Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I C 1510/21, Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny, zasądził od Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski S.A. na rzecz naszego Klienta kwotę 115.040,87 zł oraz 14.509,62 CHF, obie kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia zapłaty.

Sąd zasądził również od banku na rzecz powodów solidarnie kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Kredyt we frankach PKO BP – Własny Kąt hipoteczny

Sprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 10292906-203-121272797/712/2006, zawartej 20 lipca 2006 r. z PKO BP S.A.

Na podstawie umowy bank udzielił kredytu w kwocie 55.819,15 CHF, przeznaczonego na budowę domu jednorodzinnego w gminie Nowe Brzesko, na potrzeby własne kredytobiorcy. Kredyt miał być spłacany w ratach malejących do dnia 10 lipca 2036 r.

Do umowy na podstawie aneksu z dnia 3 kwietnia 2007 r. przystąpiła druga osoba, a kwota kredytu została podwyższona o 25.700,33 CHF.

Kredyt na budowę domu jednorodzinnego

Nasz Klient ubiegał się o kredyt na cel mieszkaniowy, wymagający finansowania w złotych polskich. We wniosku kredytowym wskazał kwotę 140.000 zł w walucie CHF.

Sąd ustalił, że kredyt został przeznaczony na budowę domu jednorodzinnego, w którym kredytobiorca mieszkał następnie z rodziną. Nie była to inwestycja związana z działalnością gospodarczą, lecz finansowanie prywatnych potrzeb mieszkaniowych.

Wypłata kredytu w złotych

Umowa przewidywała, że kredyt może być wypłacany w walucie wymienialnej na finansowanie zobowiązań za granicą albo w walucie polskiej na finansowanie zobowiązań w kraju. W przypadku wypłaty kredytu w złotych stosowany był kurs kupna dla dewiz z aktualnej tabeli kursów PKO BP S.A. obowiązujący w dniu realizacji zlecenia płatniczego.

Ponieważ kredyt służył finansowaniu budowy domu w Polsce, mechanizm umowny prowadził do wypłaty środków w złotych polskich, przy jednoczesnym powiązaniu zobowiązania z kursem franka szwajcarskiego.

Spłata rat według kursu sprzedaży

Spłata kredytu i odsetek następowała przez potrącanie przez bank swoich wierzytelności z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Kredytobiorca miał zapewniać na rachunku środki w dniu wymagalności raty.

W przypadku potrącania środków z rachunku prowadzonego w złotych bank stosował kurs sprzedaży dla dewiz z aktualnej tabeli kursów PKO BP S.A. obowiązujący w dniu wymagalności raty.

Oznaczało to, że przy wypłacie kredytu bank stosował kurs kupna, a przy spłacie rat kurs sprzedaży, przy czym oba kursy pochodziły z tabeli tworzonej przez bank.

Tabela kursów PKO BP

W umowie wskazano, że „Tabela kursów” oznacza tabelę kursów PKO BP S.A. obowiązującą w chwili dokonywania przez bank określonych w umowie przeliczeń kursowych.

Sąd zwrócił uwagę, że umowa nie wskazywała obiektywnych, weryfikowalnych i konkretnych zasad ustalania kursów przez bank. Kredytobiorca nie mógł więc samodzielnie ustalić, według jakich kryteriów bank wyznaczy kurs kupna i kurs sprzedaży CHF.

Oświadczenie o ryzyku walutowym

Przy składaniu wniosku kredytowego nasz Klient podpisał oświadczenie, że nie skorzystał z oferty kredytu w walucie polskiej i wybrał ofertę w walucie wymienialnej. W oświadczeniu wskazano m.in., że w przypadku wzrostu kursów walut podwyższeniu ulega rata spłaty oraz kwota zadłużenia wyrażona w złotych.

Sąd ocenił jednak nie tylko formalną treść oświadczeń, lecz także rzeczywisty zakres informacji przekazanych kredytobiorcy oraz sposób ukształtowania mechanizmu przeliczeniowego w umowie.

Kredyt w CHF przedstawiany jako bezpieczny i stabilny

Sąd ustalił, że nasz Klient miał obawy związane z kredytem powiązanym z CHF i zadawał pytania dotyczące tego produktu. Pracownik banku zapewniał go jednak, że frank szwajcarski jest walutą bezpieczną i stabilną.

Kredytobiorca miał świadomość, że kredyt w CHF jest tańszy z uwagi na niższe oprocentowanie. Jednocześnie został utwierdzony w przekonaniu, że nie powinien obawiać się istotnych zmian kursu waluty.

Brak realnych negocjacji umowy

Sąd ustalił, że nasz Klient nie negocjował postanowień umowy, a nikt nie informował go, że taka możliwość istnieje. Umowa została oparta na wzorcu stosowanym przez bank.

Powódka, która przystąpiła do umowy na podstawie aneksu z 3 kwietnia 2007 r., nie brała udziału w zawieraniu umowy ani w spotkaniach poprzedzających podpisanie kontraktu.

Aneksy do umowy

W dniu 3 kwietnia 2007 r. strony zawarły aneks, na mocy którego do umowy przystąpiła druga osoba, a bank podwyższył kwotę kredytu o 25.700,33 CHF.

Kolejny aneks zawarto 3 marca 2015 r. Na jego podstawie bank otworzył dodatkowy rachunek prowadzony w walucie kredytu, a strony dodały do umowy załącznik dotyczący zasad ustalania kursów wymiany walut i spreadu walutowego w PKO BP S.A.

Późniejsze aneksy nie zmieniły jednak oceny abuzywności pierwotnych postanowień umowy, ponieważ abuzywność ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy.

Spłata kredytu i dochodzone kwoty

Kredyt został w całości spłacony przez naszego Klienta z jego majątku osobistego. Do 14 stycznia 2021 r. uiścił na rzecz banku co najmniej 123.702,85 zł oraz 14.509,62 CHF.

W pozwie dochodzono kwoty 115.040,87 zł oraz 14.509,62 CHF tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych spłaconych w wykonaniu umowy. Sąd zasądził te kwoty na rzecz naszego Klienta.

Reklamacja do banku

Dnia 16 lutego 2021 r. kredytobiorcy złożyli reklamację dotyczącą umowy kredytu. PKO BP S.A. nie uznał reklamacji, podtrzymując stanowisko o ważności i skuteczności umowy.

Spór został następnie skierowany na drogę sądową.

Sąd: umowa nie była kredytem walutowym

Sąd Okręgowy w Krakowie wskazał, że umowa zawarta przez strony nie była umową kredytu walutowego. Sama okoliczność, że kwota kredytu oraz raty były określane przez odniesienie do waluty obcej, nie przesądzała o walutowym charakterze kredytu.

Sąd uznał, że przedmiotem oceny jest umowa kredytu denominowanego do CHF, w której mechanizmy przeliczeniowe służyły wypłacie i spłacie kredytu w złotych.

Sama konstrukcja kredytu denominowanego była dopuszczalna

Sąd wskazał, że co do zasady konstrukcja kredytu denominowanego do waluty obcej nie była sprzeczna z prawem ani z zasadą swobody umów. Umowa zawierała elementy przedmiotowo istotne dla umowy kredytu bankowego.

Problemem nie była więc sama możliwość powiązania kredytu z CHF, lecz sposób ukształtowania klauzul przeliczeniowych oraz przyznanie bankowi kompetencji do jednostronnego ustalania kursów.

Sąd: klauzule przeliczeniowe były abuzywne

Sąd uznał za abuzywne postanowienia umowy dotyczące przeliczeń walutowych, w szczególności § 5 ust. 3 i 5, § 13 ust. 7 w zw. z § 1 ust. 8 umowy.

To na podstawie tych postanowień dochodziło do przeliczenia kwoty kredytu wypłacanej w złotych oraz rat spłacanych w złotych na CHF według kursów z tabeli banku.

Bank mógł arbitralnie ustalać kursy

Sąd stwierdził, że algorytm przeliczenia kredytu odwołujący się do tabeli kursowej banku rażąco kształtował prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, naruszając jego interesy.

W umowie nie wskazano żadnych wytycznych, na podstawie których kurs kupna lub sprzedaży miałby być wyznaczany. Bank mógł więc w każdej chwili podjąć decyzję co do kursu waluty, a przez to określić wysokość zobowiązania kredytobiorcy.

Kursy rynkowe nie usuwały abuzywności

PKO BP S.A. argumentował, że stosowane przez bank kursy nie odbiegały od kursów rynkowych ani od kursów stosowanych przez inne banki. Sąd uznał jednak, że nie ma to znaczenia dla oceny abuzywności.

Ocena abuzywności następuje według stanu z chwili zawarcia umowy. Istotna jest więc sama możliwość jednostronnego ustalania kursu przez bank, a nie to, czy bank w toku wykonywania umowy ustalał kursy na poziomie zbliżonym do rynkowego.

Brak jednoznacznego określenia głównych świadczeń

Sąd uznał, że klauzule dotyczące kursu wymiany waluty określają główny przedmiot umowy kredytu. Nie wykluczało to jednak ich kontroli, ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Umowa nie wskazywała prostego, zrozumiałego i przewidywalnego mechanizmu ustalania kursów. Konsument nie mógł więc ocenić pełnych konsekwencji ekonomicznych zawarcia umowy.

Brak należytej informacji o ryzyku kursowym

Sąd wskazał, że bank nie przekazał kredytobiorcy wystarczających informacji o ryzyku kursowym. Informacje te powinny pozwalać konsumentowi zorientować się co do możliwego poziomu wzrostu lub spadku kursu CHF oraz przełożenia tych zmian na obciążenie ekonomiczne związane z umową.

Nie wystarcza samo ogólne przekonanie, że kursy walut mogą rosnąć i spadać. Sąd podkreślił, że informacje przekazane kredytobiorcy były zbyt lakoniczne, a formalne oświadczenia nie pozwalały poznać rzeczywistej skali ryzyka.

Nieograniczone ryzyko po stronie konsumenta

Sąd uznał, że postanowienia umowy składały się także na klauzulę ryzyka kursowego. Ryzyko to zostało przerzucone na konsumenta bez zapewnienia mu pełnej, jasnej i rzetelnej informacji o możliwych konsekwencjach.

W ocenie Sądu mechanizm ten prowadził do nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków stron oraz do niekorzystnego ukształtowania sytuacji ekonomicznej kredytobiorcy.

Skutek abuzywności: brak możliwości utrzymania umowy

Sąd wskazał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul przeliczeniowych umowa nie mogła być dalej wykonywana w pierwotnym kształcie. Klauzule te dotyczyły głównych świadczeń stron i określały sposób ustalenia wysokości zobowiązania.

Nie było podstaw do zastąpienia kursu banku innym kursem ani do utrzymania umowy po usunięciu mechanizmu przeliczeniowego, który stanowił istotny element konstrukcji kredytu.

Zwrot świadczeń nienależnych

Skoro umowa była nieważna jako konsekwencja abuzywności postanowień przeliczeniowych, świadczenia spełnione przez naszego Klienta w wykonaniu umowy stanowiły świadczenia nienależne.

Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 115.040,87 zł oraz 14.509,62 CHF jako zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku.

Odsetki od dnia 11 lutego 2023 r.

Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. Data ta wiązała się z doręczeniem stronie pozwanej oświadczenia kredytobiorców, że po otrzymaniu pouczeń uważają stwierdzenie nieważności umowy za korzystne i domagają się sądowego stwierdzenia nieważności całej umowy.

Powództwo zostało oddalone w pozostałym zakresie, w szczególności co do dalej idącego roszczenia odsetkowego.

Zasądzone kwoty

Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz naszego Klienta:

• 115.040,87 zł,
• 14.509,62 CHF,
• odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 11 lutego 2023 r. do dnia zapłaty.

Dodatkowo Sąd zasądził od banku na rzecz powodów solidarnie 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wygrana naszego Klienta

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1510/21 stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla naszego Klienta w sporze z PKO BP S.A. dotyczącym umowy Własny Kąt hipoteczny.

Sąd zasądził ponad 115 tys. zł oraz ponad 14 tys. CHF, uznając zasadność argumentacji dotyczącej abuzywności klauzul przeliczeniowych, braku jednoznacznego mechanizmu ustalania kursów, jednostronnego kształtowania kursów przez bank oraz braku należytej informacji o ryzyku kursowym.

Kancelaria Themi – kredyt we frankach, PKO BP i Własny Kąt hipoteczny

Kancelaria Themi reprezentuje kredytobiorców w sporach dotyczących kredytów powiązanych z kursem franka szwajcarskiego, w tym umów zawieranych z PKO BP S.A.

Prowadzimy sprawy obejmujące m.in.:

• kredyt we frankach w PKO BP,
• umowy Własny Kąt hipoteczny,
• kredyty denominowane do CHF,
• kredyty spłacone w całości,
• dochodzenie zwrotu świadczeń w PLN i CHF,
• abuzywność klauzul przeliczeniowych,
• brak transparentnego mechanizmu tabel kursowych,
• brak rzetelnej informacji o ryzyku kursowym,
• rozliczenia po nieważności umowy kredytu.

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 1510/21 jest kolejnym korzystnym rozstrzygnięciem dla naszego Klienta w sprawie dotyczącej kredytu powiązanego z frankiem szwajcarskim.