Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I C 1582/22, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, ustalił, że umowa nr LKM-CHF-OKRA1-06-000292 o kredyt mieszkaniowy Nordea-Habitat, zawarta 16 listopada 2006 r. z Nordea Bank Polska S.A., którego następcą prawnym jest obecnie Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A., jest nieważna.

Sąd zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta kwotę 69.205,67 zł oraz 18.400,12 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2023 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz naszego Klienta kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach Nordea-Habitat – obecnie PKO BP S.A.

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Nordea-Habitat, zawartej przez naszego Klienta 16 listopada 2006 r. z Nordea Bank Polska S.A. Następcą prawnym tego banku jest obecnie PKO BP S.A.

Nasz Klient wnioskował o kredyt w kwocie 152.000 zł w walucie CHF na okres 360 miesięcy, z przeznaczeniem na finansowanie przedpłat na poczet nabycia lokalu mieszkalnego.

Zgodnie z umową kredyt został określony jako kredyt denominowany, udzielony w złotych w kwocie stanowiącej równowartość 65.060,14 CHF. Kredyt był przeznaczony na finansowanie części przedpłat na poczet nabycia od dewelopera lokalu mieszkalnego wraz z loggią i komórką lokatorską oraz na opłaty notarialne, sądowe i skarbowe.

Kredyt złotowy denominowany do CHF

Sąd uznał, że umowa nie była klasycznym kredytem walutowym, lecz kredytem złotowym denominowanym do franka szwajcarskiego. W uzasadnieniu wskazano, że o walucie kredytu decyduje waluta, w której bank faktycznie oddaje środki do dyspozycji kredytobiorcy.

W tej sprawie wypłata środków miała nastąpić w złotych, a CHF pełnił funkcję miernika, według którego obliczano kwotę wypłaty i późniejsze raty. Kredytobiorca potrzebował bowiem środków na zakup mieszkania od dewelopera w Polsce, a nie franków szwajcarskich.

Wypłata kredytu według kursu kupna banku

Zgodnie z Częścią Ogólną Umowy, w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej kwota kredytu w złotych miała zostać określona przez przeliczenie kwoty wyrażonej w CHF według kursu kupna tej waluty, zgodnie z tabelą kursów z dnia uruchomienia środków.

W przypadku kredytu denominowanego wypłata środków następowała w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. Do przeliczeń uruchamianego kredytu stosowany był kurs kupna waluty obcej według tabeli kursów z dnia wypłaty środków.

Spłata rat według kursu sprzedaży

Umowa przewidywała, że harmonogram spłaty kredytu denominowanego jest wyrażony w walucie, w której kredyt jest denominowany. Spłata miała następować w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej.

Do przeliczeń rat kapitałowo-odsetkowych stosowany był kurs sprzedaży danej waluty według tabeli kursów z dnia spłaty. Oznaczało to, że bank stosował kurs kupna przy wypłacie kredytu i kurs sprzedaży przy spłacie rat.

Brak wiedzy o kwocie wypłaty w dniu podpisania umowy

Sąd ustalił, że w dniu podpisania umowy nasz Klient nie wiedział, jaką kwotę w złotych otrzyma. Nie miał możliwości ustalenia, jaki kurs franka szwajcarskiego bank przyjmie w dniu wypłaty kredytu.

O wysokości wypłaty kredytobiorca miał dowiedzieć się dopiero w dniu uruchomienia środków. Nie miał również żadnego wpływu na ustalenie kursu CHF dla celów wykonania umowy.

Bank mógł zmieniać kurs nawet kilkukrotnie w ciągu dnia

Sąd wskazał, że w umowie kredytu nie było żadnego ograniczenia banku w zakresie ustalania kursu franka szwajcarskiego na potrzeby realizacji umowy. Kurs ten mógł zmieniać się nawet kilkukrotnie w ciągu dnia.

Pozwany bank dysponował także pełnomocnictwem do rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego naszego Klienta i mógł pobierać z niego kwoty należne z tytułu umowy kredytowej bez odrębnej dyspozycji kredytobiorcy.

Umowa zawarta przez pośrednika, bez negocjacji

Nasz Klient skorzystał z usług pośrednika kredytowego OpenFinance i to z nim konsultował oferty banków. Z przedstawicielem banku odbył tylko jedno spotkanie – w dniu podpisania umowy.

Umowa została zawarta na druku banku i nie była negocjowana. Nasz Klient nie przygotował żadnego z jej postanowień, a sama oferta została przedstawiona jako atrakcyjniejsza niż kredyt w PLN.

Brak pełnych wyjaśnień ryzyka kursowego

Sąd ustalił, że naszemu Klientowi nie udzielono pełnych wyjaśnień w zakresie ryzyka kursowego związanego z kredytem powiązanym z CHF. Nie przedstawiono mu także symulacji pokazujących możliwe skutki zmiany kursu franka szwajcarskiego.

Nasz Klient pozostawał w przekonaniu, że bank oferuje mu bezpieczny produkt finansowy. Wykonując umowę, nie był w stanie precyzyjnie określić wysokości rat należnych bankowi.

Późniejsze porozumienie dotyczące spłaty w CHF

W 2012 r. nasz Klient złożył wniosek o zmianę waluty spłaty kredytu. Na skutek tego strony zawarły porozumienie umożliwiające dokonywanie spłaty rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w walucie denominacji.

Sąd odnotował także, że przy tej okazji podpisano dokumenty informacyjne dotyczące m.in. ryzyka zmiennej stopy procentowej, ryzyka kursowego, ryzyka zmiany spreadu walutowego oraz ryzyka zmian cen rynkowych nieruchomości. Nie zmieniło to jednak oceny pierwotnego mechanizmu umownego i abuzywności postanowień istniejących w dacie zawarcia umowy.

Wypłata i spłaty kredytu

Bank wypłacił środki z kredytu w łącznej kwocie 151.999,99 zł.

W okresie od 16 listopada 2006 r. do 13 stycznia 2022 r. nasz Klient spłacił tytułem rat kapitałowo-odsetkowych kwoty 69.205,67 zł oraz 18.400,12 CHF. Kredyt nie został jeszcze w pełni spłacony.

Reklamacja i wezwanie do zapłaty

Nasz Klient skierował do banku reklamację z dnia 13 kwietnia 2022 r., wskazując na wadliwość umowy oraz wzywając PKO BP S.A. do zapłaty kwot 69.209,93 zł oraz 18.401,99 CHF w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Reklamacja wpłynęła do banku 20 kwietnia 2022 r.

Bank w odpowiedzi wskazał, że umowa jest wykonywana prawidłowo i odmówił uznania roszczeń.

Sąd: sama konstrukcja kredytu denominowanego była dopuszczalna

Sąd Okręgowy uznał, że co do zasady zawieranie umów kredytu denominowanego do waluty obcej było dopuszczalne i nie naruszało automatycznie art. 69 Prawa bankowego ani art. 353¹ k.c.

W ocenie Sądu kwota kredytu została w umowie wyrażona w CHF, a wypłata kredytu oraz jego spłata następowały w PLN, czego kredytobiorca miał świadomość. Sama konstrukcja kredytu powiązanego z walutą obcą mieściła się więc w granicach swobody umów.

Sąd: umowa nie była nieważna z samego art. 69 Prawa bankowego

Sąd wskazał, że umowa określała istotne elementy, takie jak kwota i waluta kredytu, wysokość odsetek oraz terminy spłaty. Nie podzielił więc stanowiska, że sama konstrukcja kredytu denominowanego powodowała nieważność umowy z powodu sprzeczności z art. 69 Prawa bankowego.

Jednocześnie Sąd zaznaczył, że odrębnym zagadnieniem pozostaje ocena, czy sposób określenia zasad przeliczeń nie stanowił niedozwolonych postanowień umownych albo nie prowadził do nieważności z innych przyczyn.

Sąd: umowa była nieważna z powodu abuzywności klauzul

Sąd uznał, że umowa kredytu Nordea-Habitat była nieważna z powodu abuzywności postanowień umownych, których nie można było zastąpić innymi regulacjami prawnymi.

Abuzywność wynikała przede wszystkim z nietransparentnego i blankietowego sformułowania klauzuli kursowej, czyli klauzuli spreadu, przez odesłanie do tabeli kursów walut banku. To tabela banku wyznaczała poziom kursów CHF dla wykonania umowy: kurs kupna przy wypłacie kredytu oraz kurs sprzedaży przy spłacie rat.

Abuzywność ryzyka kursowego

Sąd uznał także, że abuzywność postanowień umowy wynikała z nieograniczonego ryzyka kursowego, które zostało przerzucone na naszego Klienta jako konsumenta.

Bank nie przekazał bowiem rzetelnej, jasnej i zrozumiałej informacji o istocie ryzyka kursowego. Jako niedozwolone postanowienia umowne Sąd ocenił cały umowny mechanizm waloryzacji oparty na kursie franka szwajcarskiego do złotego.

Konsumencki charakter sprawy

Sąd nie miał wątpliwości, że w chwili zawierania umowy nasz Klient działał jako konsument. Kredyt został przeznaczony na cele mieszkaniowe i nie miał związku z działalnością gospodarczą.

Nasz Klient był z zawodu informatykiem, pracował jako programista/analityk i nie prowadził działalności gospodarczej. Potrzebował środków na sfinansowanie zakupu mieszkania od dewelopera.

Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień

Sąd ustalił, że umowa została zawarta na wzorcu przygotowanym przez bank, miała charakter adhezyjny i nie podlegała negocjacjom.

Nasz Klient nie miał realnego wpływu na postanowienia dotyczące mechanizmu przeliczeniowego, kursu kupna, kursu sprzedaży, sposobu tworzenia tabeli kursów ani ekonomicznych skutków ryzyka walutowego.

Tabela kursów jako mechanizm jednostronny

Zgodnie z umową bank stosował kurs kupna z tabeli kursów przy wypłacie kredytu oraz kurs sprzedaży z tabeli kursów przy spłacie rat. Sąd uznał, że taki mechanizm był nietransparentny i blankietowy, ponieważ odsyłał do tabeli tworzonej przez bank.

W umowie nie określono obiektywnych i weryfikowalnych zasad ustalania kursów. Kredytobiorca nie mógł więc samodzielnie przewidzieć, jakie kursy zostaną zastosowane do wypłaty i spłaty kredytu.

Po eliminacji klauzul umowa nie mogła dalej obowiązywać

Sąd uznał, że abuzywne klauzule dotyczyły istotnych elementów umowy, w szczególności ustalenia wysokości świadczeń stron. Bez tych klauzul umowa nie mogła dalej obowiązywać.

Sąd pouczył naszego Klienta o konsekwencjach nieważności umowy. Nasz Klient wyraźnie oświadczył, że domaga się unieważnienia umowy, a swoje stanowisko podtrzymał również na rozprawie.

Zwrot świadczeń po nieważności umowy

Skoro umowa została uznana za nieważną, świadczenia spełnione przez naszego Klienta w wykonaniu tej umowy stanowiły świadczenia nienależne.

Sąd zasądził na rzecz naszego Klienta kwoty wynikające ze spłat rat kapitałowo-odsetkowych: 69.205,67 zł oraz 18.400,12 CHF. Oddalenie powództwa dotyczyło jedynie minimalnej części roszczenia o zapłatę oraz części roszczenia odsetkowego.

Odsetki od dnia 29 marca 2023 r.

Nasz Klient domagał się odsetek od 5 maja 2022 r., jednak Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 29 marca 2023 r. do dnia zapłaty.

W pozostałej części roszczenie odsetkowe zostało oddalone.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta:

• 69.205,67 zł,
• 18.400,12 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 29 marca 2023 r. do dnia zapłaty,
• 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Wygrana naszego Klienta

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1582/22 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszego Klienta w sporze dotyczącym dawnej umowy Nordea-Habitat, za którą obecnie odpowiada PKO BP S.A.

Sąd ustalił nieważność umowy i zasądził na rzecz naszego Klienta ponad 69 tys. zł oraz ponad 18 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych, nietransparentnego mechanizmu tabel kursowych, braku rzetelnej informacji o ryzyku kursowym oraz niemożności dalszego wykonywania umowy po eliminacji postanowień niedozwolonych.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, Nordea-Habitat i PKO BP

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym dawnych umów Nordea Bank Polska S.A., których następcą prawnym jest obecnie PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• dawne umowy Nordea-Habitat,
• kredyty denominowane do CHF,
• ustalenie nieważności umowy kredytu,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• jednostronne ustalanie kursów przez bank,
• brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1582/22 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszego Klienta w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.