Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt XXVIII C 9847/21, Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny, ustalił, że umowa kredytu nr 203-1222721797/1049/2007 z dnia 5 października 2007 r., zawarta z Powszechną Kasą Oszczędności Bank Polski S.A., jest nieważna w całości.

Sąd zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszej Klientki kwotę 171.197,05 zł oraz 80.028,44 CHF tytułem zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

Od kwoty 171.197,05 zł oraz od kwoty 74.466,35 CHF Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 8 lutego 2022 r. do dnia zapłaty, natomiast od kwoty 5.562,09 CHF odsetki od dnia 5 lipca 2022 r. do dnia zapłaty. Koszty procesu zostały zasądzone od banku na rzecz naszej Klientki w całości, przy czym ich szczegółowe wyliczenie pozostawiono referendarzowi sądowemu.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 203-1222721797/1049/2007, zawartej 5 października 2007 r. z PKO BP S.A.

Nasza Klientka złożyła wniosek o kredyt w wysokości 300.000 zł na okres 25 lat. We wniosku jako walutę kredytu wskazano CHF, a celem kredytu było nabycie lokalu mieszkalnego. W dacie zawierania umowy nasza Klientka nie prowadziła działalności gospodarczej.

Bank udzielił kredytu w kwocie 134.637,82 CHF z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego wraz z garażem i piwnicą w Krakowie, na potrzeby własne kredytobiorczyni.

Kredyt denominowany do CHF, nie kredyt walutowy

Sąd wskazał, że strony zawarły umowę kredytu denominowanego do waluty obcej, tj. do franka szwajcarskiego. Był to kredyt złotowy, którego saldo zostało wyrażone w CHF, a wypłata i spłata następowały przy wykorzystaniu przeliczników stosowanych przez bank.

Sąd nie podzielił stanowiska banku, jakoby była to umowa kredytu walutowego. W uzasadnieniu podkreślono, że zarówno wypłata kredytu, jak i spłata rat następowały w PLN, według przeliczników obowiązujących w banku.

Mechanizm tabel kursowych PKO BP

Umowa odwoływała się do Tabeli kursów PKO BP S.A., obowiązującej w chwili dokonywania przez bank określonych w umowie przeliczeń kursowych. Tabela ta miała być dostępna w banku oraz na stronie internetowej.

W umowie nie wskazano jednak sposobu ustalania kursów walut obcych obowiązujących w tabeli kursowej banku. Sąd zwrócił uwagę, że w umowie oraz regulaminie nie wyjaśniono kredytobiorczyni w sposób niebudzący wątpliwości metodyki tworzenia tabeli kursów.

Wypłata kredytu według kursu banku

Zgodnie z umową, w przypadku wypłaty kredytu w walucie wymienialnej zastosowany miał zostać kurs kupna lub sprzedaży dla dewiz, ustalony w aktualnej tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu zlecenia płatniczego.

W praktyce oznaczało to, że bank mógł jednostronnie określać kurs stosowany do rozliczenia wypłaty kredytu, a kredytobiorczyni nie znała w chwili zawierania umowy precyzyjnych zasad, według których ten kurs zostanie ustalony.

Spłata i przeliczenia według kursów PKO BP

Umowa przewidywała również mechanizmy przeliczeniowe przy spłacie zadłużenia. Jeżeli spłata zadłużenia przeterminowanego i odsetek następowała w walucie innej niż polska, kwota była przeliczana według kursu kupna dla dewiz ustalanego w aktualnej tabeli kursów banku.

Sąd podkreślił, że w umowie nie zawarto postanowień regulujących sposób ustalania kursów w tabeli banku na podstawie obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów.

Aneks umożliwiający obsługę kredytu w CHF

W dniu 12 czerwca 2013 r. strony zawarły aneks nr 1 do umowy kredytu. Na jego podstawie otwarto dla kredytobiorczyni dodatkowy, bezpłatny i nieoprocentowany rachunek prowadzony w walucie kredytu.

Z treści aneksu wynikało, że spłata wierzytelności banku miała być dokonywana bezpośrednio w CHF. Nie zmieniło to jednak oceny pierwotnej wadliwości mechanizmu przeliczeniowego zawartego w umowie.

Reklamacja i wezwanie do zapłaty

Pismem z dnia 1 czerwca 2021 r. nasza Klientka złożyła reklamację dotyczącą umowy kredytu oraz wezwała PKO BP S.A. do zapłaty kwoty 171.197,05 zł oraz 74.466,35 CHF w związku z nieważnością umowy, w terminie 14 dni od otrzymania pisma.

Bank odmówił uwzględnienia reklamacji, nie widząc podstaw do spełnienia żądania kredytobiorczyni.

Spłaty dokonane przez naszą Klientkę

Sąd ustalił, że od dnia zawarcia umowy do 15 grudnia 2021 r. nasza Klientka zapłaciła na rzecz banku łącznie 171.197,05 zł oraz 80.028,44 CHF. Kwoty te wynikały z zaświadczeń wystawionych przez bank, których pozwany nie zakwestionował.

Właśnie te świadczenia zostały zasądzone na rzecz naszej Klientki jako kwoty spełnione w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

Konsumencki charakter umowy

Sąd uznał, że nasza Klientka posiadała status konsumenta. Kredyt został zaciągnięty w celu sfinansowania zakupu lokalu mieszkalnego mającego zaspokoić potrzeby mieszkaniowe.

W dacie zawarcia umowy nasza Klientka nie prowadziła działalności gospodarczej, a pozwany bank nie kwestionował jej statusu konsumenta.

Sąd: sama konstrukcja kredytu denominowanego była dopuszczalna

Sąd wskazał, że co do zasady zawieranie umów kredytu denominowanego do waluty obcej było dopuszczalne. Tego rodzaju konstrukcja pozwalała bankom oferować kredyty oprocentowane według stóp właściwych dla waluty obcej, co mogło być korzystne dla kredytobiorców.

Problem nie polegał więc na samym powiązaniu kredytu z CHF, ale na konkretnych postanowieniach umowy, które pozwalały bankowi jednostronnie i arbitralnie wpływać na wysokość świadczeń stron.

Sąd: postanowienia denominacyjne były sprzeczne z art. 353¹ k.c.

Sąd uznał, że postanowienia umowy określające denominację były nieważne jako sprzeczne z art. 353¹ k.c. W ocenie Sądu zasadniczym elementem każdego zobowiązania umownego jest możliwość obiektywnego i dostatecznie dokładnego określenia świadczenia.

Umowa jest sprzeczna z naturą zobowiązania, jeżeli określenie świadczenia zostaje pozostawione wyłącznie jednej ze stron. W tej sprawie bank zastrzegł sobie możliwość jednostronnego określania kursów, od których zależała wysokość zobowiązania kredytobiorczyni.

Brak precyzyjnych zasad ustalania kursu

W umowie kredytu brakowało precyzyjnych zasad, którymi bank miał się kierować przy ustalaniu kursów. Brak było również przepisów prawa wpływających na sposób określania kursu przez bank w relacji z kredytobiorczynią.

Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia, w jaki sposób bank rzeczywiście ustalał kursy walut. Analizie podlega treść czynności prawnej, a nie sposób wykonywania umowy.

Bank jednostronnie określał zobowiązanie kredytobiorczyni

Sąd wskazał, że bankowi pozostawiono w istocie swobodne określenie kwoty podlegającej zwrotowi przez kredytobiorcę. Umowa nie precyzowała sposobu, w jaki bank wyznacza kursy walut w sporządzanej przez siebie tabeli.

W konsekwencji bank mógł najpierw określić kursy walut w tabeli, a następnie przy ich wykorzystaniu jednostronnie określić kwotę w CHF, którą kredytobiorczyni miała zwrócić i która stanowiła podstawę naliczania odsetek.

Spread jako ukryta prowizja banku

Sąd zwrócił uwagę, że bank zastrzegł dla siebie możliwość jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorczyni przez zwiększenie wartości salda wyrażonego w CHF oraz przez podniesienie kursu sprzedaży przy spłacie rat.

W uzasadnieniu wskazano również, że spread naliczony przy wypłacie kredytu stanowił de facto ukrytą prowizję banku, podnoszącą kwotę kapitału podlegającego oprocentowaniu.

Nieważność umowy w całości

Sąd uznał, że nieważność postanowień dotyczących przeliczania kwoty kredytu na walutę polską oznacza nieważność całej umowy. Bez zakwestionowanych postanowień umowa kredytu nie zostałaby zawarta w ogóle albo zostałaby zawarta na innych warunkach.

Sąd wskazał, że nie tylko PKO BP S.A., lecz także żaden inny bank nie oferował kredytu złotowego oprocentowanego w oparciu o stawkę LIBOR właściwą dla CHF. Dlatego nie można było utrzymać umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego według LIBOR.

Klauzule były również abuzywne

Niezależnie od nieważności wynikającej z art. 353¹ k.c., Sąd uznał, że postanowienia określające sposób wyliczenia kwoty kredytu podlegającej spłacie oraz wysokości rat były abuzywne i nie wiązały naszej Klientki jako konsumenta.

W ocenie Sądu prowadziło to do nieważności umowy, ponieważ zakwestionowane postanowienia określały główne świadczenia stron, a bez nich umowy nie dało się wykonywać.

Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul

Sąd stwierdził, że postanowienia dotyczące waloryzacji nie były indywidualnie uzgadniane z naszą Klientką. Bank posługiwał się standardowym wzorcem umownym, modyfikując jedynie takie elementy jak strony zobowiązania, kwota kredytu i jego przeznaczenie.

Pozwany bank nie wykazał, aby kredytobiorczyni miała jakikolwiek realny wpływ na postanowienia dotyczące mechanizmu waloryzacji. Sama decyzja o zawarciu umowy zawierającej klauzule denominacyjne nie oznacza ich indywidualnego uzgodnienia.

Klauzule określały główne świadczenia, ale nie były jednoznaczne

Sąd przyjął, że klauzule przeliczeniowe dotyczyły głównego świadczenia stron. Nie wyłączało to jednak kontroli abuzywności, ponieważ postanowienia te nie zostały sformułowane jednoznacznie.

Mechanizm tabel kursowych nie pozwalał konsumentowi ustalić, w jaki sposób bank będzie określał kursy stosowane do rozliczenia kredytu. Nie dawał więc realnej możliwości oceny ekonomicznych skutków zawartej umowy.

Brak możliwości zastąpienia klauzul średnim kursem NBP

Z uzasadnienia wynika, że Sąd nie widział podstaw do utrzymania umowy przez zastąpienie wadliwych klauzul innym mechanizmem przeliczeniowym. Ocena dotyczyła treści umowy, która nie zawierała obiektywnych zasad ustalania kursów i pozostawiała tę kwestię decyzji banku.

Skoro zakwestionowane postanowienia były konieczne dla funkcjonowania kredytu denominowanego, ich eliminacja prowadziła do upadku całej umowy.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszej Klientki:

• 171.197,05 zł,
• 80.028,44 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od 171.197,05 zł oraz 74.466,35 CHF od dnia 8 lutego 2022 r. do dnia zapłaty,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od 5.562,09 CHF od dnia 5 lipca 2022 r. do dnia zapłaty,
• koszty procesu w całości, z pozostawieniem szczegółowego wyliczenia referendarzowi sądowemu.

Wygrana naszej Klientki

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXVIII C 9847/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszej Klientki w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy Własny Kąt hipoteczny.

Sąd ustalił nieważność umowy kredytu w całości i zasądził zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, tj. ponad 171 tys. zł oraz ponad 80 tys. CHF.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• ustalenie nieważności umowy kredytu,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• jednostronne ustalanie kursów przez bank,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXVIII C 9847/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszej Klientki w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.