innym jest ogólna informacja, że kurs waluty może się zmieniać, a czym innym rzetelne przedstawienie konsumentowi rzeczywistego, wieloletniego i potencjalnie bardzo istotnego ryzyka finansowego.

Sąd Apelacyjny: klauzule były niedozwolone

Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił postanowienia umów kredytowych. W szczególności za niedozwolone należało uznać postanowienia dotyczące wypłaty kredytów i spłaty rat przy zastosowaniu tabel kursowych banku, tj. m.in. § 5 ust. 4 umowy z 2007 r., § 4 ust. 2 Części Ogólnej Umowy z 2008 r., § 13 ust. 7 umowy z 2007 r. oraz § 21 ust. 2 Części Ogólnej Umowy z 2008 r.

Postanowienia te odsyłały do kursów ustalanych przez bank, nie zapewniając konsumentowi jasnego, obiektywnego i weryfikowalnego mechanizmu pozwalającego ustalić, jak będą kształtowane jego zobowiązania.

Błąd Sądu Okręgowego co do oceny kursów

Sąd Okręgowy przyjął, że skoro kursy zastosowane przez bank nie odbiegały istotnie od kursów rynkowych albo średnich kursów NBP, to nie doszło do rażącego naruszenia interesów konsumenta.

Sąd Apelacyjny zakwestionował takie podejście. Istotna dla oceny abuzywności była bowiem treść postanowień z chwili zawarcia umowy, a nie późniejsze porównywanie kursów faktycznie stosowanych przez bank z kursami rynkowymi.

Ryzyko kursowe i brak przejrzystości umowy

Sąd Apelacyjny wskazał, że z samej treści oświadczeń i umów wynikało jedynie ogólne poinformowanie o ryzyku walutowym. Nie wynikało natomiast, aby nasza Klientka otrzymała informacje pozwalające jej zrozumieć ekonomiczne skutki zmiany kursu CHF dla wysokości całego zadłużenia i przyszłych rat.

W konsekwencji klauzule dotyczące powiązania kredytu z kursem waluty obcej nie spełniały wymogu przejrzystości rozumianego nie tylko formalnie, ale przede wszystkim ekonomicznie.

Aneksy i ugody nie przekreśliły roszczeń naszej Klientki

W sprawie istotne było również to, że po zawarciu umów kredytowych podpisywano aneksy oraz ugody dotyczące spłaty zadłużenia. Sąd Okręgowy przywiązywał do tych czynności istotne znaczenie, wskazując m.in. na uznanie zadłużenia.

Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok i zasądzając dochodzone kwoty, nie potraktował tych późniejszych czynności jako przeszkody do uwzględnienia roszczeń wynikających z abuzywności klauzul i upadku mechanizmu umownego.

Zwrot świadczeń po nieważności umów

Nasza Klientka dochodziła zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu obu umów kredytu. W odniesieniu do pierwszej umowy do dnia 14 sierpnia 2015 r. uiściła 183.789,99 zł i 21.878,12 CHF, natomiast w odniesieniu do drugiej umowy do dnia 6 maja 2015 r. uiściła 71.272,24 zł i 6.338,83 CHF.

Łącznie Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz naszej Klientki 252.622,12 zł oraz 28.216,95 CHF.

Zarzut zatrzymania banku

Sąd Apelacyjny uwzględnił zgłoszony przez PKO BP S.A. zarzut zatrzymania. W odniesieniu do pierwszej umowy bankowi przyznano uprawnienie do zatrzymania świadczeń w kwotach 183.789,99 zł i 21.878,12 CHF do czasu zaoferowania przez naszą Klientkę zwrotu kwoty 392.941,61 zł albo zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot.

W odniesieniu do drugiej umowy bankowi przyznano uprawnienie do zatrzymania świadczeń w kwotach 68.832,13 zł i 6.338,83 CHF do czasu zaoferowania zwrotu kwoty 122.520,09 zł albo zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot.

Odsetki a skuteczny zarzut zatrzymania

Sąd Apelacyjny wskazał, że skuteczne skorzystanie z prawa zatrzymania wzajemnego świadczenia pieniężnego wpływa na ocenę opóźnienia w spełnieniu świadczenia. Zarzut zatrzymania jest bowiem zarzutem hamującym roszczenie wierzyciela.

To wyjaśnia, dlaczego w sentencji wyroku zasądzono należności główne, ale jednocześnie rozstrzygnięcie zostało powiązane z prawem zatrzymania po stronie banku.

Koszty procesu i apelacji

Sąd Apelacyjny zmienił również rozstrzygnięcie o kosztach. Zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszej Klientki 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz 9.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Prawomocna wygrana naszej Klientki

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 275/19 stanowi prawomocne, korzystne rozstrzygnięcie dla naszej Klientki.

Sąd drugiej instancji zmienił niekorzystny wyrok Sądu Okręgowego, uznał zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności postanowień przeliczeniowych i zasądził na rzecz naszej Klientki ponad 252 tys. zł oraz ponad 28 tys. CHF.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i apelacje od niekorzystnych wyroków

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym w sporach przeciwko PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• brak przejrzystej informacji o ryzyku kursowym,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• sprawy po wypowiedzeniu umowy i zawarciu ugody z bankiem,
• apelacje od niekorzystnych wyroków,
• zarzut zatrzymania w sprawach frankowych.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie VI ACa 275/19 pokazuje, że niekorzystny wyrok pierwszej instancji nie musi kończyć sprawy. Skuteczna apelacja może doprowadzić do całkowitej zmiany rozstrzygnięcia i zasądzenia na rzecz kredytobiorcy świadczeń spełnionych w wykonaniu wadliwych umów kredytu.