Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt I C 2890/20, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego S.A. na rzecz naszych Klientów łącznie kwotę 222.855,17 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz naszych Klientów łącznie kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Powództwo zostało oddalone jedynie w pozostałej części.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu Własny Kąt hipoteczny nr 203-121272797/275/2008, zawartej 24 kwietnia 2008 r. z PKO BP S.A.

Na podstawie tej umowy bank udzielił naszym Klientom kredytu w kwocie 172.819,36 CHF. Kredyt został przeznaczony na nabycie prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego z miejscem postojowym, a okres kredytowania wynosił 300 miesięcy, tj. do 1 kwietnia 2033 r.

Był to kolejny spór dotyczący kredytu we frankach oferowanego przez PKO BP S.A. w formule kredytu powiązanego z kursem franka szwajcarskiego.

Wypłata kredytu w złotych

Z ogólnych warunków umowy wynikało, że kredyt w walucie wymienialnej wypłacany jest w tej walucie jedynie na finansowanie zobowiązań poza granicami Polski oraz w przypadku kredytu przeznaczonego na spłatę kredytu walutowego. W przypadku finansowania zobowiązań w Polsce kredyt miał być wypłacany w walucie polskiej.

Przy wypłacie kredytu albo jego transzy w złotych bank stosował kurs kupna dla dewiz obowiązujący w PKO BP S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej tabeli kursów.

Spłata według kursu sprzedaży PKO BP

Spłata kredytu miała następować z rachunku kredytobiorców prowadzonego w walucie polskiej. Bank pobierał środki w wysokości stanowiącej równowartość raty w walucie wymienialnej, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz obowiązującego w PKO BP S.A. w dniu spłaty rat, według aktualnej tabeli kursów.

Oznaczało to, że bank stosował kurs kupna przy wypłacie kredytu oraz kurs sprzedaży przy spłacie rat. Mechanizm przeliczeniowy został więc oparty na tabelach kursowych ustalanych przez bank.

Oprocentowanie LIBOR 3M CHF

Oprocentowanie kredytu było zmienne i oparte na stawce referencyjnej LIBOR 3M dla franka szwajcarskiego, powiększonej o stałą marżę banku.

Sąd zwrócił uwagę, że powiązanie kredytu z CHF umożliwiało zastosowanie niższego oprocentowania niż w przypadku kredytów złotowych. Jednocześnie mechanizm ten wiązał się z przeliczeniami kursowymi, które w spornej umowie pozostawiono bankowi.

Kwota wypłacona i kwota spłacona

Bank wypłacił naszym Klientom kredyt w walucie polskiej w okresie od 1 lipca 2008 r. do 13 maja 2009 r. Łącznie PKO BP S.A. wypłacił na podstawie umowy kwotę 399.907,38 zł.

W okresie od dnia zawarcia umowy do 1 września 2020 r. nasi Klienci uiścili na rzecz banku tytułem spłaty kredytu łącznie 622.762,55 zł. Dochodzona pozwem kwota 222.855,17 zł odpowiadała różnicy pomiędzy sumą spłat a kwotą wypłaconą przez bank.

Kredyt na własne potrzeby mieszkaniowe

Sąd ustalił, że kredyt został w całości przeznaczony na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych naszych Klientów. Był to jedyny kredyt zaciągnięty przez kredytobiorców.

Nasi Klienci nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej w lokalu nabytym za środki z kredytu. Sąd nie miał wątpliwości, że w relacji z bankiem występowali jako konsumenci.

Brak rzetelnej informacji o zakresie ryzyka

W toku zawierania umowy nasi Klienci otrzymali symulacje przedstawiające wysokość rat kredytu w polskiej walucie oraz w walutach obcych. Zapewniano ich jednak, że frank szwajcarski jest walutą stabilną.

Sąd ustalił, że nie informowano naszych Klientów o zakresie ryzyka związanego z kredytem w walucie obcej. Środki z kredytu zostały przekazane bezpośrednio na rachunek dewelopera.

Reklamacja i wezwanie do zapłaty

Pismem z dnia 15 października 2020 r., doręczonym bankowi 19 października 2020 r., pełnomocnik naszych Klientów zgłosił reklamację, wskazując, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia skutkujące jej nieważnością.

W reklamacji wezwano bank do zapłaty kwoty 622.762,55 zł, stanowiącej sumę wpłat uiszczonych w wykonaniu umowy kredytu. Wskazano również, że nawet przy założeniu ważności umowy i jedynie częściowej bezskuteczności, po stronie kredytobiorców występowałaby nadpłata w kwocie 153.196,26 zł. PKO BP S.A. odmówił uznania reklamacji pismem z dnia 16 listopada 2020 r.

Sąd: kredyt walutowy, ale z wadliwą klauzulą przeliczeniową

Sąd zakwalifikował kredyt jako kredyt w walucie CHF, należący do kategorii kredytów walutowych, ale szczegółowo rozróżnił klauzulę waloryzacyjną i klauzulę przeliczeniową.

W ocenie Sądu sama klauzula waloryzacyjna, czyli odwołanie zobowiązania do waluty obcej, nie była co do zasady niedopuszczalna. Wadliwy był natomiast mechanizm przeliczeniowy, który pozwalał bankowi jednostronnie określać kurs stosowany do przeliczeń.

Sąd: ryzyko kursowe nie przesądzało samo w sobie o niedopuszczalności umowy

Sąd wskazał, że kredyty walutowe były w latach 2005–2008 powszechnym produktem i pozwalały uzyskać finansowanie osobom, które ze względu na wyższe oprocentowanie kredytów złotowych mogły mieć problem z uzyskaniem odpowiedniej zdolności kredytowej.

W ocenie Sądu konsument mógł zostać obciążony ryzykiem kursowym, o ile zdecydował się na taki produkt. Sąd nie podzielił poglądu, że sama konstrukcja kredytu powiązanego z walutą obcą była niedopuszczalna w relacjach z konsumentami.

Sąd: bank nie mógł swobodnie określać kursu

Za istotny mankament umowy Sąd uznał klauzulę przeliczeniową, która narzucała przeliczenia po kursie banku.

Sąd wskazał, że niedopuszczalne jest swobodne, jednostronne określanie treści zobowiązań stron przez bank. Takie postanowienia kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

Brak obiektywnego sposobu ustalania kursów

Umowa przewidywała przeliczenia w oparciu o kurs ustalany przez bank, ale nie wskazywała sposobu ustalania tego kursu. Nie przewidziano wyraźnych i jednoznacznych kryteriów determinujących kurs kupna i kurs sprzedaży CHF.

Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia, czy w praktyce bank stosował kurs rynkowy ani jakie mechanizmy wewnętrzne stosował przy określaniu kursu. Istotne było wynikające z umowy uprawnienie banku do swobodnego ustalania kursu, a tym samym do jednostronnego decydowania o wysokości świadczeń stron.

Klauzule przeliczeniowe dotyczyły głównych świadczeń

Sąd uznał, że postanowienia stanowiące klauzulę przeliczeniową regulowały główne świadczenia stron. Nie wykluczało to jednak kontroli abuzywności, ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Brak jednoznaczności wynikał z tego, że umowa ograniczała się do odwołania do tabel kursowych banku, nie określając sposobu ustalania kursu waluty.

Brak możliwości zastąpienia kursu banku średnim kursem NBP

Sąd nie podzielił koncepcji zastąpienia umownej klauzuli przeliczeniowej średnim kursem NBP. Uznał, że zapis upoważniający bank do jednostronnego i nieskrępowanego kształtowania kursu waluty wykracza poza granice swobody umów i pozostaje sprzeczny z art. 69 Prawa bankowego.

W konsekwencji postanowienie takie nie było jedynie klauzulą niedozwoloną, ale stanowiło działanie strony silniejszej ekonomicznie poza zakresem swobody umów. Umowa zawierająca taką klauzulę była nieważna.

Brak możliwości utrzymania umowy jako kredytu złotowego z LIBOR

Sąd nie podzielił również koncepcji wyeliminowania całej klauzuli waloryzacyjnej, przyjęcia kredytu złotowego i pozostawienia oprocentowania opartego na stawce LIBOR.

Wskazano, że w dacie zawarcia umowy oprocentowanie LIBOR stosowano do kredytów wyrażonych w CHF, natomiast do kredytów złotowych stosowano oprocentowanie WIBOR. Pozostawienie kredytu złotowego z LIBOR naruszałoby zasady ekonomii i bankowości.

Ustawa antyspreadowa nie naprawiła umowy

Sąd uznał, że wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej nie wpływało na ocenę klauzuli przeliczeniowej. Ustawa ta wprowadziła możliwość spłaty kredytów walutowych bezpośrednio w walucie obcej, ale nie wyeliminowała wadliwych klauzul z umów i nie cofnęła skutków ich wcześniejszego stosowania.

W szczególności ustawa antyspreadowa nie poprawiła przeliczenia kwoty wypłaconego kredytu.

Sąd: umowa była nieważna

Sąd uznał, że po wyeliminowaniu postanowień stanowiących klauzulę przeliczeniową nie było możliwe utrzymanie umowy. Nie istniała możliwość zastąpienia niedozwolonej klauzuli przeliczeniowej inną regulacją.

Dodatkowo Sąd podkreślił, że rzeczywistą intencją stron było udzielenie kredytu przeznaczonego na finansowanie zobowiązań w Polsce, a posłużenie się walutą CHF było w istocie formą waloryzacji kredytu. Z treści umowy wynikało, że przy finansowaniu zobowiązań w Polsce bank w ogóle nie dopuszczał wypłaty kredytu w walucie obcej.

Teoria dwóch kondykcji i rozliczenie świadczeń

Z uwagi na nieważność umowy świadczenia spełnione przez strony miały charakter nienależny. Sąd wskazał, że zgodnie z dominującą obecnie w orzecznictwie teorią dwóch kondykcji, zaaprobowaną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, roszczenia kredytobiorcy i banku należy rozliczać odrębnie.

W sprawie nasi Klienci dochodzili jedynie różnicy pomiędzy sumą wpłat dokonanych na rzecz banku a kwotą wypłaconą im przez bank. Sąd zasądził tę kwotę, tj. 222.855,17 zł.

Odsetki od dnia 17 stycznia 2023 r.

Nasi Klienci domagali się odsetek od dnia 3 listopada 2020 r., jednak Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 17 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty.

W pozostałej części powództwo zostało oddalone, co dotyczyło przede wszystkim części roszczenia odsetkowego.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszych Klientów łącznie:

• 222.855,17 zł,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 17 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty,
• 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Wygrana naszych Klientów

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2890/20 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszych Klientów w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy Własny Kąt hipoteczny.

Sąd zasądził ponad 222 tys. zł, uznając zasadność argumentacji dotyczącej wadliwości klauzul przeliczeniowych, jednostronnego ustalania kursów przez bank, braku możliwości zastąpienia kursów banku średnim kursem NBP oraz nieważności umowy po eliminacji wadliwego mechanizmu przeliczeniowego.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty walutowe i denominowane do CHF,
• nieważność umów kredytów frankowych,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• jednostronne ustalanie kursów przez bank,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu,
• dochodzenie zwrotu świadczeń nienależnych.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 2890/20 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszych Klientów w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.