Nasze wyroki frankowe BGŻ BNP Paribas

Sygn. akt I C 1442/24

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący : sędzia Piotr Maziarz

                              Protokolant: sekretarz sądowy [WYROK KREDYT FRANKOWY]       

po rozpoznaniu w dniu  13 czerwca 2025 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa [WYROK KREDYT FRANKOWY], [WYROK KREDYT FRANKOWY]Łakomskiej

przeciwko  BNP Paribas Bank Polska  S.A. z siedzibą w Warszawie

o ustalenie i zapłatę

1. Zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY]Łakomskiej na warunkach ustawowej wspólności małżeńskiej kwotę 143 834,31 zł (sto czterdzieści trzy tysiące osiemset trzydzieści cztery złote trzydzieści jeden groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2024  roku do dnia zapłaty;
2. Zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY]Łakomskiej na warunkach ustawowej wspólności małżeńskiej kwotę 64 922,32 CHF (sześćdziesiąt cztery tysiące dziewięćset dwadzieścia dwa franki szwajcarskie trzydzieści dwa centymy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2024 roku  do dnia zapłaty;
3. Zasądza od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY]Łakomskiej na warunkach ustawowej wspólności małżeńskiej kwotę 11 834,00 zł (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

                                                                                                      Sędzia  Piotr  Maziarz

Sygn. akt I C 1442/24

Uzasadnienie

wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 13 czerwca 2025 r.

1. Stanowiska stron.

Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY] w żądaniu pozwu (k. 3) skierowanego przeciwko BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie wnieśli o:

1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 143 834, 31 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 21 lutego 2024 r. do dnia zapłaty;
2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 64 922, 32 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 21 lutego 2024 r. do dnia zapłaty;
3. zasądzenie od strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] łącznie (do ich niepodzielnej ręki) zwrotu kosztów postępowania wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] kredytu, powołując się na zawarte w niej postanowienia abuzywne. Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] z zasadami współżycia społecznego i przepisami prawa bankowego. Podnieśli, że umowa została zawarta przy użyciu wzorca umownego, nie mieli wpływu na jej treść i nie była z nimi indywidualnie uzgadniana, rażąco naruszając ich interesy. Zdaniem powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] przez Bank spoczywającego na nim obowiązku informacyjnego co do mechanizmu waloryzacji kapitału kredytu, rzeczywistego ryzyka związanego z oferowanym produktem kredytowym oraz konsekwencji wzrostu kursów waluty. Eliminacja z umowy postanowień abuzywnych musi prowadzić do jej całkowitej nieważności, a w konsekwencji powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] świadczeń nienależnych jakie wpłacili na rzecz banku.

Pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] Polska S.A. z siedzibą w Warszawie w odpowiedzi na pozew  (k. 79) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych. Podniosła zarzut zatrzymania kwot dochodzonych łącznie przez stronę powodową 143 834, 31 zł  oraz 64 922, 32 CHF, do czasu zaofiarowania zwrotu na rzecz Banku kwoty 203 849, 34 zł oraz kwoty 582, 04 CHF wypłaconej stronie powodowej w związku z umową. 

Strona pozwana zaprzeczyła, aby umowa zawierała klauzule niedozwolone lub aby była nieważna. Nie zgodziła się również z twierdzeniem powoda, aby postanowienia umowy nie były negocjowane i uzgadniane z nimi indywidualnie. Strona pozwana sprzeciwiła się, aby naruszyła spoczywający na niej obowiązek informacyjny i aby miała możliwość dowolnego kształtowania wysokości kursów waluty, a umowa była sprzeczna z dobrymi obyczajami, zasadami współżycia społecznego oraz rażąco naruszała interesy powoda. W ocenie strony pozwanej w przypadku uznania postanowień denominacyjnych za abuzywne istnieje możliwość utrzymania umowy w mocy poprzez wykonywanie jej bezpośrednio w CHF lub zastosowanie średniego kursu NBP.

1. Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest następcą prawnym Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. z siedzibą w Warszawie.

Okoliczność bezsporna.

W dniu 17 lutego 2006 r. powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] w Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego/budowlanego w wysokości 70 074, 07 CHF po kursie 2,3684 zł. Jako walutę kredytu wskazał CHF, okres kredytowania miał wynieść 360 miesięcy. Kredyt miał być przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego.

Wraz z wnioskiem kredytobiorca podpisał oświadczenie, że jest świadomy występowania ryzyka zmiany kursu waluty kredytu, o przyznanie którego się ubiega oraz ponoszenia przez niego konsekwencji zmiany kursu waluty.

 Dowód: wniosek o kredyt mieszkaniowy nr 585/06 (k.186-188), decyzja kredytowa (k. 198-201).

Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] w dniu 09 marca 2006 r. zawarł z Bankiem Gospodarki Żywnościowej S.A. z siedzibą w Warszawie umowę nr U/0000882505/0001/2006/2300 o kredyt budowlany w walucie wymienialnej.

W umowie strony postanowiły m.in., że:

• Bank udziela kredytobiorcy kredytu w kwocie 70 494, 51 CHF, czego 1) kwota 70 074, 07 CHF jest przeznaczona na finansowanie celu określonego w ust. 3, 2) kwota 420,44 CHF jest przeznaczona opłacenie należnej Bankowi prowizji (§1 ust. 1);
• kredy udzielony jest do dnia 28 lutego 2036 r. (§1 ust. 2);
• kredyt przeznaczony będzie na sfinansowanie budowy nieruchomości składającej się z lokalu mieszkalnego oznaczonego nr roboczym 36 o pow. użytkowej około 49, 24 mkw położonym na III piętrze w budynku wielomieszkaniowym na działkach nr [DZIAŁKA] i [DZIAŁKA] obr. [DZIAŁKA] przy ul. [ADRES], realizowanej przez [WYROK KREDYT FRANKOWY] sp. z o.o. z siedziba w Krakowie przy ul. [ADRES] ust.3);
• od kwoty kredytu bank pobiera prowizje w wysokości 420,44 CHF (§2 ust. 1);
• kredytobiorca zobowiązany jest do spłaty kredytu wraz z odsetkami
  w terminach określonych w ust. 3; (§ 4 ust. 1);
• kredyt spłacany jest w równych ratach kapitałowo-odsetkowych (§4 pkt 2);
• spłata kredytu następuje w formie obciążenia należną kwotą kredytu
  i odsetkami w terminach płatności, konta osobistego do wysokości wolnych środków na tym koncie. Kredyt będzie spłacany w PLN (§4 ust. 7);
• na zabezpieczenie kredytu ustanowiono m.in. hipotekę kaucyjną do kwoty 105 742 CHF na kredytowanej nieruchomości, ubezpieczenie nieruchomości wraz z cesją praw z polisy na rzecz Banku (§6 ust. 1-3);
• kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami
  w terminach umownych oraz innych należności wynikających
  z niniejszej umowy w terminie określonym w wezwaniu do zapłaty (§7 pkt 1);
• w sprawach nieuregulowanych w umowie zastosowanie ma m. in. Regulamin kredytu budowlanego i hipotecznego (§16 ust. 1)

Dowód: umowa kredytu U/0000882505/0001/2006/2300 z dnia 09.03.2006 r. (k.37-39).

Integralną część umowy stanowił Regulamin kredytu hipotecznego
i budowlanego. W Regulaminie kredytu hipotecznego i budowalnego, wskazano m.in.:

• kredyty w walutach wymienialnych wypłacane są w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna waluty obowiązującego w banku w chwili wypłaty (§37 ust. 1);
• kredyty w walutach wymienialnych spłacane są w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty obowiązującego w Banku w chwili spłaty lub w walucie wymienialnej, w której zostały udzielone – stosowanie do ustaleń zawartych w umowie kredytu (§37 ust. 2);
• odsetki, prowizje oraz opłaty naliczane są w walucie kredytu i podlegają spłacie w walucie kredytu lub w złotych, w zależności od postanowień umowy kredytu przy zastosowaniu kursu sprzedaży walut obowiązującego w Banku w chwili spłaty (§38 ust. 1);
• w przypadku kredytu w walucie wymienialnej, w celu ustalenia całkowitego kosztu łącznej kwoty kosztów kredytu, stosuje się kurs sprzedaży waluty kredytu, obowiązujący w banku w chwili ustalenia kosztu (§38 ust. 2);
• kredyt może być wielokrotnie przewalutowany, przy przewalutowaniu stosuję się obowiązujący w banku w chwili podpisania przez kredytobiorcę aneksu o przewalutowaniu, kurs sprzedaży walut – w przypadku przewalutowania z waluty wymienialnej na złote (§39 ust. 1 i 5);
• w przypadku kredytów walutowych lub kredytów przeznaczonych
  na spłatę kredytu walutowego może wystąpić różnica pomiędzy udzieloną a przewidzianą do wypłaty kwotą kredytu wyrażoną w złotych, wynikającą z różnicy kursów walut. Ryzyko wystąpienia różnic kursów ponosi kredytobiorca (§40 ust. 1);
• kredytobiorca zobowiązuje się do pokrycia ewentualnej różnicy pomiędzy kwotą kredytu, przeliczoną na złote po kursie kupna obowiązującym w dniu złożenia wniosku o kredyt, a kwota kredytu przeliczoną na złote po kursie kupna z dnia wypłaty kredytu, niezbędną do zamknięcia inwestycji (§40 ust. 2).

Dowód: Regulamin kredytu hipotecznego i budowalnego (k. 40-49).

 W dniu 16 września 2006 r. powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY].

Na mocy umowy darowizny wierzytelności, powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] swoją wierzytelność w kwocie 2 198, 01 Zł wynikającą z umowy kredytu z dnia 09 marca 2006 r. , w formie darowizny do majątku wspólnego stron, tj. [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY]. Strony oświadczyły także, iż w ich małżeństwie obowiązuje ustrój majątkowy podlegający prawu polskiemu – wspólność ustawowa.

Dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa, (k. 50), umowa darowizny wierzytelności z dnia 28 lutego 2024 r. (k. 51).

W dniu 3 grudnia 2007r. strony zawarły aneks nr 1 do Umowy kredytu, na podstawie którego zwiększono kwotę udzielonego kredytu do kwoty 86 816, 42 CHF. Bank za podwyższenie kwoty kredytu pobrał bezzwrotną opłatę przygotowawczą w kwocie 161, 60 CHF. Ponadto ustalono, że warunkiem uruchomienia podwyższonej kwoty kredytu jest przystąpienie powódki [WYROK KREDYT FRANKOWY] do długu przed podpisaniem podwyższającego kwotę kredytu.

W tym samym dniu Bank zawarł z powódka [WYROK KREDYT FRANKOWY] umowę o przystąpieniu do długu, na mocy której oświadczyła, że zapoznała się z treścią umowy kredytu oraz zobowiązuje się solidarnie z Kredytobiorcą spłacić powyższy dług obejmujący sumę kredytu wraz z odsetkami oraz ewentualnymi kosztami postępowania.

Dowód: aneks nr 1 z dnia 03.12.2007 r. (k.48). umowa o przystąpieniu do długu z dnia 03.12.2007 r. (k. 49).

Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] i [WYROK KREDYT FRANKOWY] są z zawodu chemikami. W momencie zawierania umowy kredytu powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] grafik w firmie [WYROK KREDYT FRANKOWY], a powódka była doktorantką na [WYROK KREDYT FRANKOWY] UJ. Do umowy kredytu dołączyła w 2007 r., po zawarciu związku małżeńskiego . W tym czasie pracowała w firmie Pliva na stanowisku samodzielnego analityka. Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] gospodarczej. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] zakup mieszkania w celu zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych. Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] zawarcie umowy kredytu w CHF z uwagi na brak zdolności kredytowej w PLN oraz bardziej korzystną ofertę kredytową w walucie obcej. Pracownik banku przed podpisaniem umowy zapewniał powoda, że kredyt jest tani i bezpieczny, a waluta CHF jest stabilna, której wahania kursu mogą być minimalne. Przed podpisaniem umowy pracownik banku przedstawił powodowi symulacje spłaty rat, warunki ubezpieczenia pomostowego i od niskiego wkładu własnego oraz o koncie bankowym założonym do obsługi kredytu. Powodowi nie przedstawiono jednak symulacji wysokości rat w przypadku, gdy zmieni się kurs CHF. Ponadto powodowi została przekazana informacje, że w przypadku zmiany kursy CHF w okresie między podpisaniem umowy a wypłatą ostatniej transzy będzie konieczność wyrównania różnicy między kredytem wypłaconym deweloperowi, a faktycznie zaciągniętym. Umowa nie była negocjowana, Bank przedstawił powodom gotowy wzór kontraktu.

Dowód: pisemne zeznania powodów (k.255-264).

Z tytułu umowy kredytu bank wypłacił powodom kwotę kredytu w transzach w PLN zgodnie z umową. Wraz wypłatą pierwszej transzy bank pobrał prowizje przygotowawczą w kwocie 420,44 CHF.

W okresie od dnia uruchomienia kredytu do dnia 23 marca 2018r. powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] pozwanego 143 834, 31 zł oraz 64 922,32 CHF tytułem spłat rat kapitałowo-odsetkowych oraz opłat okołokredytowych, w tym 4 176, 36 zł tytułem składki ubezpieczenia pomostowego i ubezpieczenia niskiego wkładu.

            Okoliczności bezsporne (zaświadczenie Banku z dnia 5 stycznia 2024r. (k.57-60), zestawienie wpłat (k. 61-64), historia spłat rat kapitałowych (k. 190-196)).

Pismem z dnia 2 lutego 2024 r. powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] nieważność umowy kredytu wezwali stronę pozwaną do zapłaty kwot w łącznej wysokości 104 423, 08 zł i 64 922, 32 CHF tytułem spłaty kredytu, kwoty 3 411, 23 zł  tytułem ubezpieczenia pomostowego oraz kwoty 765, 13 zł tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 6 lutego 2024 r.

Pismem z dnia 7 lutego 2024 r. strona pozwana odmówiła uwzględnienia Reklamacji i zapłaty.

[WYROK KREDYT FRANKOWY] adwokacki z dnia 02.02.2024 r. (k. 52-53), pismo z dnia 07.02.2024 r. (k. 54-56).

            Pismem z dnia 23 sierpnia 2024 r. strona pozwana złożyła powodom oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania kwot dochodzonych przez nich w procesie prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Krakowie I Wydział Cywilny pod sygn. akt I C 1442/24 w wysokości 143 834, 31 zł oraz 64 922, 32 CHF do czasu zaofiarowania zwrotu na rzecz Banku kwoty 203 849, 34 zł oraz kwoty 582, 04 CHF lub zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot.

Dowód: oświadczenia o skorzystaniu z prawa zatrzymania z dnia 23.08.2024 r. z potwierdzeniem nadania (k. 208-216).

Ocena materiału dowodowego.

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego Sąd dokonał na podstawie analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c.^[1]. Wszelkie wykorzystane przez Sąd dokumenty mogły stanowić podstawę do dokonywania ustaleń, albowiem nie były kwestionowane ani w zakresie autentyczności ani treści.

Ustalając okoliczności zawarcia umowy, Sąd oparł się na przede wszystkim na dowodzenie z przesłuchania powodów. Zeznania powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] jasne, spójne i wiarygodne. Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] związanych z zawarciem Umowy, celem i przeznaczeniem kredytu oraz wyjaśnili okoliczności dotyczące statusu konsumenta w niniejszej sprawie. Z przesłuchania strony powodowej wynika, iż Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] Umowy, nie miał wpływu na jej treść bowiem mógł tylko ją przyjąć albo odrzucić. Pracownik Banku nie wyjaśnił kredytobiorcy specyfiki kredytu waloryzowanego kursem CHF. Zeznania dotyczące w szczególności okoliczności związanych z zawarciem Umowy były logiczne i spójne, a w konsekwencji nie budziły wątpliwości Sądu. Sąd dał im wiarę bowiem w pełni korelowały z dowodami w postaci dokumentów związanych z zawarciem i realizacją przedmiotowej umowy i nie było podstaw by uznać je za niewiarygodne. Zeznania były wyczerpujące, gdyż powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] wszystkie pytania, co wynika z ich treści.

W świetle przepisów art. 299-304 k.p.c. zasady przesłuchania stron nie są całościowo (wyczerpująco) uregulowane. Stosownie do art. 304 k.p.c. czynność taka zostaje przeprowadzona przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących świadków. Ustawodawca z uwagi na wymogi techniki legislacyjnej, szczególnie reguły w postaci nakazu zwięzłości tekstu prawnego i zakazu powtórek, wynikające z § 4 ust. 3, 5, 23 ust. 1 i 145 ust. 2, 156 ust. 3 i 159 załącznika rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” zastosował konstrukcję odesłania w formie odpowiedniego stosowania przepisów o przesłuchaniu świadków. W przypadku odpowiedniego stosowania określonej grupy przepisów ustawodawca wskazuje, które z nich nie należy stosować. Takiego wyłączenia brak w zakresie pisemnej formy zeznań. Jest tam za to inne wyłączenie. Oznacza to, iż w każdym przypadku, jeżeli natura poszczególnych przepisów nie wyklucza ich odpowiedniego zastosowania, to podlegają one stosowaniu. W konsekwencji przepis o zeznaniach świadka na piśmie znajduje odpowiednie zastosowanie do przesłuchania stron na podstawie art. 271¹ k.p.c. w zw. z art. 304 k.p.c. Ustawodawca stworzył taką możliwość sądom, a odrzucenie jej bez wskazania racjonalnych i konkretnych przyczyn nie jest właściwe i możliwe. Stanowisko powyższe jest właściwe nie tylko z przedstawionych powyżej względów jurydycznych, ale należy też uwzględnić, iż zeznania w tej formie są bardziej szczegółowe, gdyż to zeznający mając czas, jest w stanie dokładniej przedstawić swą relację; w przypadku strony może też odnieść się do dowolnych innych materiałów dowodowych zgromadzonych w postępowaniu. Strony mają zachowaną możliwość odpowiedniego udziału w tej czynności poprzez zgłoszenie pisemnych pytań w odpowiednim terminie. Poza tym istnieje możliwość uzupełnienia przesłuchania w każdej formie przewidzianej przez prawo (ustnie przed sądem, za pomocą urządzeń służących do porozumiewania się na odległość, w drodze pomocy prawnej, w tym nawet przed konsulem lub sądem zagranicznym i też w formie pisemnej). Pisemne zeznania zostały złożone do akt i od tej chwili stanowią część materiału dowodowego. Od tej chwili obie strony miały (mają) dostęp do ich treści. Zeznania stron, stanowiące część akt sprawy mają możliwość, a nawet obowiązek znać pełnomocnicy stron, gdyż wynika to z podstawowych zasad etyki zawodowej.

Pisemne zeznania są zupełne, gdyż strona powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] wszystkie pytania. Ponadto strona pozwana miała możliwość skierowania pytań do strony powodowej.  Powyżej wskazane dowody stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Przedstawiają one spójny i niebudzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to zasługujący na wiarę materiał dowodowy.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ma podstaw do czynienia ustaleń, że strona powodowa została poinformowana o: sposobie (algorytmie) ustalania kursów przez Bank, ryzyku kursowym w znaczeniu, jakie okoliczności decydują o zmianie kursów, jakie jest prawdopodobieństwo zmiany kursów, w tym, co do zakresu zmiany oraz wpływu tej zmiany na wysokość zobowiązania strony powodowej. W szczególności strona powodowa nie otrzymała informacji pozwalających jej na świadome podjęcie decyzji o wyborze kredytu waloryzowanego walutą obcą.

Sąd pominął wniosek strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, wobec przesłankowego ustalenia nieważności umowy dowód ten nie był przydatny w sprawie.

Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały załączone przez stronę pozwaną publikacje, ekspertyzy czy opinie prawne. Nie stanowią one bowiem dowodu w postępowaniu cywilnym, nie są w żaden sposób wiążące dla Sądu i stanowią jedynie subiektywną ocenę autora co do rozumienia, czy też stosowania określonych instytucji prawnych. Sąd orzekający nie był w żadnym zakresie związany stanowiskami czy poglądami osób trzecich, a wskazane materiały stanowiły jedynie część argumentacji strony pozwanej.

Dowód z przesłuchania świadka [WYROK KREDYT FRANKOWY] został cofnięty przez stronę pozwaną w piśmie z dnia 8 maja 2025 r. (k. 275).

• Sąd zważył, co następuje:

1. Charakter prawny spornej umowy kredytu.

Do istotnych elementów umowy kredytu należy zobowiązanie banku do oddania do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwoty środków pieniężnych oraz kredytobiorcy do korzystania z niej i zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty^[2]. Sporna Umowa ma charakter umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, a zatem wysokość kapitału w chwili zawierania umowy określona została w CHF, a przeliczenie na PLN nastąpiło w chwili wypłaty środków, przy czym wysokość kapitału, jaki Kredytobiorca zobowiązany był zwrócić, określona miała być w CHF.

2. Status kredytobiorcy jako konsumenta.

Kredytobiorca występował przy zawieraniu Umowy jako konsument w rozumieniu regulacji art. 22¹ k.c. Kredytobiorca wskutek zawartej Umowy uzyskał kapitał przeznaczony na cel, niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową. Środki pochodzące z kredytu były przeznaczone na zakup lokalu mieszkalnego.

3. Abuzywność klauzul umownych oraz ich wpływ na byt Umowy.

Sąd uznał, że postanowienia umowne dotyczące przyjętej w Umowie klauzuli przeliczeniowej, tj. oparcie jej na własnych kursach kupna i sprzedaży CHF, określanych dowolnie przez Bank, skutkują tym, że Umowa wskutek mechanizmu denominacji nie zawierała określenia głównego świadczenia Kredytobiorcy,  a konkretnie nie określała kapitału pożyczki. Jednocześnie na skutek zastosowania ponownego przeliczenia rat na CHF, ponownie przy zastosowaniu kursów (sprzedaży) dowolnie ustalanych przez Bank, nie określała również w sposób jednoznaczny sposobu wyliczenia rat kapitałowo – odsetkowych.

• Normy prawne dotyczące abuzywności klauzul umownych.

Warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikająca z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (art. 3 Dyrektywy[3]). Warunki umowy uznane są za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem (art. 4 ust. 2 Dyrektywy). Opisana Dyrektywa jest aktem ustawodawczym wyznaczającym cel (jakim jest ochrona konsumentów), który muszą osiągnąć kraje UE. Sposób jego osiągnięcia określają jednak poszczególne kraje za pośrednictwem swoich własnych aktów prawnych, w następstwie czego należy przyjąć, że przepisy wspólnotowe określają minimalny poziom ochrony konsumentów.

Na gruncie prawa krajowego (art. 3851 k.c.), postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Od strony procesowej ochrona konsumenta oparta na art. 3851 k.c. ma charakter dwojaki. Po pierwsze, może być ona udzielona w każdym toczącym się między konsumentem a przedsiębiorcą procesie, którego rozstrzygnięcie jest uzależnione od treści postanowień nieuzgodnionych indywidualnie. Nie ma znaczenia, czy powodem [WYROK KREDYT FRANKOWY] w takim procesie konsument, czy przedsiębiorca. Nakaz uwzględnienia klauzuli abuzywnej spoczywa na sądzie rozpoznającym sprawę.

• Rola klauzuli przeliczeniowych w stosunku prawnym łączącym strony.

 Podstawowym obowiązkiem banku, jako udzielającego kredyt, jest oddanie do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel. Podstawowym obowiązkiem kredytobiorcy jest zwrot kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami  w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłata prowizji od udzielonego kredytu[4]. Aby określić wartość tych świadczeń w umowie musiał zostać zastosowany mechanizm (sposób) przeliczenia wartości obu walut (PLN i CHF). Klauzulę denominacyjną (w tym postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu z waluty obcej na PLN) należy uznać za określającą podstawowe świadczenia w ramach zawartej umowy, charakteryzujące tę umowę jako podtyp umowy kredytu – umowy o kredyt denominowany w walucie obcej. Taka umowa zawiera postanowienia o przeliczeniu kwoty kredytu na inną walutę i wskazuje tę walutę - w celu zastosowania stawki referencyjnej stosowanej w obrocie dla tej waluty. Postanowienia dotyczące denominacji nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z denominacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie (wyrażonego w walucie obcej). Nie doszłoby też do ustalenia wysokości odsetek, które zobowiązany jest zapłacić kredytobiorca, skoro odsetki te naliczane są, zgodnie z konstrukcją umowy, od kwoty wyrażonej w walucie obcej.

W niniejszym przypadku klauzula przeliczeniowa wprost określała świadczenie główne Kredytobiorcy, mając znaczenie zarówno dla ustalenia wysokości kapitału, jaki zobowiązany był zwrócić, jak i dla wysokości odsetek (rat kapitałowo – odsetkowych).

• Możliwości zakwalifikowania postanowień umownych za niedozwolone.

Możliwość uznania postanowień umownych za niedozwolone w pierwszej kolejności wymaga ich zakwalifikowania albo jako postanowień, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowień określających główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (o czym mowa powyżej). Postanowienia Umowy, odwołujące się do bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących w Banku począwszy od uruchomienia kredytu, poprzez okres spłat poszczególnych rat nie określały stałego i jednoznacznego, obiektywnie weryfikowalnego kryterium przeliczeniowego, stanowiły scedowanie na rzecz banku prawa do – w istocie dowolnego, bo prawnie niezwiązanego – kształtowania kryteriów przeliczeniowych (kursu waluty obcej w procesie wypłaty pożyczki i jej spłaty) w taki sposób, że nie były one ani transparentne ani zrozumiałe dla konsumenta. Tym samym postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. oraz art. 4 ust. 2 Dyrektywy.

Powyższa ocena umożliwia dokonanie następczej oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem art. 385¹ § 1 zd. 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy, który stanowi, że warunki umowy mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Dobre obyczaje to także normy postępowania polecające na nienadużywaniu w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej[5]. Za działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw  i obowiązków wynikających z umowy[6]. Ponadto dobrym obyczajem jest należyte spełnienie ciążącego na banku obowiązku informacyjnego wobec pożyczkobiorcy – konsumenta, niebędącego profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego.

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron[7]. Klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w  kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej w istocie wysokości jego zobowiązania, jest klauzulą niedozwoloną[8]. Regulację art. 4 ust. 2 Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w przypadku warunku umownego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu  o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne[9]. Ponieważ treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia Bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta                            w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec Banku, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami Umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumentów. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 385¹ § 1 k.c., nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.

• Obowiązek informacyjny Banku.

Informacje dotyczące ryzyka kursowego przekazywane Kredytobiorcy przez Bank przed podpisaniem Umowy były lakoniczne i nie były wystarczające do tego, aby w pełni zdał sobie sprawę z ryzyka kursowego wiążącego się z umową oraz z jego potencjalnymi skutkami. Wynikało z nich co prawda, że wysokość raty kredytu jest uzależniona od wysokości kursu CHF i może ulec pewnym zmianom na niekorzyść Kredytobiorcy, jednakże twierdzenia te sprowadzały się jedynie do ogólnych twierdzeń, w żaden sposób tego ryzyka nie obrazując. Z informacji, przekazanych przez Bank, wynikało zasadniczo, że kredyt denominowany w CHF ze względu na niższą ratę (niższe oprocentowanie) jest znacznie korzystniejszy od kredytu w PLN. Informacje te w istocie zacierały więc obraz ryzyka kursowego, skupiając się na uwypukleniu zalet umowy kredytu waloryzowanego w waluty obcej przy jednoczesnym zbagatelizowaniu jej wad, w tym w szczególności zagrożeń związanych z ryzykiem kursowym. Ze względu na niedoinformowanie Kredytobiorcy o ryzyku kursowym nie mógł on prawidłowo ocenić wpływu wahań kursów waluty CHF na swoją sytuację ekonomiczną – czyli tego, do jakiej rozsądnie przewidywalnej na moment zawarcia umowy wysokości może wzrosnąć saldo kredytu wyrażone w walucie złoty polski oraz rata kredytu spłacana w PLN i czy będzie on w stanie udźwignąć obciążenie finansowe związane z takim wzrostem. Brak należytej informacji o ryzyku kursowym i jego skutkach przesądza, że kwestionowane postanowienia Umowy dotyczące klauzul denominacyjnych nie mogą zostać uznane za sformułowane w sposób jednoznaczny.

• Wpływ abuzywności postanowień Umowy na jej byt.

Konsekwencją abuzywności postanowień umownych jest brak związania nimi Powoda, co skutkuje koniecznością pominięcia kursów walut obcych ustalanych przez Bank. Powstaje w ten sposób luka umowna, skutkująca brakiem możliwości przeliczenia zobowiązania Kredytobiorcy do PLN i wysokości zadłużenia w poszczególnych okresach po waloryzacji, jak i powrotnego przeliczenia na CHF. Tym samym dochodzi do niemożności określenia zarówno wysokości wykorzystanego kapitału, jak i poszczególnych rat. Ponieważ klauzula denominacyjna stanowiła przedmiotowo istotny element umowy, stanowiący podstawę do zastosowania oprocentowania LIBOR[10] właściwego dla waluty obcej, co niewątpliwie było głównym celem takiego, jak w przedmiotowej sprawie ukształtowania umowy, pominięcie tej klauzuli prowadzi do wynaturzenia całego stosunku prawnego i definitywnej zmiany charakteru umowy. Brak jest podstaw, aby w miejsce abuzywnych klauzul waloryzacyjnych wprowadzać inny miernik wartości.

W chwili zawierania Umowy nie obowiązywała regulacja art. 358 § 2 k.c. pozwalająca, w braku odmiennych ustaleń stron, na określenie wartości waluty obcej wedle średniego kursu NBP, ponadto dopuszczalność zastąpienia klauzul niedozwolonych zgodnie z orzecznictwem TSUE, ze względu na cel „odstraszający" Dyrektywy, który w razie naruszenia równowagi stron umowy po stronie słabszej daje możliwości decyzyjne, uzależniona jest od woli konsumenta. Dopuszczalne jest zastąpienie nieuczciwego warunku dyspozytywnym przepisem krajowym jedynie wówczas, gdy wyeliminowanie nieuczciwego warunku oznacza na mocy prawa krajowego unieważnienie całej umowy (co ma miejsce w niniejszej sprawie) oraz kumulatywnie, jeżeli unieważnienie to naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Ponieważ w ocenie Sądu okoliczności sprawy nie wskazują, aby unieważnienie Umowy naraziło Powoda [WYROK KREDYT FRANKOWY] konsekwencje, a sam Powód [WYROK KREDYT FRANKOWY] do umowy regulacji opartych o przepisy dyspozytywne, domagając się konsekwentnie unieważnienia umowy, nie istnieje możliwość zastąpienia tych klauzul niedozwolonych rozwiązaniami wynikającymi z ustawy. Eliminacja wadliwej klauzuli denominacyjnej całkowicie zmieniłaby charakter Umowy, a w szczególności charakter świadczenia głównego Kredytobiorcy, w następstwie czego uznać należało, że nie jest możliwe dalsze jej utrzymanie. Regulację art. 6 ust. 1 Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu denominowanego w walucie obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy.

Kierując się powyżej wskazanymi przepisami prawa i poglądami judykatury należy stwierdzić, że abuzywność spornych postanowień umownych przejawiała się w tym, że klauzule te nie odwoływały się do ustalanego w sposób obiektywny kursu CHF, do obiektywnych wskaźników, na które żadna ze stron nie miała wpływu, lecz pozwalały w rzeczywistości pozwanemu kształtować ten kurs w sposób dowolny, wedle swej woli. Na mocy spornych postanowień to pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] i arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący dla kredytobiorcy (konsumenta), modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość jego zobowiązania, a tym samym mógł wpływać na wysokość świadczenia kredytobiorcy. Przyznanie sobie przez pozwanego prawa do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu kupna oraz sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wysokości tzw. spreadu (różnica między kursem sprzedaży i zakupu waluty obcej) przy pozbawieniu konsumenta jakiegokolwiek wpływu, bez wątpienia narusza jego interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Mianem spreadu określa się wynagrodzenie za wykonanie usługi wymiany waluty. Między stronami nie dochodziło do transakcji wymiany walut. Pobieranemu od strony powodowej spreadowi nie odpowiadało żadne świadczenie banku. W istocie była to prowizja na rzecz banku, której wysokości strona powodowa nie mogła oszacować. Wysokość tej prowizji zależała wyłącznie od Banku.

Treść kwestionowanych postanowień umożliwiała Bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku, przez co zakłócona została równowaga pomiędzy stronami przedmiotowej umowy. To powodowało, że postanowienia te były sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz w sposób rażący naruszały interesy konsumenta. Nie może ulegać wątpliwości, że klauzula waloryzacyjna może działać prawidłowo jedynie wówczas, gdy miernik wartości, według którego dokonywana jest waloryzacja, ustalany jest w sposób obiektywny, a więc przede wszystkim w sposób niezależny od woli którejkolwiek ze stron umowy.

Ponadto o abuzywności tych postanowień świadczy ich nietransparentność. Umowa kredytu nie przedstawiała w sposób przejrzysty konkretnych działań i mechanizmu wymiany waluty obcej, tak aby kredytobiorca był w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. Strona powodowa nie znała sposobu, w jaki bank kształtował kurs CHF, zwiększając go bądź zmniejszając wedle swego uznania. Umowa nie dawała kredytobiorcy żadnego instrumentu pozwalającego bronić się przed decyzjami banku w zakresie wyznaczanego kursu CHF, czy też weryfikować je. Bank przy tym uwzględniał inny kurs CHF przy przeliczaniu wartości wypłaconego kredytu (kurs kupna) i inny przy obliczaniu wartości raty spłaty kredytu (kurs sprzedaży). Pomiędzy stronami przedmiotowej umowy zakłócona została w ten sposób równowaga kontaktowa, skoro treść kwestionowanych postanowień umożliwiała bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku.

Waloryzacja rat kredytu udzielonego na podstawie umowy o kredyt hipoteczny odbywała się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwanego, będące jego wewnętrznym dokumentem i to uprawnienie Banku do określania wysokości kursu CHF nie doznawało żadnych formalnie uregulowanych ograniczeń. Umowa o kredyt hipoteczny nie precyzuje bowiem sposobu ustalania kursu wymiany walut wskazanego w tabeli kursów banku. W szczególności postanowienia przedmiotowej umowy nie przewidują wymogu, aby wysokość kursu ustalanego przez bank pozostawała w określonej relacji do aktualnego kursu CHF ukształtowanego przez rynek walutowy lub np. kursu średniego publikowanego przez Narodowy Bank Polski. Bank może wybrać dowolne kryteria ustalania kursów, niekoniecznie związanych z aktualnym kursem ukształtowanym przez rynek walutowy i ma możliwość uzyskania korzyści finansowych stanowiących dla kredytobiorcy dodatkowe koszty kredytu, których oszacowanie nie jest możliwe ze względu na brak oparcia zasad ustalania kursów wymiany o obiektywne i przejrzyste kryteria. Kursy wykorzystywane przez bank nie są kursami średnimi, lecz kursami kupna i sprzedaży, a więc z zasady zawierają wynagrodzenie - marżę banku za dokonanie transakcji kupna lub sprzedaży, której wysokość jest zależna tylko i wyłącznie od woli pozwanego. 

Reasumując stwierdzić należy, że skoro treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia Bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami Umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumenta. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 385¹ § 1 k.c., nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.

Z powyższych przyczyn należało przesłankowo uznać, że Umowa nr U/0000882505/0001/2006/2300 o kredyt budowlany w walucie wymienialnej z 09 marca 2006 roku nie mogła obowiązywać (jest nieważna), co skutkowało ustaleniem, że kredytobiorca dokonywał świadczeń nienależnych na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

• Skutki ustalenia nieważności Umowy.

Sąd wydając orzeczenie końcowe kierował się poglądami prawnymi ujętymi w uchwałach Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 roku (III CZP 11/20), 7 maja 2021 roku (III CZP 6/21) i 25 kwietnia 2024 roku (III CZP 25/22) oraz orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej     z 14 czerwca 2012 roku (C-618/10), 30 maja 2013 roku (C-488/11), 15 czerwca 2023 roku (C-520/21), 14 grudnia 2023 roku (C-28/22 GNB), 12 stycznia 2024 roku (C-488/23), 8 maja 2024 roku (C-424/22), wyznaczającymi dominującą linię orzecznictwa sądów powszechnych.

W orzecznictwie definitywnie przyjęto, że w przypadku wzajemnych rozliczeń banku i konsumentów dokonywanych na tle nieważnych umów kredytu waloryzowanych do waluty obcej zastosowanie ma teoria dwóch kondykcji. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021r., sygn. akt III CZP 6/21, której nadał moc zasady prawnej „Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Podobne zapatrywanie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale  z dnia 16 lutego 2021r. (sygn. akt III CZP 11/20), w której stwierdził, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu”.

Skoro umowa okazała się nieważna ex tunc (od chwili jej zawarcia), stronie powodowej przysługuje więc roszczenie - kondykcja - o zwrot spełnionych przez nią na poczet nieważnej umowy świadczeń. Roszczenie to zostało oparte na teorii dwóch kondykcji, zgodnie z którą roszczenie każdej ze stron nieważnej umowy o zwrot spełnionych przez nie nienależnie świadczeń traktuje się jako roszczenia niezależne od siebie^[11].

Wobec powyższego, konieczne staje się dokonanie rozliczeń (zwrotu spełnionych przez strony świadczeń) zgodnie z regulacjami art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

Powodowie w okresie od dnia uruchomienia kredytu do dnia 23 marca 2018 r. uiścili na rzecz strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] 143 834, 31 zł oraz 64 922,32 CHF tytułem spłat rat kapitałowo-odsetkowych oraz opłat okołokredytowych, w tym 4 176, 36 zł tytułem składki ubezpieczenia pomostowego i ubezpieczenia niskiego wkładu. Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY], że dokonali ww. wpłat, co wynika wprost z zaświadczenia Banku. Ponadto pełnomocnik strony pozwanej [WYROK KREDYT FRANKOWY] zakwestionował kwot wynikających z zaświadczenia banku. Skoro powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY], że wpłacili ww. kwoty ich roszczenie o zapłatę kwot należało uwzględnić. Należy zauważyć, że opłaty okołokredytowe takie jak składki na ubezpieczenia również stanowią świadczenia nienależne, ponieważ gdyby powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] umowy kredytu to nie mieliby obowiązku ich świadczenia. Były to opłaty związane z nieważną umową kredytu – stanowiły zabezpieczenie Banku.

O odsetkach orzeczono na mocy regulacji art. 481 § 1 k.c. Wymagalność roszczeń związanych z nieważnością kredytu następuje z chwilą podjęcia przez kredytobiorcę wiążącej decyzji co do ewentualnego sanowania niedozwolonej klauzuli i co do zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy oraz sprzeciwienia się udzieleniu mu ochrony przed tymi konsekwencjami przez wprowadzenie regulacji zastępczej, dopiero wtedy można uznać, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny, a strony mogą zażądać skutecznie zwrotu nienależnego świadczenia^[12].

Powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] wezwali Bank do zwrotu świadczeń nienależnych wyznaczając 4-dniowy termin na spełnienie żądania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 6 lutego 2024 r., a więc 2 tygodniowy termin upłynął w dniu 20 lutego 2024 r. Termin 14 dni w niniejszej sprawie był odpowiedni. Mając na uwadze powyższe pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] zapłaty odsetek od 21 lutego 2025 r. od żądanych kwot w walucie PLN i CHF (143 834, 31 PLN oraz 64 922, 32 CHF). Wówczas Bank miał już świadomość roszczenia kredytobiorcy z umowy kredytu, dodatkowo upłynął termin w którym bank mógł podjąć decyzję o dobrowolnym spełnieniu świadczenia, a mimo to nie dokonał zwrotu należności na rzecz powodów.

Z podanych przyczyn, orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku.

4. Zarzut zatrzymania.

Jak wskazuje się w literaturze, prawo zatrzymania jest szczególnym środkiem zabezpieczenia określonych ustawowo wierzytelności, uprawnia dłużnika do powstrzymania się ze zwrotem swojego świadczenia wzajemnego aż do czasu, gdy druga strona nie zaoferuje zwrotu swojego świadczenia lub nie zabezpieczy takiego roszczenia o zwrot. W istocie, w zarzucie zatrzymania chodzi o to, aby w sytuacji wzajemnych roszczeń, każdy z wierzycieli spełniając swój dług odzyskał także swoją wierzytelność. Powołanie się na ten zarzut w trakcie procesu jest czynnością procesową o charakterze zarzutu merytorycznego. Zarzut zatrzymania może odnieść skutek tylko wówczas, gdy od umowy odstąpiono albo rozwiązano lub uznano za nieważną umowę wzajemną. Instytucja ta ma swoje źródło w art. 496 i 497 k.c., ponieważ w niniejszej sprawie chodzi o stwierdzenie (uznanie) umowy za nieważną, warunkiem zastosowania prawa zatrzymania jest uznanie, że umowa kredytu jest umową wzajemną.

Możliwość zgłoszenia zarzutu zatrzymania w związku z nieważną umową kredytu bankowego została dopuszczona przez Sąd Najwyższy w uchwale w sprawie III CZP 11/20, gdzie w uzasadnieniu uchwały zawarte zostało stanowisko, iż kredytodawca może skorzystać z prawa zatrzymania w celu uniknięcia zagrożeń związanych z niewypłacalnością kredytobiorcy (konsumenta). Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek zwrotu kapitału jest czymś więcej niż zobowiązanie do świadczenia wzajemnego, ma charakter bardziej podstawowy niż obowiązek zapłaty oprocentowania. Stanowisko to zostało powtórzone w uchwale składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. III CZP 6/21. Kwestie dotyczące uznania umowy kredytowej za wzajemną zostały wyjaśnione m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r. II CSKP 474/22. Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 487 § 2 k.c. umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Nie każda umowa dwustronnie zobowiązująca jest umową wzajemną. Umowy wzajemne wyodrębnia się nie tylko z uwagi na to, że każda ze stron takiej umowy jest jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem strony przeciwnej, lecz z uwagi na istnienie dwóch rodzajowo różnych, ale co do zasady wzajemnie ekwiwalentnych świadczeń. Świadczenie jednej strony umowy wzajemnej jest odpowiednikiem świadczenia strony przeciwnej. Chodzi zatem - jak się podkreśla - o świadczenia ekwiwalentne, a nie dokładnie takie same. Sąd Najwyższy w powyższych judykatach uznał zatem, że umowa kredytu jest umową wzajemną.

W ocenie Sądu orzekającego instytucja zatrzymania w sporach tzw. frankowych jest nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego i celami Dyrektywy 93/13, nie gwarantuje bowiem należytej ochrony prawnej konsumentom. Nie służy ona też żadnym racjonalnym interesom banków, skoro przysługują im dalej idące uprawnienia, skutkujące umorzeniem zobowiązania (potrącenie). W takiej sytuacji posługiwanie się zatrzymaniem skutkować będzie jedynie eskalacją dalszych konfliktów między stronami. Będzie też pretekstem do wstrzymywania się z ostatecznym i definitywnym rozliczeniem nieważnej umowy.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 lutego 2023 r. (I CSK 5968/22): „Strona nie może czerpać korzyści z sytuacji, którą sama ukształtowała jako efekt własnego bezprawnego działania. W wypadku uznania za nieważną umowy kredytu zawierającej nieuczciwe postanowienia przedsiębiorca nie może żądać kompensacji niekorzystnych skutków jego bezprawnego zachowania. Art. 7 ust. 1 w związku z motywem dwudziestym czwartym dyrektywy 93/13/EWG zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia stosownych i skutecznych środków zapobiegających dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami. Niedopuszczalne w świetle powyższych unormowań prawa pochodnego byłoby takie ukształtowanie sytuacji prawnej konsumenta wskutek uznania umowy kredytu za nieważną z powodu zawartych w niej nieuczciwych postanowień umownych, które prowadziłoby do udaremnienia oczekiwanego skutku przepisów ochronnych w odniesieniu do konsumentów, realizującej w istocie tzw. efekt mrożący, a to wskutek istotnego pogorszenia sytuacji ekonomicznej konsumenta na skutek dokonanego przezeń wyboru wyjścia z sytuacji, w której stał się ofiarą nieuczciwej praktyki ze strony przedsiębiorcy. Byłoby to rozwiązanie niedopuszczalne, bowiem stanowiłoby dla konsumenta ponowną pułapkę, niwelując założony cel prawa konsumenckiego. Mechanizm prawa zatrzymania skutkowałoby ukształtowaniem sytuacji prawnej konsumenta w sprzeczności z celami dyrektywy 93/13/EWG”.

Wskazać należy, że rolą i celem zatrzymania jest zabezpieczenie, a nie spełnienie świadczenia przez konsumenta bez konieczności wytaczania przez przedsiębiorcę, stosującego nieuczciwe zapisy, sprawy sądowej. Skoro to strona słabsza umowy – konsument celem dochodzenia swych praw zmuszony została do wytoczenia sprawy sądowej przeciwko przedsiębiorcy – bankowi (który zastosował w umowie z konsumentem nieuczciwe zapisy) i w toku trwania procesu pozwany [WYROK KREDYT FRANKOWY] odpowiedzialności, niewłaściwe byłoby premiowanie takiego przedsiębiorcy umożliwieniem mu dokonania rozliczenia z konsumentem na tzw. „skróty”. Konsument wobec kategorycznego stanowiska Banku nie miał takiej możliwości. W tej sytuacji należało uznać, iż podniesienie zarzutu zatrzymania nastąpiło w sposób sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa i ratio legis normy prawnej zawartej w art. 496 k.c., przez co nie może być uznane za skuteczne (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2021 r. I ACa 645/20; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2023 r. I ACa 572/23; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2023 r. I ACa 628/23, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r. I ACa 540/23). Sytuacja taka dodatkowo penalizowałaby konsumenta, który zgodnie z celami dyrektywy podlega ochronie.

Ostatecznie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r. wydanym w sprawie C-28/22 (ECLI:EU:C:2023:992) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że: „Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą, w sytuacji gdy umowa kredytu hipotecznego zawarta przez przedsiębiorcę z konsumentem nie może już pozostać wiążąca po usunięciu nieuczciwych warunków zawartych w tej umowie, przedsiębiorca ten może powołać się na prawo zatrzymania umożliwiające mu uzależnienie zwrotu świadczeń otrzymanych od tego konsumenta od przedstawienia przez niego oferty zwrotu świadczeń, które sam otrzymał od tego przedsiębiorcy, lub gwarancji zwrotu tych ostatnich świadczeń, jeżeli wykonanie przez tego samego przedsiębiorcę tego prawa zatrzymania powoduje utratę przez rzeczonego konsumenta prawa do uzyskania odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania zobowiązania umownego po tym, jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu świadczeń zapłaconych jemu w wykonaniu tej umowy” (pkt 87 sentencji).

W powołanym orzeczeniu TSUE jednoznacznie i definitywnie przesądził o  nieskuteczności  powoływania się przez autora nieuczciwych postanowień umownych względem konsumenta na prawo zatrzymania, powstrzymujące zwrot poszkodowanemu uiszczonych przez niego świadczeń pieniężnych w trakcie wykonywania nieważnej umowy. Reasumując rozważania w tej części, należy stwierdzić, iż podniesiony przez stronę pozwaną zarzut zatrzymania dochodzonych przez powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY], jest nieskuteczny. W tym zakresie na sądzie spoczywał bowiem obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności dyrektywy 93/13 i wydania rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami (wyrok TSUE z dnia 6 listopada 2018 r., w sprawie C-684/16, pkt 59, EU:C:2018:874 i przytoczone tam orzecznictwo).

Zarzut zatrzymania z art. 496 k.c. podniesiony przez pełnomocnika pozwanego w odpowiedzi na pozew nie mógł zostać uwzględniony bowiem Sąd podziela stanowisko wyrażone przez TSUE.

5.Koszty procesu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.c., bowiem powodowie [WYROK KREDYT FRANKOWY] w całości. Bank jako strona przegrywająca sprawę w całości zobowiązany jest do zwrotu na rzecz powodów [WYROK KREDYT FRANKOWY] celowego dochodzenia swoich praw. Na koszty te w kwocie 11 834,00  zł złożyły się  opłata od pozwu w kwocie 1000 zł; wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika powodów w osobie adwokata w kwocie 10 800,00  zł (§ 2 pkt 7 [WYROK KREDYT FRANKOWY] z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie); opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 34 zł.

Stosownie do treści art. 98 § 1¹ k.p.c. od kwoty zasądzonych kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Mając na uwadze powyższe, o kosztach procesu orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Sędzia Piotr Maziarz

Sygn. akt I C 1442/24

Zarządzenie:

1. Odnotować uzasadnienie wyroku;
2. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi strony pozwanej, zgodnie z wnioskiem
3. 5 tygodni, po czym przedstawić z dowodem doręczenia.

Kraków, dnia 27 czerwca 2025 r.                                              SSO Piotr Maziarz

[1] Ustawa Kodeks postępowania cywilnego z 17 listopada 1964r. (Dz.1964.43.296 z późn. zm.).

[2] B. Smykla [w:] Prawo bankowe. Komentarz, red. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Warszawa 2022, art. 69.

[3] Dyrektywa Rady nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach   w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE z 1993 r. L 95, s. 29).

[4] B. Smykla [w:] Prawo bankowe. Komentarz, red. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Warszawa 2022, art. 69.

[5] K. Skubisz-Kępka [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, art. 385¹.

[6] wyr. SN (Sąd Najwyższy) z 29 sierpnia 2013 r., I CSK 660/12, LEX nr 1408133; wyr. SN z 13 sierpnia 2015 r., I CSK 611/14, LEX nr 1771389.

[7] wyr. SN z 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, LEX nr 1968429.

[8]wyr. SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, LEX nr 2642144.

[9] wyr. TSUE  (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej)  z 30 kwietnia 2014r.., C-26/13, Árpád Kásler i Hajnalka Káslerné Rábai v. Otp Jelzálogbank Zrt, Zotsis 2014, nr 4, poz. I-282, pkt 2.

[10] (London Interbank Offer Rate) - stopa procentowa kredytów udzielanych na rynku międzynarodowym w Londynie, liczona m.in. dla CHF, do końca 2021 roku była podstawą oprocentowania kredytów hipotecznych opartych na CHF.

[11] Ł. Węgrzynowski, Zasady rozliczenia stron w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu udzielonego w CHF (teoria salda i teoria dwóch kondykcji), LEX/el. 2020; wyr. SA (Sąd Apelacyjny) w Katowicach z 28 stycznia 2022 r., I ACa 23/21, LEX nr 3321766.

[12] uch. SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56.