Wyrok Millennium S.A. Wyrok II Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego we Wrocławiu, ogłoszony w dniu 9 czerwca 2022 roku (sygn. akt: II Ca 3579/21), odrzucił apelację banku od korzystnego dla naszych Mocodawców orzeczenia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmie

Sygn. akt II Ca 3579/21

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu w sprawie z powództwa [OSOBA] i [OSOBA] przeciwko Bankowi Millennium S.A. w Warszawie o zapłatę zasądził od pozwanego łącznie na rzecz powodów [OSOBA] 57 744,36 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: od kwoty 57 624,07 zł od dnia 3 stycznia 2019 r. a od kwoty 120,29 zł od dnia 1 lipca 2021 r. (punkt I.) oraz 6417 zł kosztów procesu (punkt II).

Rozstrzygnięcie to Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach.

W roku 2008 r. małżonkowie i [OSOBA] zamierzali kupić mieszkanie na własne potrzeby. Chcieli nabyć lokal, w którym mieszkali. W tym celu zwrócili się do pośrednika finansowego, aby ten wyszukał najlepszą ofertę kredytową, która pozwoli na pozyskanie środków w wysokości potrzebnej do kupna tego mieszkania. Okazało się, że powodowie [OSOBA] kredytowej do zawarcia umowy kredytu złotówkowego i po dłuższym okresie przedstawiono powodom ofertę zawarcia umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF, na którą powodowie [OSOBA], gdyż była to jedyna oferta, która pozwalała na pokrycie ceny kupna mieszkania. Przed zawarciem umowy powód [OSOBA] z treścią projektu umowy, nie budziła ona jego wątpliwości. Powodom wskazano, że nie ma możliwości negocjowania umowy. Nie wyjaśniono im szczegółowo mechanizmu indeksacji oraz skutków jego wprowadzenia do umowy, jak też mechanizmu ustalania kursów walut na potrzeby umowy, wskazując, że taki rodzaj umowy pozwala na uzyskanie środków potrzebnych powodom przez to, że jest tańszy, bo oparty na oprocentowaniu dla CHF. W dniu 25.11.2008 r. powodowie [OSOBA] i [OSOBA] zawarli z Euro Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu umowę kredytu hipotecznego nr KH/00006447. Na podstawie tej umowy Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 270 055 zł na okres 420 miesięcy, z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego położonego w Krakowie przy ul. [ADRES] umowie wskazano, że kredyt jest kredytem indeksowanym w walucie CHF. Kwota kredytu wyrażona w walucie obcej według kursu kupna waluty określonego w Tabeli obowiązującej w Banku na dzień sporządzenia umowy wynosiła 116 257,70 CHF, przy czym kwota ta miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania banku (§ 1 pkt 4 umowy). Kwoty rat spłaty kredytu indeksowanego do waluty obcej określone były w walucie obcej, a spłacane w PLN, według przeliczenia po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty Raty określonym w Umowie (§ 7 ust. 6 umowy). Oprocentowanie kredytu określone zostało według zmiennej stopy procentowej, składającej się ze stałej w okresie kredytowania Marży Banku oraz aktualnej w danym kwartale Stopy bazowej ogłaszanej w Tabeli obowiązującej w Banku. Oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia umowy wynosiło 5,55 %. Zmiana wysokości oprocentowania mogła następować w przypadku zmiany Stopy bazowej określonej dla danej waluty lub zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w UE), którego waluta jest podstawą indeksacji. O każdej zmianie oprocentowania Bank zawiadamiał Kredytobiorcę i Poręczycieli na piśmie. Kredytobiorca zaś ponosił ryzyko związane ze zmianą wysokości stopy bazowej mającej bezpośredni wpływ na wysokość miesięcznych rat spłaty. Kredytobiorca zaciągający Kredyt indeksowany do waluty obcej ponosił dodatkowo ryzyko kursowe tj. ryzyko wynikające z wahań ceny danej waluty w okresie spłaty kredytu co mogło mieć również wpływ na wysokość innych opłat (§ 6 ust 2 umowy). W dacie zawarcia umowy obowiązywał w banku regulamin udzielania kredytów hipotecznych oraz [OSOBA] i Prowizji, który stanowił integralną część umowy kredytu. Zgodnie z § 2 punkt 14 tabela oprocentowania, tabela kursów walut oraz tabela opłat i prowizji banku dla kredytów i pożyczek hipotecznych, obowiązujących w banku, miała być dostępna w placówkach, na stronie internetowej oraz pod numerem infolinii telefonicznej, stanowiąc integralną część umowy. Zgodnie z § 2 punkt 20 kredyt lub pożyczka denominowane do waluty obcej to kredyt lub pożyczka hipoteczna udzielane w PLN, miały być indeksowane kursem waluty obcej wg tabeli obowiązującej w banku. Zgodnie z § 4 ust. 1 zdanie drugie kredyt mógł być indeksowany kursem waluty obcej zgodnie z tabelą. Kredyt hipoteczny uruchamiany był w PLN. Zgodnie z § 6 ust. 1 Regulaminu kredyt mógł zostać uruchomiony jednorazowo lub wieloetapowo w postaci transz, zgodnie z treścią umowy. Wysokość zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu indeksowanego do waluty obcej wyrażona jest w walucie obcej, po przeliczeniu uruchomionych środków po kursie kupna danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu ich uruchomienia. Zgodnie z § 8 ust. 4 Regulaminu oprocentowanie kredytu bank ustalał w stosunku rocznym wg zmiennej stopy procentowej. Zgodnie z § 8 ust. 5 Regulaminu oprocentowanie zmienne ustalane jest jako suma 1) zmiennej stopy bazowej, 2) stałej marży banku, określonej w umowie. Zgodnie z § 8 ust. 6 Regulaminu odsetki od kredytu obliczane od kwoty rzeczywistego aktualnego zadłużenia, płatne są w okresach miesięcznych począwszy od wskazanego w umowie jako dzień spłaty raty. Zgodnie z § 8 ust. 10 Tabela kursów walut może ulec zmianie w trakcie dnia roboczego. Zmiana kursów walut nie stanowi zmiany umowy i nie podlega doręczeniu na piśmie. Zgodnie z § 11 ust. 5 Regulaminu kwoty rat kredytu indeksowanego do waluty obcej określone są w walucie obcej, a spłacane w PLN, przeliczane po kursie sprzedaży danej waluty, zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym spłatę raty określonym w umowie. Na wniosek powodów [OSOBA] 05.12.2008 r. kredyt został wypłacony jednorazowo w dniu 11.12.2008 r. w kwocie 265 000 zł (111 668,28 CHF), 3975 zł (1675,02 CHF) oraz 1080 zł (455,10 CHF). Udzielając powodom kredytu Euro Bank S.A. zastosował wzorzec umowy, którym posługiwał się przy udzielaniu kredytów innym kredytobiorcom. Wzorzec ten, w razie wyboru kredytu indeksowanego do waluty CHF, nie podlegał negocjacjom w zakresie powyżej przytoczonych postanowień. Powodowie [OSOBA] zawarcia zarówno kredytu w złotówkach jak i indeksowanego do franka szwajcarskiego. Przed zawarciem umowy kredytu powodom przekazane zostały podstawowe informacje dotyczące różnic pomiędzy kredytem w PLN a w CHF, jednak aby uzyskać kwotę potrzebną na zakup lokalu, w którym zamieszkiwali, powodowie [OSOBA] kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Powodowie [OSOBA] ryzyka wiążącego się z wahaniem kursu walut w przypadku kredytu zaciągniętego w CHF. Przy zawieraniu umowy podpisali oświadczenia o tym, że znane są im ryzyka zmiany stopy procentowej i kursu waluty, co nie było szczegółowo z nimi omówione, ani wyjaśnione. Strona pozwana stosowała wewnętrzne tabele kursów walut, ustalając ich wysokość w sposób określony wewnętrznymi procedurami. Kursy walut zmieniały się odpowiednio do zmian rynkowych kursów walut na rynku międzybankowym. Strona pozwana stosowała spread (różnicę pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna), wynikający z wewnętrznych ustaleń dokonanych przez zarząd banku, który wynosił początkowo 7% a potem został obniżony do 4 %. Pozwany [OSOBA] kredyt udzielony powodom z kredytu zaciągniętego od swojego zagranicznego kontrahenta, który spłacał w CHF. W przypadku zmiany kursu CHF Bank ponosił wyższe koszty zakupu tej waluty na pokrycie zaciągniętych przez siebie zobowiązań. Pismem z 11.12.2018 r. powodowie [OSOBA] S.A. z reklamacją umowy kredytu hipotecznego, wskazując na abuzywność postanowień umowy, z których wynika konieczność waloryzacji kwoty kredytu poprzez odniesienie jej do kursu franka szwajcarskiego. W związku z tym wezwali Euro Bank S.A. do zapłaty na ich rzecz w terminie 14 dni kwoty 57 744,36 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego. Wskazali, że świadczenie to stanowi różnicę pomiędzy uiszczanymi przez nich od dnia zawarcia umowy ratami a ratami należnymi, wyliczonymi bez uwzględnienia abuzywnych postanowień o waloryzacji. Powyższe pismo zostało odebrane przez pozwanego w dniu 18.12.2018 r. W odpowiedzi na reklamację, Euro Bank S.A. wskazał, że umowa kredytu nr KH/00006838 jest umową nazwaną, której treść określa art. 69 ustawy Prawo bankowe, zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska umowa kredytu powinna regulować szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wpłaty albo spłaty kredytu (ust. 2 pkt 4a). Wobec dopuszczenia przez Prawo bankowe możliwości zawierania umów kredytowych indeksowanych do CHF nie sposób uznać aby postanowienia tej umowy pozostawały sprzeczne z prawem, a w konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku kredytobiorców o wyeliminowanie z umowy wskazanych przez nich postanowień. W okresie od 12.01.2009 r. do 12.11.2018 r. powodowie [OSOBA] pozwanego łącznie 174 426,28 zł. Z dniem 01.10.2019 r. nastąpiło połączenie Euro Bank S.A. z Bankiem Millennium S.A. przez przeniesienie całego majątku Euro Bank S.A. na Bank Millennium S.A.

Z rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego nie zgodził się pozwany, który wywiódł w sprawie apelację. Wyrok zaskarżył w całości wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu zarzucając mu następujące uchybienia:

naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:
brak dokonania wszechstronnej oceny dowodu w postaci:
wniosku o udzielenie kredytu z dnia 21.10.2008 r.,
oświadczenia o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej z dnia 21.10.2008 r.,
symulacji kosztów obsługi kredytów hipotecznych w przypadku niekorzystnej zmiany stopy procentowej lub kursu waluty indeksacji,
symulacji kredytowej w zakresie wyniku badania zdolności kredytowej, parametrów kredytu oraz różnicy miedzy kursem kupna i sprzedaży z dnia symulacji oraz pominięcie dowodu w postaci Instrukcji udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych Klientom indywidualnym przez Euro Bank S.A.,

co doprowadziło do dokonania przez Sąd Rejonowy do błędnych ustaleń faktycznych, że powodom nie wyjaśniono szczegółowo mechanizmu indeksacji oraz skutków jego wprowadzenia do umowy (s.5 uzasadnienia) i przedstawiono im wyłącznie „podstawowe" informacje dotyczące różnic między kredytem w PLN i CHF i ponadto „powodowie [OSOBA] kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego" (s.6 uzasadnienia), co doprowadziło Sąd Rejonowy do wniosku, że zawarty w umowie kredytu mechanizm indeksacji narusza dobre obyczaje i interesy powodów w sposób rażący, podczas gdy prawidłowa ocena ww. dokumentów w powiązaniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym powinna doprowadzić do ustalenia, że:

powodowie [OSOBA] o udzielenie kredytu na stronie 3 wniosku w rubryce „waluta" pomiędzy „PLN" a „CHF" dobrowolnie wybrali „CHF",
przed zawarciem spornej umowy kredytu powodom przedstawiono ofertę kredytu czysto złotówkowego (nieindeksowanego do waluty obcej), co powodowie [OSOBA] pod oświadczeniem o ryzyku kursowym,
decydując się na zawarcie spornej umowy powodowie [OSOBA], że w okresie obowiązywania umowy może nastąpić niekorzystna dla nich zmiana kursu waluty indeksacji, co może spowodować podwyższenie kwoty kredytu, a także odsetek/kwoty raty kapitałowo-odsetkowej przypadających do spłaty, a wyrażonej w złotych, co wprost wynika z podpisanego przez powodów [OSOBA] o ryzyku kursowym,
powodowie [OSOBA] z symulacją kosztów obsługi kredytu w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty (symulacja stanowiła załącznik do oświadczenia o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej), w której wskazany został wpływ wzrostu stopy procentowej na wysokość raty kapitałowo-odsetkowej oraz zobrazowane zostały zmiany wysokości raty kredytu w sytuacji wzrostu kursu CHF o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu 12 miesięcy poprzedzających jej przedstawienie, w której wskazano również informację w zakresie stopy referencyjnej zastosowanej dla umowy powodów [OSOBA]. LIBOR,
oświadczenie o ryzyku kursowym i stanowiąca jego załącznik symulacja sporządzone zostały zgodnie z zaleceniami obowiązującej wówczas Rekomendacji S wydanej przez [OSOBA] w 2006 r„ stanowiły więc realizację obowiązku poinformowania powodów o ryzyku kursowym oraz ryzyku zmiennej stopy procentowej w sposób obiektywny, należyty, jasny i zrozumiały i nie sposób czynić Bankowi zarzutu, że nie przewidział w stopniu dalej idącym niż państwowy organ nadzoru finansowego ([OSOBA], która wydała wyżej powołaną Rekomendację S z 2006 r.) skalę wzrostu kursu CHF,
z treści oświadczenia o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej wynikało, że powodowie [OSOBA], że są świadomi, że oprocentowanie kredytu jest zmienne i w okresie obowiązywania umowy może ulec podwyższeniu w związku ze wzrostem stopy referencyjnej WIBOR lub LIBOR, co spowoduje podwyższenie kwoty spłacanej raty,
powodowie [OSOBA] wyższą (na kwotę 331 881,28 zł) na kredyt złotowy nieindeksowany niż na kredyt indeksowany do CHF (276 556,67 zł), co jasno wynika z symulacji kredytowej, a Instrukcja udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych Klientom indywidualnym przez Euro Bank S.A. w pkt 3.6.6. określa, iż w Euro Banku S.A. zgodnie z wymogami Rekomendacji S z 2006 r. obowiązywały surowsze wymogi dla oceny zdolności kredytowej dla kredytów/pożyczek indeksowanych do waluty obcej niż dla zlotowych, a zatem klient, które uzyskał kredyt indeksowany do CHF z pewnością posiadał zdolność kredytową również na kredyt zlotowy nieindeksowany do waluty obcej (CHF)

pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dowodów z dokumentów w postaci:
wyciągu z protokołu nr 41 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 16.10.2012 r. wraz z załącznikiem - Regulaminem udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. dla umów zawartych do dnia 17.12.2011 r. wraz z dowodem wysłania tego regulaminu powodom listem poleconym,
wyciągu z protokołu nr 32 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 28.08.2012 r. wraz z załącznikiem „Procedura wyznaczania i publikacji kursów walutowych w Euro Bank S.A.",
wyciągu z protokołu nr 44 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 06.11.2012 r. wraz z załącznikiem „Wewnętrzne zasady wyznaczania kursów walut" (dokumenty załączone do odpowiedzi na pozew)

a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że pozwany w sposób dowolny ustalał kursy waluty w CHF w celu indeksacji spornego kredytu, podczas gdy prawidłowa ocena ww. dokumentów w powiązaniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci przykładowych harmonogramów spłat spornego kredytu, historii rachunku bankowego powodów [OSOBA] spornego kredytu, powinna doprowadzić do ustalenia, że:

przez cały okres obowiązywania spornej umowy kredytu stosowane przez bank zasady wyznaczania kursów franka szwajcarskiego były oparte na czynnikach rynkowych,
zasady ustalania kursów znalazły wyraz w § 17 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. obowiązującego od dnia 21.11.2012 r. (wyciąg z protokołu nr 41 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 16.10.2012 r.),
zasady stanowiły jedynie usankcjonowanie praktyki istniejącej od początku obowiązywania spornej umowy kredytu, co potwierdziły zeznania świadka [OSOBA],
sposób wyznaczania kursów walut przez Euro Bank S.A. opisany w wyżej powołanym § 17 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. oraz w „Procedurze wyznaczania i publikacji kursów walutowych w Euro Bank S.A." (wyciąg z protokołu nr 32 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 28.08.2012 r.), a także w „Wewnętrznych zasadach wyznaczania kursów walut" (wyciąg z protokołu nr 44 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 06.11.2012 r.) był niezmienny praktycznie od czasu rozpoczęcia udzielania i obsługi kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego przez Euro Bank S.A.,
przy ustalaniu kursów kupna i sprzedaży waluty CHF w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom Euro Bank S.A. opierał się na notowaniach z serwisu informacyjnego [OSOBA] (mediana z kilku notowań kursu CHF publikowanego w serwisie Reuters), kursy te miały więc charakter rynkowy, co potwierdziły zeznania świadka [OSOBA],
w dacie zawierania spornej umowy kredytu ustawodawca, jak również organy nadzoru finansowego nie doprecyzowały w żaden sposób, jaki stopień szczegółowości powinny posiadać zapisy określające sposób ustalania kursu wymiany walut. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut Sądu dotyczący braku transparentności postanowień dotyczących indeksacji, gdyż jest to obiektywnie niemożliwe,
fakt, iż w umowie zawarte są postanowienia stanowiące o odesłaniu do tabel kursowych banku (w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu) nie uniemożliwiało powodom wykonania umowy, gdyż powodowie [OSOBA] ją wykonywali spłacając raty kredytu wyrażone we franku szwajcarskim w przesyłanych im przez bank harmonogramach spłaty spornego kredytu, o czym świadczy historia rachunku bankowego służącego do spłaty spornego kredytu, powodowie [OSOBA] wątpliwości co do tego, w jakiej wysokości bank wyznaczał poszczególne kursy CHF służące do indeksacji kredytu, wobec czego nie sposób uznać, aby kursy stosowane przez pozwany [OSOBA] w celu indeksacji kredytu były ustalane przez bank w sposób dowolny.

pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci dowodów z dokumentów umowy kredytu KH/00006447 (tu: w zakresie § 1 ust. 4 tej umowy, dokument załączony do pozwu) oraz harmonogramu wypłaty kredytu KH/00006447 (dokument załączony do odpowiedzi na pozew), a w konsekwencji brak dokonania ustaleń w zakresie faktu, że ostateczna kwota kredytu wyrażona w CHF (113 798,40 CHF), która ukształtowała się w wyniku zastosowania przez bank w dniu wypłaty kredytu określonego kursu kupna CHF okazała się dla powodów [OSOBA] o 2 459.30 CHF korzystniejsza niż kwota szacunkowa wskazana w § 1 ust. 4 umowy kredytu (116 257,70 CHF), której wysokość powodowie [OSOBA];
pominięcie przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego części zeznań świadka [OSOBA], która złożyła pisemne odpowiedzi na pytania a które to zeznania w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym powinny doprowadzić do ustalenia, że:

Euro Bank posiadał sformalizowane zasady wyznaczania kursów walut stosowane w całym okresie obowiązywania spornej umowy kredytu,
kursy CHF kupna i sprzedaży stosowane przez Euro Bank w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom miały charakter rynkowy,
Euro Bank w celu udzielania kredytów indeksowanych do CHF, w tym spornego kredytu zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich (umowa zawarta z podmiotem dominującym - [OSOBA]),
Euro Bank w celu obsługi kredytów oraz pożyczek hipotecznych indeksowanych do CHF, w tym spornego kredytu dokonywał transakcji walutowych,
w momencie udzielania i wypłaty kredytów/pożyczek indeksowanych do CHF, w tym spornego kredytu Euro Bank sprzedawał franki szwajcarskie pozyskane wcześniej z linii kredytowej w [OSOBA] a w okresie spłaty tych kredytów/pożyczek (spłata rat lub wcześniejsza spłata) nabywał tę walutę na rynku międzybankowym, przy czym bank nie zarabiał na wzroście kursu franka szwajcarskiego, ponieważ transakcje te dokonywane były zawsze po aktualnym kursie rynkowym CHF - kursie kupna lub sprzedaży kontrahenta z zachowaniem narzuconej przez niego marży,
mechanizm indeksacji przedmiotowego kredytu był zatem ściśle sprzężony z transakcjami walutowymi dokonywanymi przez bank w celu zapewnienia finansowania i pokrycia pozycji walutowej związanej z udzieleniem powodom i innym kredytobiorcom i pożyczkobiorcom kredytu indeksowanego/pożyczki indeksowanej do CHF.
Euro Bank S.A. we własnym zakresie (koszt pożyczki zaciągniętej w [OSOBA]) dokonywał zabezpieczenia ryzyka walutowego wiążącego się z udzielaniem i obsługą kredytów hipotecznych,
w przypadku wyrugowania z umowy w całości mechanizmu indeksacji, a także w przypadku uznania spornej umowy za nieważną pozwany [OSOBA] natychmiastowej spłaty kredytu zaciągniętego w ramach finansowania, tj. zwrotu niespłaconej dotychczas przez powodów [OSOBA], które uprzednio będzie zmuszony zakupić na rynku międzybankowym ze środków własnych po aktualnym kursie sprzedaży CHF; Kredytobiorcy natomiast zostaną w takim przypadku w nieuzasadniony sposób uprzywilejowani, ponieważ w przypadku uznania spornej umowy kredytu za nieważną nie poniosą w najmniejszym stopniu kosztów ryzyka kursowego, na które się zgodzili ze cenę niższego oprocentowania, choć przez lata korzystali z udostępnionego im przez bank kapitału kredytu oraz zrealizowali zamierzoną inwestycję, na której dużo zyskali dzięki wzrostowi cen nieruchomości.

co w konsekwencji powinno doprowadzić Sąd Rejonowy do przekonania, że zawarta pomiędzy stronami umowa kredytu, w tym zawarty w umowie mechanizm indeksacji nie naruszały dobrych obyczajów i nie naruszały interesów powodów w stopniu rażącym.

pominięcie przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego części zeznań świadka [OSOBA] (zeznania na piśmie), co doprowadziło Sąd Rejonowy do dokonania w sprawie ustaleń w sposób wybiórczy, a przy tym do błędnego ustalenia, że powodom nie wyjaśniono w sposób należyty zawartego w umowie mechanizmu indeksacji kredytu, a w konsekwencji do przyjęcia, że zawarty w spornej umowie kredytu mechanizm indeksacji naruszał dobre obyczaje oraz interesy powodów w stopniu rażącym, podczas gdy na podstawie tych zeznań Sąd Rejonowy powinien był przyjąć, że :

procedury udzielania kredytów hipotecznych w pozwanym [OSOBA] ustandaryzowany i dotyczyły bez wyjątku wszystkich doradców banku,
powodowie [OSOBA] klient zostali poinformowani o zasadach działania kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, w tym w zakresie mechanizmu wypłaty i spłaty kredytu, zasad indeksacji kredytu, ryzyka kursowego i ryzyka zmiennej stopy procentowej, w tym zostali poinformowani, że wzrost kursu CHF spowoduje wzrost wysokości raty kredytu oraz ogólnego salda zadłużenia z tytuły kredytu oraz doradcy nie zapewniali klientów o stabilności kursu CHF, ani o tym, że kurs CHF nie przekroczy jakiego określonego poziomu;
przekazane powodom informacje miały formę ustną jak również pisemną,
doradcy każdorazowo omawiali z klientami treść podpisywanych dokumentów oraz wyjaśniali wszelkie wątpliwości,
nie było nacisków ze strony Banku na zawieranie umów kredytu indeksowanego do waluty CHF
powodowie [OSOBA] na zapoznanie się z treścią umowy i załączonych do niej dokumentów,
na powodach nie wywierano jakiejkolwiek presji, czy nacisków w celu zawarcia spornej umowy, był to wyłączny wybór powodów, a wyboru pomiędzy zawarciem kredytu czysto złotówkowego a kredytu indeksowanego do waluty obcej dokonywał zawsze wyłącznie klient banku,
do zawarcia spornej umowy nie doszło w wyniku namowy i rekomendacji pracowników banku,
powodowie [OSOBA] wzoru umowy celem zapoznania się z nim przed zawarciem umowy

a w konsekwencji Sąd Rejonowy powinien był przyjąć, że zawarty w umowie mechanizm indeksacji kredytu nie naruszał dobrych obyczajów oraz interesów powodów w sposób rażący a postanowienia umowy były indywidualnie uzgodnione.

brak wszechstronnego dokonania oceny dowodu z przesłuchania powodów, dokonania oceny tego dowodu w sposób dowolny i wybiórczy, a przy tym wyciągnięcie na podstawie dowodu z przesłuchania powodów [OSOBA] z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia, że powodom nie wyjaśniono w sposób należyty zawartego w umowie mechanizmu indeksacji kredytu, oraz że powodowie (powód-prawnik oraz powódka-księgowa) nie posiadali wiedzy w zakresie zmienności kursów walut oraz skutków powiązania kredytu z walutą obcą, „mieli ogólną świadomość ryzyka wiążącego się z wahaniem kursu walut w przypadku kredytu zaciągniętego w CHF" (s.6 uzasadnienia) podczas gdy z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym zeznań świadka [OSOBA] oraz dowodów z dokumentów wynikały okoliczności przeciwne tj. że powodowie [OSOBA] klient banku otrzymali dwie oferty kredytu - ofertę kredytu złotówkowego oraz indeksowanego do CHF, także że powodowie [OSOBA] banku rzetelną informację na temat umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF, w tym informację o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej, że powodom przekazano symulację kredytową, że powodowie [OSOBA] odpowiedzi na wszelkie pytania i wątpliwości które pojawiłyby się w zakresie kwestii niezrozumiałych, że powodowie [OSOBA] czasu w zakresie namysłu czy zawrzeć umowę kredytu, że powodowie [OSOBA] wzorca umowy przed podpisaniem umowy kredytu celem zapoznania się z umową, że na powodach nie wywierano jakichkolwiek nacisków związanych z zawarciem umowy kredytu indeksowanego, że powodów [OSOBA] o tym, że kurs waluty CHF nie wzrośnie powyżej określonego poziomu, że powodów [OSOBA], iż wzrost kursu CHF doprowadzi do wzrostu wysokości raty oraz ogólnego salda zadłużenia, na podstawie których to zeznań Sąd Rejonowy powinien wywieść, iż przedmiotowa umowa kredytu nie naruszała dobrych obyczajów i interesów powodów - tym bardziej w stopniu rażącym.
235² § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego jako nieistotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podczas gdy dowód ten zmierzał do wykazania istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności tj. ustalenia, że stosowane przez bank kursy kupna i sprzedaży CHF nie były kształtowane w sposób dowolny, lecz były i utrzymywały się one na poziomie rynkowym, co powinno zostać wzięte pod uwagę przy ocenie abuzywności postanowień umowy, a także okoliczności wysokości ewentualnej nadpłaty rat spornego kredytu wyliczonych z zastosowaniem kursów, średnich NBP CHF (jako że żądanie ustalenia nieważności umowy jest całkowicie bezzasadne i nie powinno zostać uwzględnione);
327¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. poprzez nie wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej wyroku polegające na:

wskazaniu art. 3851 k.c. oraz przywołaniu szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego oraz orzeczeń TSUE, ale braku wyjaśnienia, które dokładnie postanowienia (rozumiane jako normy postępowania a nie jednostki redakcyjnej) Sąd Rejonowy uważa za abuzywne i w jakim zakresie, w tym braku wyjaśnienia przyczyn przyjętej abuzywności całego mechanizmu indeksacji kredytu do CHF, podczas gdy Sąd ten naruszenia tak dobrych obyczajów jak i interesów powodów [OSOBA] w odesłaniu do tabel kursowych banku dających zdaniem Sądu prawo do dowolnego kształtowania przez bank kursu waluty i wysokości zobowiązania kredytobiorcy,
braku wskazania, jaki sposób szczegółowości zasad wyznaczania kursów waluty CHF w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom, pozwoliłyby jego zdaniem na uznanie, że pozwany [OSOBA] tych kursów w sposób dowolny, a powodowie [OSOBA] w stanie zweryfikować prawidłowość ich wyznaczania, a jednocześnie możliwe byłoby zachowanie rynkowego charakteru tych kursów przez cały, kilkudziesięcioletni okres kredytowania,
braku wskazania podstawy prawnej przyjętej nieważności spornej umowy kredytu, tj. braku wskazania konkretnego przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia a ograniczenie się przez Sąd Rejonowy wyłącznie do stwierdzenia, że „mając na względzie treść umowy zdaniem Sądu nie jest możliwe dalsze jej obowiązywanie po wyeliminowaniu klauzuli indeksacyjnej", ponieważ „indeksacja kredytu do określonej waluty była bowiem nierozerwalnie związana z zasadami dotyczącymi ustalenia oprocentowania według stawki referencyjnej dla tej waluty", a zatem dalsze trwanie umowy „bez zakwestionowanych zapisów umownych" „według formuły złotówki + ewentualnie Libor" prowadziłoby do „zmiany samego charakteru umowy łączącej strony" (s.14 uzasadnienia);

naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:
art. 385¹ § 1 i 2 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia umowy kredytu odnoszące się do mechanizmu indeksacji kredytu stanowią postanowienia abuzywne, które naruszają dobre obyczaje i rażąco naruszają interesy konsumenta, a także uznaniu, że mechanizm ten powinien podlegać wyeliminowaniu w całości, przy jednoczesnym:

błędnym uznaniu, że postanowienia umowy odnoszące się do indeksacji spornego kredytu określają główne świadczenia stron (essentialia negotti), w sytuacji w której klauzula indeksacyjna zawarta w spornej umowie nie określa głównego świadczenia stron umowy w rozumieniu art. 385¹ 1 zdanie drugie k.c. odnosi się ona bowiem bezpośrednio nie do samych elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu, a kształtuje jedynie dodatkowy, zawarty we wzorcu umownym, mechanizm indeksacyjny tj. sposób określania rynkowej wartości wydanej i wykorzystywanej sumy kredytu w złotych w relacji do walut obcych;
błędnym uznaniu, że powodowie [OSOBA] na temat sposobu przeliczania walut przez bank oraz że powodowie [OSOBA] na temat tego jaką kwotę będzie musieli zwrócić bankowi, w sytuacji, w której pozwany [OSOBA], rzetelnie i wyczerpująco spełnił wobec powodów [OSOBA] w zakresie wymaganym przez ówcześnie obowiązujące wytyczne organu nadzoru finansowego tj. Rekomendację S [OSOBA] z 2006 r., tj. niezależnie od udzielonych powodom informacji ustnych (co wynika z zeznania świadków) przedstawił powodom również informację pisemną m.in. oświadczenie o ponoszeniu ryzyka kursowego, symulację kosztów obsługi kredytu w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty indeksacji oraz symulację kredytową zawierającą parametry kredytu, o który ubiegali się powodowie, w tym : cel kredytowania, wnioskowaną kwotę kredytu, rodzaj rat, walutę indeksacji, okres kredytowania, przyjęta wartość nieruchomości, LTV, wysokość prowizji, wysokość wkładu własnego, wysokość oprocentowania na dzień symulacji, marżę, aktualną na dzień symulacji wysokość stopy bazowej Libor 3M, koszty ubezpieczeń kredytu, wynik badania zdolności kredytowej, a ponadto różnicę między kursem kupna i sprzedaży CHF z dnia symulacji.
pominięciu faktu, że przez cały okres obowiązywania spornej umowy kredytu stosowane przez bank zasady wyznaczania kursów franka szwajcarskiego były oparte na czynnikach rynkowych, które to czynniki pozostawały całkowicie niezależne od woli Banku,
pominięciu faktu, że zasady ustalania kursów znalazły wyraz w § 17 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. obowiązującego od dnia 21.11.2012 r. (wyciąg z protokołu nr 41 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 16.10.2012 r.),
pominięciu faktu, że ww. zasady stanowiły jedynie usankcjonowanie praktyki istniejącej od początku obowiązywania spornej umowy kredytu, co potwierdziły również zeznania świadka [OSOBA],
pominięciu, że sposób wyznaczania kursów walut przez Euro Bank S.A. opisany w wyżej powołanym § 17 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. oraz w „Procedurze wyznaczania i publikacji kursów walutowych w Euro Bank S.A." (wyciąg z protokołu nr 32 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 28.08.2012 r.), a także w „Wewnętrznych zasadach wyznaczania kursów walut" (wyciąg z protokołu nr 44 z posiedzenia Zarządu Euro Bank S.A. z dnia 06.11.2012 r.) był niezmienny praktycznie od czasu rozpoczęcia udzielania i obsługi kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego przez Euro Bank S.A.,
pominięciu, że przy ustalania kursów kupna i sprzedaży waluty CHF w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom Euro Bank S.A. opierał się na notowaniach z serwisu informacyjnego [OSOBA] (mediana z kilku notowań kursu CHF publikowanego w serwisie Reuters), kursy te miały charakter rynkowy, co potwierdziły również zeznania świadka [OSOBA],
pominięciu, że w dacie zawierania spornej umowy kredytu ustawodawca, ani organy nadzoru finansowego nie doprecyzowały w żaden sposób, jaki stopień szczegółowości powinny posiadać zapisy umowne określające sposób ustalania kursu wymiany walut,
przyjęciu, że mechanizm indeksacji kredytu nie został w umowie i regulaminie oznaczony w sposób jednoznaczny przy jednoczesnym braku wskazania przez Sąd Rejonowy, jaki sposób doszczegółowienia zasad wyznaczania kursów waluty CHF w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom pozwoliłby jego zdaniem na uznanie, że pozwany [OSOBA] tych kursów w sposób dowolny,
pominięciu faktu, że chociaż w umowie zawarte są postanowienia stanowiące o odesłaniu do tabel kursowych banku (w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu) to nie uniemożliwiło powodom wykonania umowy, gdyż ci przez lata normalnie ją wykonywali, spłacając raty kredytu wyrażone we franku szwajcarskim w przesyłanych im przez bank harmonogramach spłaty spornego kredytu, o czym świadczy historia rachunku bankowego służącego do spłaty spornego kredytu;
pominięciu faktu, że pozwany [OSOBA] w celu obsługi spornego kredytu również dokonywał transakcji kupna i sprzedaży waluty CHF i ponosił związane z tym koszty,
błędnym uznaniu, że postanowienia umowy kredytu nie zostały uzgodnione indywidualnie z powodami, podczas gdy zasada indeksacji kredytu do waluty obcej oraz waluta indeksacji w postaci CHF zostały uzgodnione indywidualnie przez strony, a nie narzucone przez bank,
bezzasadnym przyjęciu, że na banku spoczywała powinność przewidzenia skali ryzyka kursowego i poinformowania o tych prognozach powodów (o „ rzeczywistej możliwej skali wahań kursu", s.12 uzasadnienia), podczas gdy bank w chwili zwarcia spornej umowy kredytu nie był w stanie przewidzieć kierunku i skali zmian kursu CHF, w następstwie czego nie mógł też udzielić powodom rzetelnych informacji w tym zakresie;
błędnym uznaniu, że doszło do rażącego naruszenia interesów powodów w sytuacji, w której powodowie [OSOBA] umowy wykazali się niedbalstwem, mając na uwadze w szczególności wyższe prawnicze wykształcenie powoda, ekonomiczne wykształcenie powódki oraz fakt, że w dacie zawierania spornej umowy powód [OSOBA] ds. nieruchomości,
pominięciu przy ocenie abuzywności faktu, że powodowie [OSOBA] umowy posiadali zdolność na zaciągnięcie kredytu złotówkowego nieindeksowanego do CHF, a pomimo możliwości jego wyboru zdecydowali się na kredyt indeksowany do CHF kierując się korzyściami ekonomicznymi,
pominięciu przy ocenie abuzywności faktu, że powodowie [OSOBA] otrzymali od pozwanego banku ofertę zawarcia kredytu nieindeksowanego do waluty CHF, a pomimo to świadomie i dobrowolnie zdecydowali się na zawarcie kredytu referującego do waluty obcej,
pominięcie przy ocenie abuzywności faktu, że ostateczna kwota kredytu wyrażona w CHF (113 798,40 CHF), która ukształtowała się w wyniku zastosowania przez bank w dniu wypłaty kredytu określonego kursu kupna CHF okazała się dla powodów [OSOBA] o 2 459.30 CHF korzystniejsza niż kwota szacunkowa wskazana w § 1 ust. 4 umowy kredytu (116 257,70 CHF), której wysokość powodowie [OSOBA], wobec czego zastosowane przez pozwany [OSOBA] okazały się być dla powodów [OSOBA] określony szacunkowo w umowie a wypłata kredytu to nadal etap zawarcia umowy, ponieważ wskutek braku wypłaty środków z tytułu kredytu umowa kredytu by wygasła, a zatem powyższa okoliczność powinna zostać wzięta przez Sąd Rejonowy pod uwagę w ramach analizy zarzucanej przez powodów [OSOBA] (przesłanka okoliczności zawarcia umowy z art.3851 §1 k.c.)

co powinno było doprowadzić Sąd Rejonowy do przyjęcia, że postanowienia umowy dotyczące indeksacji - stanowiące odesłanie do tabeli kursowej banku nie stanowiły postanowień abuzywnych w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., a w konsekwencji przyjęcia, że zawarta przez strony umowa kredytu jest ważna i nadal może między stronami obowiązywać;

58 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3851 § 1 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu zasady, że w przypadku wadliwości postanowień umowy zawartej między konsumentem, a przedsiębiorcą z zastosowaniem wzorca umownego przepis art. 3851 § 1 k.c. stanowi lex specialis wobec normy wynikającej z treści art. 58 k.c. co wyłącza zastosowanie w takim przypadku sankcji nieważności poszczególnych postanowień, czy też całej umowy, choć powyższy zarzut pozwany [OSOBA] z ostrożności procesowej, ponieważ Sąd Rejonowy nie wskazał w uzasadnieniu na podstawę prawną rozstrzygnięcia;
58 § 1 i 2 k.c. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i wadliwe ustalenie, że skutkiem eliminacji postanowień umowy dotyczących indeksacji jest jej nieważność bezwzględna, podczas gdy tego rodzaju wadliwość umowy ma charakter bezwzględny, obiektywny, niezależny od woli żadnej ze stron umowy i może powołać się na nią każda ze stron umowy oraz każda osoba trzecia, co nie przystaje do uzależnienia upadku spornej umowy kredytu od zgody powodów [OSOBA] skutki tego upadku, a na którą to zgodę wskazał Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s.14 uzasadnienia);
69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe w zw. z art. 58 § 1 k.c. oraz z art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. poprzez przyjęcie, że wskutek eliminacji ze spornej umowy kredytu wszystkich postanowień dotyczących indeksacji i pozostawieniu oprocentowania opartego na stopie Libor dojdzie do „zmiany samego charakteru umowy łączącej strony" (s.14 uzasadnienia), co jest pojęciem pozaustawowym, gdy tymczasem prawidłowe rozumienie przesłanki ustawowej „natura (właściwość) stosunku prawnego" nakazuje odniesienie jej znaczenia do elementów przedmiotowo istotnych danego stosunku prawnego, które występują w spornej umowie kredytu nawet po usunięciu wszystkich postanowień dotyczących indeksacji do CHF (co nie jest zasadne), choć powyższy zarzut pozwany [OSOBA] z ostrożności procesowej, ponieważ Sąd Rejonowy nie wskazał w uzasadnieniu na podstawę prawną rozstrzygnięcia;
3851 § 2 k.c. poprzez błędne uznanie, że skutkiem przyjętej przez Sąd I instancji abuzywności postanowień spornej umowy, które dawały bankowi kompetencję do określania kursów CHF na potrzeby indeksacji spornego kredytu, jest nieważność całej umowy i że skutek ten realizuje cel dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, tj. „zastąpienie ustanowionej w umowie równowagi formalnej między prawami i obowiązkami stron równowagą rzeczywistą, pozwalającą na przywrócenie równości tych stron bez konieczności unieważnienia wszystkich umów zawierających nieuczciwe warunki (zob. podobnie w szczególności wyroki: Perenićova i Perenić, C 453/10, EU:C:2012:144, pkt 31; a także [OSOBA] de Credito, EU:C:2012:349, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo)",
385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c. w zw. art. 354 k.c. w zw. z art. 65 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. poprzez błędne uznanie, że skutkiem przyjętej przez Sąd Rejonowy abuzywności postanowień spornej umowy dotyczących indeksacji jest konieczność ich pominięcia w całości przy ustalaniu treści stosunku prawnego, a w rezultacie przyjęcie że nie ma możliwości oznaczenia reguł wykonania spornej umowy przy zastosowaniu innego kursem waluty np. przez odniesienie się do kursu średniego CHF ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, w sytuacji w której:

wobec braku oznaczenia w spornej umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej zasad wyznaczania przez bank kursu tej waluty, ewentualna abuzywność postanowień umowy kredytu występuje tylko w części odsyłającej do tabel kursowych banku; nie podważa natomiast samego mechanizmu indeksacji,
radykalna eliminacja z umowy całego postanowienia lub nawet kilku postanowień w sytuacji, gdy norma prawna o niedozwolonym charakterze zawiera się tylko w części danego postanowienia/postanowień stanowi zbyt daleko idącą ingerencję Sądu w treść umowy objętej zgodą stron, czyli narusza konsensus stron,
zgodnym zamiarem stron było zawarcie umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, a znajdującym uzasadnienie w przepisach prawa skutkiem ewentualnej abuzywności powinno być co najwyżej zastosowanie kursów średnich CHF ustalanych i publikowanych przez NBP,
zastosowanie przepisu art.358 §2 k.c. dla umów zawartych przed 24.01.2009 r. wynika z wyroku TSUE w sprawie Santos z dnia 26 marca 2019 r. (C-70/17),
zasada stosowania kursu średniego NBP przed datą wejścia w życie art. 358 § 2 k.c. obowiązywała w polskim prawie jako ustalony zwyczaj,
zastosowanie kursu średniego NBP do umów indeksowanych do waluty CHF zostało usankcjonowane w świetle orzecznictwa krajowego,
jego zastosowanie jest zgodne z celem dyrektywy 93/13/EWG, jakim jest przywrócenie równowagi stron,

358 §1 i 2 k.c. w zw. z art. 65 §1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię art.358 §1 i 2 k.c. i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, pomijające rzeczywistą wolę stron umowy kredytu KH/00006447 oraz treść Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A., stanowiącego integralną część umowy, z których wynika, że zobowiązanie kredytobiorców do spłaty kredytu jest wyrażone w walucie CHF wskutek przewalutowania na franki szwajcarskie kwoty kredytu wyrażonej złotych (§1 pkt 3.1. umowy kredytu) w dniu jego wypłaty po kursie kupna CHF, podzielonej następnie na umówioną przez strony ilość rat kapitałowo - odsetkowych także wyrażanych w CHF (w doręczanych kredytobiorcom harmonogramach spłat kredytu) i pomimo, że o rzeczywistej wartości rynkowej świadczenia kredytobiorców decyduje w tym przypadku nie kwota kredytu wyrażona w PLN, ale kwota kredytu przewalutowana na CHF, referująca do aktualnego kursu sprzedaży CHF; w konsekwencji art. 358 § 2 k.c. mógł -wbrew temu co twierdzi Sąd Rejonowy- znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczy on również takiego przypadku, gdy zobowiązanie jest wyrażone w walucie obcej w celu wykonania umowy (w szczególności w celu indeksowania nominalnego zobowiązania do waluty obcej);
358 §1 i 2 k.c. w zw. z art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że skoro przepis art. 358 §2 k.c. wszedł w życie dopiero 24.01.2009 r. to nie może znaleźć zastosowania w spornej umowie kredytu KH/00004014, która została zawarta przed tą datą, pomimo że z orzecznictwa TSUE (tj. wyroku z dnia 14.03.2019 r. w sprawie C-118/17, wyroku z dnia 02.09.2021 r. w sprawie C-932/19, wyroku z dnia 20.09.2018 r. w sprawie C-51/17, a także wyroku z dnia 26.03.2019 r. w sprawie C-70/17) wynika możliwość zastosowania w miejsce podlegających eliminacji nieuczciwych warunków umownych przepisów dyspozytywnych, które weszły w życie po zwarciu umowy kredytu;
56 k.c., art. 354 k.c., art. 65 k.c., art. 358 § 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie w ramach oceny skutków przyjętej przez Sąd I instancji abuzywności postanowień umowy, które dawały bankowi kompetencję do określania kursów CHF na potrzeby indeksacji spornego kredytu, co doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowego wniosku o nieważności umowy kredytu, podczas gdy znajdującym uzasadnienie w przepisach prawa skutkiem tej ewentualnej (kwestionowanej przez pozwanego) abuzywności powinno być co najwyżej zastosowanie kursów średnich CHF ustalanych i publikowanych przez NBP w całym okresie obowiązywania umowy,
405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że świadczenia spełnione przez powodów [OSOBA] umowy są nienależne, pomimo że umowa ta jest ważna i w pełni skuteczna.

Nadto apelujący zarzucił [OSOBA] naruszenie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 47 [OSOBA] oraz z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE L 95/29) poprzez zaniechanie zbadania, czy upadek umowy narazi kredytobiorców na szczególnie niekorzystne konsekwencje oraz czy konsekwencje te mogą przekraczać możliwości finansowe powodów [OSOBA] powodów o skutkach upadku umowy, w szczególności o skutkach ekonomicznych stwierdzenia upadku umowy kredytu (Sąd powinien wskazać przynajmniej szacunkowe koszty związane z upadkiem umowy), w tym w zakresie choćby możliwych, ewentualnych roszczeń restytucyjnych banku oraz wszelkich innych możliwych roszczeń, takich jak roszczenie o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystanie z udostępnionego kapitału, co pozbawiło de facto powodów [OSOBA] oceny skutków takiego rozstrzygnięcia oraz podjęcia następczej, wyraźnej i dobrowolnej zgody na powyższe skutki albo na odstąpienie od dochodzenia powoływania się na ochronę będącą konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej.

Wskazując na powyższe uchybienia Sądu I instancji, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania [OSOBA], w każdym zaś przypadku o zasądzenie od powodów [OSOBA] zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w I-instancyjnym według norm przepisanych, nadto zasądzenie od powodów [OSOBA] kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd II instancji mając obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału - dokonał jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w następstwie czego nie znalazł podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne – które Sąd Odwoławczy akceptuje i przyjmuje za własne – jak też wydał orzeczenie, które oparł na prawidłowej argumentacji. W przekonaniu Sądu Okręgowego, Sąd I instancji przeprowadził niewadliwie postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów, zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 233 § 1 k.p.c.

Apelujący podważając wnioski jakie z ustaleń poczynionych w sprawie na podstawie całego zebranego w niej materiału wyprowadził Sąd Rejonowy, nie wykazał jednak okoliczności prowadzących do przyjęcia wniosków, które uzasadniać miały postulowane uchylenie lub zmianę rozstrzygnięcia.

Należy wskazać, iż ocena mocy i wiarygodności dowodów, przeprowadzona w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, mogłaby być skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym tylko wówczas, gdyby wykazano, że zawiera ona błędy logiczne, wewnętrzne sprzeczności czy jest niepełna. Uchybień takich nie sposób się jednak dopatrzyć w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia. Wbrew wywodom skarżącego w przekonaniu Sądu II instancji nie doszło do naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego jak i zarzucanej błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 327¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. przyjąć należało jego bezzasadność. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać, zarówno wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; jak i wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, wskazany zarzut może być usprawiedliwiony tylko w wyjątkowych przypadkach, a zalicza się do nich takie, których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2020 r., VII AGa 675/20; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2013 r., I ACa 1075/12). Nie sposób przypisać takich przymiotów uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, albowiem wbrew zarzutowi apelacji, jego treść pozwala na odczytanie sfery motywacyjnej Sadu I instancji i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia.

Zarzut naruszenia art. 235² § 1 pkt 2, 3 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego ocenić należało jako chybiony.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że postanowienia Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie są niezaskarżalne w drodze zażalenia. Dopuszczalność kontroli instancyjnej tychże postanowień jest możliwa w trybie art. 380 k.p.c., o ile w środku odwoławczym zawarty zostanie stosowny wniosek, a w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji zgłoszono zastrzeżenie z art. 162 k.p.c. Pomimo tego, że podczas rozprawy w dniu 29 września 2021 r. pełnomocnik pozwanego zgłosił zastrzeżenie z art. 162 k.p.c., to jednak w wywiedzionej apelacji nie sprecyzował wniosku w sposób wymagany przez przepis art. 380 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został natomiast pogląd, wedle którego w apelacji (zażaleniu) wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika wniosek przewidziany w art. 380 k.p.c. powinien być sformułowany wyraźnie i jednoznacznie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2016 r., I CZ 38/16). Temu zaś skarżący uchybił, chociażby wobec niewskazania dziedziny z której biegły miałby opiniować.

Zarzut naruszenia art. 385¹ § 1 i 2 k.c. należało ocenić jako niezasadny.

Stosownie do jego treści postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne); nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu; w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Wedle zaś brzmienia art. 385² k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

Trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie doszło do ziszczenia się przesłanek wynikających z art. 3851 k.c. Nie budziło wątpliwości Sądu Okręgowego, że powodowie [OSOBA] (art. 221 k.c.) oraz, że warunki umowy kredytu, poza wyborem kwoty waluty, nie zostały uzgodnione indywidualnie. To Bank określił treść umowy, w tym także postanowienia indeksacyjne. Powodowie [OSOBA] bądź zrezygnować z jej zawarcia. Brak jest dowodu wskazującego na możliwość negocjowania przez powodów [OSOBA]. Konstrukcja umowy prowadzi do konstatacji, że doszło do ustalenia wysokości kursu, po którym dokonano przeliczenia kredytu oraz rozliczano spłaty, w sposób całkowicie arbitralny. Klauzule waloryzacyjne zawarte w przedmiotowej umowie kredytu nie mogą być traktowane jako dodatkowe postanowienia umowne, lecz stanowią essentialia negotii umowy kredytu indeksowanego, zatem wobec stwierdzenia ich abuzywności na skutek wyeliminowania zapisów obejmujących klauzulę waloryzacyjną nie można uznać, że umowa zawiera element kształtujący jej charakter, istotny z punktu widzenia woli stron w zakresie wprowadzenia do umowy waluty obcej jako czynnika kształtującego wysokość świadczeń. Klauzule waloryzacyjne zostały określone w sposób niejednoznaczny i mogły być oceniane pod kątem ich nieuczciwego charakteru, gdyż nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Wyrażenie ich prostym i zrozumiałym językiem nie sprowadza się do formalnego pouczenia o możliwości wzrostu kursu waluty, lecz wymaga przekazania niezbędnych informacji w sposób, który umożliwia konsumentowi oszacowanie – potencjalnie istotnych – konsekwencji ekonomicznych klauzuli indeksacyjnej dla jego zobowiązań finansowych. Do przekazania przez pozwanego powodom tych niezbędnych i koniecznych informacji jednak nie doszło, nie sposób bowiem uznać za wystarczający fakt podpisania ogólnego oświadczenia zawartego w umowie. Tym bardziej, że mechanizm przeliczania zobowiązania oparty był o wewnętrze tabele kursowe Banku, wysokości których mogły być określane i zmieniane przez Bank w istocie dowolnie, wobec braku wskazania jasnych kryteriów ich ustalania czy zmiany. W przypadku zainteresowania zawarciem przez powodów [OSOBA] okres 420 miesięcy, koniecznym było udzielenie im dokładnych informacji w przedmiocie możliwości wzrostu wartości waluty obcej, do której kredyt był indeksowany, tak aby mieli oni świadomość ryzyka wynikającego z takiej formuły umowy i posiadali możliwość oceny wysokości kwoty pozostałej do zapłaty oraz wysokości miesięcznych rat kredytu na wypadek gwałtownego wzrostu waluty, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Nadto umowa kredytu w ogóle nie przewidywała żadnych mechanizmów rozłożenia – nawet w różnym stopniu - na strony umowy ryzyka kursowego w przypadku jego nadzwyczajnych zmian. Skutki takiego ukształtowania zapisów umowy przez pryzmat interesów konsumenta można ocenić obecnie, albowiem wiele tego rodzaju umów, przybrało charakter „kredytu niespłacalnego” tzn. pomimo spłaty rat przez szereg lat saldo kredytu wyrażone w PLN nadal odpowiada, a niekiedy nawet przewyższa, kwotę kredytu udostępnionego w PLN. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że algorytm przeliczenia wypłaconego w złotych kredytu i spłaconych w złotych rat, odwołujący się do tabeli kursowej Banku, ukształtował prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interes ekonomiczny. Należy zaznaczyć, że rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Tak też dysproporcja obowiązków na niekorzyść powodów [OSOBA] z przedmiotowej umowy. O ile bowiem powodowie [OSOBA] banku informację na temat umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF, w tym informację o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej, to jednak powodom nie przekazano rzetelnej informacji i nie wyjaśniono im jakie parametry mają zastosowanie do kursów waluty CHF ryzyko podwyższenia wartości której obciążało wyłącznie powodów. Brak było zatem podstaw aby przyjąć – jak postulował apelujący - że zawarty w umowie mechanizm indeksacji kredytu nie naruszał dobrych obyczajów oraz interesów powodów w sposób rażący a postanowienia umowy były indywidualnie uzgodnione.

Przedstawione twierdzenia stron zweryfikowane poprzez zebrane dowody wykazują, że pozwany [OSOBA] przedstawił rzetelnych i pełnych informacji, ale wzbudzał u powodów [OSOBA], że ryzyko walutowe jest niewielkie, a sam kredyt indeksowany jest dla nich rozwiązaniem najkorzystniejszym. Twierdzenia powodów w tym zakresie są wiarygodne i logiczne, mają oparcie w zebranym materiale dowodowym a nadto są zgodne z doświadczeniem życiowym. Powodowie [OSOBA], że zaciągają kredyt indeksowany do CHF, a zatem wysokość rat będzie podążać za kursem franka szwajcarskiego, to jednak jest równoznaczne zaledwie z formalnym poinformowaniem o ryzyku walutowym i w świetle kryteriów wynikających z orzecznictwa TSUE nie wystarcza do uznania, że klauzula określająca główne świadczenia stron została wyrażona jasno i jednoznacznie. Nie przekazano kredytobiorcom ani informacji, które pozwalałyby rozeznać się w tym, jak duże jest ryzyko znacznego wzrostu kursu waluty CHF wobec PLN, ani symulacji, które obrazowałyby, jak ewentualny wzrost kursu wpłynie na wysokość zadłużenia w perspektywie wieloletniego trwania umowy i realnych kosztów kredytu. Wszystko to prowadzi do wniosku, że w sprawie postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu udzielonego kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., albowiem pozostawało dotknięte brakiem przejrzystości warunków umownych.

W myśl art. 385¹ § 1 k.c. postanowienie ma charakter niedozwolony, jeżeli kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 postanowienia mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymaganiami dobrej wiary, powodując znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W odniesieniu do tej regulacji w motywie 16 dyrektywy 93/13 wyjaśniono, że ocena nieuczciwego charakteru postanowień umowy, zgodnie z wybranymi ogólnymi kryteriami, musi być uzupełniona środkami umożliwiającymi dokonanie ogólnej oceny różnych interesów; stanowi to wymóg działania w dobrej wierze. Wskazano również, że przy dokonywaniu oceny działania w dobrej wierze będzie brana pod uwagę zwłaszcza siła pozycji przetargowej stron umowy, a w szczególności to, czy konsument był zachęcany do wyrażenia zgody na warunki umowy i czy towary lub usługi były sprzedane lub dostarczone na specjalne zamówienie konsumenta. Zgodnie z motywem „sprzedawca lub dostawca spełnia wymóg działania w dobrej wierze, jeżeli traktuje on drugą stronę umowy w sposób sprawiedliwy i słuszny, należycie uwzględniając jej prawnie uzasadnione roszczenia"; w istocie chodzi o uzasadnione interesy. Oceniając postanowienie umowne, należy sprawdzić, czy przedsiębiorca traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby taki warunek w drodze negocjacji indywidualnych (wyroki TSUE z dnia 14 marca 2013 r. C-415/11 oraz z dnia 26 stycznia 2017 r., C-421/14). Postanowienie umowne jest ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami wtedy, gdy za jego pomocą przedsiębiorca kształtuje prawa i obowiązki w sposób, który jest wyrazem nielojalności polegającej na nieuwzględnieniu słusznych interesów konsumenta. Rażąco narusza interesy konsumenta postanowienie powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Jak wskazano wyżej, zakwestionowane postanowienia umowne są abuzywne, zawierają bowiem odesłanie do kursów walut objętych tabelami kursowymi stosowanymi przez Bank, nie precyzując w żaden sposób mechanizmu tworzenia tabel, brak jest odesłania do jakichkolwiek weryfikowalnych kryteriów, czy chociażby odniesienia tych kursów do kursów stosowanych na rynku, zwłaszcza kursu średniego NBP – z przyjęciem np. o ile kurs waluty CHF – tak jej kupna jak i sprzedaży - może od kursu średniego NBP odbiegać, brak jest również przepisów prawa, które wpływałyby na sposób określania kursu przez Bank.

Słusznie zauważył Sąd Rejonowy w motywach swego rozstrzygnięcia, iż spreadu stosowanego przez pozwanego nie uzasadnia wywód o konieczność zakupu waluty CHF przez Bank skoro pozwany [OSOBA] w CHF powodom nie wypłacił tylko w złotych polskich. Zatem ewentualne kredyty jakie zaciągał pozwany [OSOBA] w walucie obcej na poczet kredytu dla powodów [OSOBA] uzasadnienia do przyjmowanych kursów CHF, skoro i tak waluty obcej powodowie [OSOBA] otrzymali. Wywód pozwanego o związku pomiędzy pozyskiwaniem tej waluty a kredytem udzielonym powodom nie ma racjonalnego uzasadnienia. To, że pozwany [OSOBA] (k. 636v akt) że ewentualna nadpłata powodów [OSOBA] w oparciu o kurs średni CHF obowiązujący w NBP wskazuje dodatkowo, iż apelujący w sposób świadomy wyłączył taką ewentualność w umowie zawartej z powodami.

Przedstawionej oceny nie zmienia twierdzenie pozwanego, iż w momencie udzielania i wypłaty kredytów/pożyczek indeksowanych do CHF, w tym spornego kredytu Euro Bank sprzedawał franki szwajcarskie pozyskane wcześniej z linii kredytowej w [OSOBA] a w okresie spłaty tych kredytów/pożyczek (spłata rat lub wcześniejsza spłata) nabywał tę walutę na rynku międzybankowym, przy czym bank nie zarabiał na wzroście kursu franka szwajcarskiego, ponieważ transakcje te dokonywane były zawsze po aktualnym kursie rynkowym CHF - kursie kupna lub sprzedaży kontrahenta z zachowaniem narzuconej przez niego marży. Zarzut pozwanego w tym zakresie pozostawał chybiony bowiem pozwany [OSOBA] musiał zaciągać kredyt we frankach szwajcarskich na potrzeby kredytu udzielonego powodów, którym dodatkowo franki szwajcarskie nie były wypłacane. Niewykazane źródło pozyskiwania przez pozwanego środków na kredyt udzielony powodom, o ile pozwany [OSOBA] w ramach własnego kapitału, nie musiał pochodzić z pożyczki międzybankowej, tym bardziej w walucie obcej, skoro względy rachunku ekonomicznego wskazywałyby na celowość ewentualnego pozyskania takich środków w walucie krajowej. Wniosek wynikający z argumentacji zawartej w apelacji nie ma oparcia.

Z tych też przyczyn nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, iż błędnym pozostawało ustalenie przez Sąd Rejonowy, że pozwany w sposób dowolny ustalał kursy waluty w CHF w celu indeksacji spornego kredytu, podczas gdy prawidłowa ocena ww. dokumentów w powiązaniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci przykładowych harmonogramów spłat spornego kredytu, historii rachunku bankowego powodów [OSOBA] spornego kredytu, powinna doprowadzić do ustalenia, że przez cały okres obowiązywania spornej umowy kredytu stosowane przez bank zasady wyznaczania kursów franka szwajcarskiego były oparte na czynnikach rynkowych. Bez wątpienia brak możliwości zweryfikowania kursów ustalanych przez pozwanego, na pewno nie co do dwukrotnego przeliczania spłacanych rat, przy wykorzystaniu ceny sprzedaży a następnie kupna CHF zarzut te czyniły chybionym.

O ile w dacie zawierania spornej umowy kredytu ustawodawca, jak również organy nadzoru finansowego nie doprecyzowały w żaden sposób, jaki stopień szczegółowości powinny posiadać zapisy określające sposób ustalania kursu wymiany walut, co ocenę Sądu I instancji dotyczącą braku transparentności postanowień dotyczących indeksacji miały czynić błędną, gdyż jest to obiektywnie niemożliwe, to jednak brak takiego doprecyzowania jak ustalać kursy waluty nie zwalniał pozwanego w żaden sposób od obowiązku poszanowania interesów powodów [OSOBA], których interesy doznały rażącego naruszenia poprzez wprowadzenie przez pozwany [OSOBA] do wynikającej z umowy zasady indeksacji z ewidentną szkodą dla konsumenta.

Postanowienia klauzuli indeksacyjnej pozwalały Bankowi na dowolną i nieograniczoną zmianę wysokości świadczenia kredytobiorcy. Umowa nie zakładała jakichkolwiek kryteriów, które warunkowałyby sposób określenia kursów, czy też kryteriów limitujących możliwość oznaczenia świadczenia przez Bank, a kurs zakupu i sprzedaży ustalany był przez Bank, który nie wskazał ani w samej umowie kredytu ani w jej ogólnych warunkach metody wyliczania tych kursów, poddającej się weryfikacji. Mechanizm ustalania przez Bank kursów waluty, pozostawiający Bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.01.2016 r., I CSK 149/14). Nadto zapisy dotyczące indeksacji sporządzone zostały skomplikowanym językiem i ujęte były w różnych paragrafach i punktach zarówno umowy jak i ogólnych warunków w sposób oparty na wzajemnych odesłaniach co powodowało trudność w zrozumieniu dla przeciętego konsumenta. Chybionym pozostawał zarzut o zrealizowaniu przez powodów [OSOBA], na której dużo zyskali dzięki wzrostowi cen nieruchomości. O ile powodowie [OSOBA] skutek dostrzegalnej zmiany wartości nieruchomości to jednak pozwany [OSOBA] korzyści ze spłaty przez powodów [OSOBA] rat kapitało-odsetkowych wynikających z przeliczania waluty indeksacji po wzrastającym kursie jej sprzedaży, w której powodowie [OSOBA].

Bez znaczenia dla oceny abuzywności zapisów umownych pozostało to, jak kursy faktycznie ustalał i stosował pozwany [OSOBA], tzn. czy pozwany [OSOBA] „rynkowe”, „uczciwe”, „nie odbiegające istotnie od średniego kursu NBP”, itd. Abuzywność zapisów powinno się badać na moment zawierania umowy przez konsumenta z przedsiębiorcą, a więc nie ma znaczenia w jaki sposób przedsiębiorca faktycznie wykonywał umowę.

W doktrynie przeważa pogląd, że zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c. niedozwolone postanowienie umowne nie wywołuje skutków prawnych (jest bezskuteczne albo nieważne) ipso iure i ab initio, co sąd uwzględnia z urzędu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Przepis ten nie przesądza zatem rodzaju sankcji, co ma umożliwić poszczególnym państwom członkowskim dobór sankcji uwzględniający krajowe tradycje prawne. Jedynie wyjątkowo, w szczególnych okolicznościach dopuszcza się zastąpienie nieuczciwego postanowienia umownego przez sąd. Należy jednak podkreślić, że w punkcie 3) sentencji wyroku C - 260/18, Trybunał Sprawiedliwości dokonał negatywnej oceny możliwości (zgodności z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/16) podstawienia w miejsce niewiążących konsumenta postanowień umownych rozwiązań opartych na ogólnych normach odzwierciedlonych w przepisach art. 56 k.c., 65 k.c., 353 1 k.c., 354 k.c. (por. pkt. 8 - 11 oraz pkt. 59, 60, 61, 62 wyroku). Wyrok ten ma szczególne znaczenie dla oceny roszczeń powodów, ponieważ zapadł on w odniesieniu do porównywalnej umowy kredytu indeksowanego zawartej w Polsce pomiędzy konsumentem a innym bankiem, i w konsekwencji zawiera wprost ocenę (negatywną) możliwości wypełnienia luk w takiej umowie, będących wynikiem abuzywności postanowień umownych dotyczących ryzyka walutowego, na podstawie powołanych w odesłaniu prejudycjalnym przepisów prawa polskiego, w analogicznym do niniejszej sprawy stanie faktycznym i prawnym. TSUE wykluczył możliwość interpretowania art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sposób dopuszczający uzupełnianie tak powstałych luk w umowie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, w szczególności odwołujących się do zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów i to niezależnie od ewentualnej zgody stron umowy (pkt 3 sentencji wyroku C-260/18). Trybunał Sprawiedliwości wprawdzie potwierdził możliwość dopuszczenia w drodze wyjątku, a więc pod pewnymi szczególnymi warunkami, możliwości zastąpienia nieuczciwych postanowień umownych przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym (pkt 59 wyroku C-260/18 i powołane tam orzecznictwo), tym niemniej wyjaśnił następnie, że nie jest możliwe uzupełnienie luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym (pkt. 61 i 62).

Uwzględniając zatem ustaloną przez Trybunał Sprawiedliwości wykładnię art. 4 dyrektywy 93/13 trzeba uznać, że klauzule przeliczeniowe są elementem postanowienia wprowadzającego do umowy ryzyko zmiany kursu walut, a tym samym określają – wbrew wywodom apelującego - główny przedmiot umowy. Wprowadzenie ryzyka wymiany do umowy nastąpiło przez umieszczenie w niej nieuczciwych postanowień umownych. Pozwany [OSOBA] spoczywającego na nim obowiązku sformułowania proponowanych konsumentowi postanowień określających główny przedmiot umowy językiem prostym i zrozumiałym, poprzestał jedynie na formalnym pouczeniu o ryzyku walutowym, nie przedstawiając żadnych informacji, które pozwoliłyby rozeznać się w tym, jak duże jest ryzyko zmiany kursu CHF na przestrzeni wieloletniego okresu związania się z Bankiem umową kredytu i jak bardzo mogą wzrosnąć jego zobowiązania z umowy kredytu. Ponadto Bank wykorzystał swoją przewagę informacyjną i negocjacyjną, aby doprowadzić konsumenta do zawarcia umowy, która dawała Bankowi duże szanse na uzyskanie dodatkowych zysków przez zapewnienie sobie, oprócz oprocentowania kredytu, także korzyści wynikających z nieuchronnego wzrostu kursu franka szwajcarskiego w relacji do złotego. Nie budzi zatem wątpliwości, że takie działanie Banku było sprzeczne z dobrymi obyczajami, polegało bowiem na zatajeniu przed konsumentem istotnych informacji, dostępnych dla Banku, które pozwoliłyby konsumentowi na podjęcie świadomej i rozważnej decyzji, na nieprzedstawieniu rzetelnych symulacji wykazujących wpływ wzrostu kursu franka na wysokość zobowiązania powodów i realny koszt kredytu. W świetle powyższych ustaleń i rozważań Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż – jak słusznie przyjął Sąd I instancji - spełniona została przesłanka w postaci rażącego naruszenia interesów konsumenta.

Wbrew twierdzeniom apelującego, w świetle wykładni dokonanej wyrokiem C-260/18, nie było, zdaniem Sądu Okręgowego możliwe przekształcenie takiej umowy poprzez zastosowanie przepisu dyspozytywnego z art. 358 § 2 k.c. w miejsce abuzywnej klauzuli indeksacyjnej. Wprawdzie zgodnie ze stanowiskiem TSUE przedstawionym w przytaczanym powyżej wyroku jeżeli sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych postanowień nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że ta umowa nie może dalej obowiązywać bez takich warunków. W takiej sytuacji sąd powinien orzec jej unieważnienie. Jednocześnie, po raz kolejny wykluczono możliwość uzupełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę. Nie jest zatem możliwe zastępowanie abuzywnych postanowień umownych wspomnianymi przepisami dyspozytywnymi bez wyraźnej zgody stron. W rozpoznawanej sprawie powodowie w sposób jednoznaczny, również w postępowaniu apelacyjnym (por. odpowiedź na apelację - k. 739 akt), wywodzili świadomość możliwości uznania umowy za nieważną. Nie wyrażali zatem woli i zgody na zastąpienie zamieszczonej w umowie kredytu klauzuli indeksacyjnej przepisem art. 358 § 2 k.c. W konsekwencji nie mogło dojść do zarzucanego naruszenie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 47 [OSOBA] oraz z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE L 95/29) bowiem nie sposób oszacować ewentualnych roszczeń restytucyjnych Banku oraz wszelkich innych, których przedstawienie i dochodzenie jest zależne tylko i wyłącznie od decyzji samego pozwanego.

W świetle art. 6 ust. 1 powołanej dyrektywy 93/13, to w krajowym porządku prawnym należy poszukiwać skutków uznania, że klauzule określające essentialia negotii stanowią niedozwolone postanowienia umowne. W ocenie Sądu II instancji, podstawę prawną stanowi w tym przypadku art. 58 k.c., przewidujący sankcję nieważności. Nie istnieją zatem ważne postanowienia umowne, które zobowiązywałyby bank do udzielenia kredytu, a powodów [OSOBA] na warunkach określonych w umowie. Jeżeli niedozwolone okazało się postanowienie określające konieczny element stosunku prawnego, wówczas ze względu na brak minimalnego konsensu umowa będzie musiała zostać w całości uznana za nieskuteczną. Obowiązywanie umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest w takim przypadku niemożliwe. Oznacza to, że taka umowa nie wywołuje skutków kontraktowych ex tunc, tj. już od chwili jej zawarcia. W przypadku sporów konsumenckich obowiązek stosowania prawa materialnego z urzędu wynika z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, jak wyjaśnił to Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-51/17, OTP Bank (pkt 5 sentencji), wskazując, że sąd krajowy jest zobowiązany ocenić z urzędu, zamiast konsumenta jako strony powodowej, potencjalnie nieuczciwy charakter warunku umownego, w sytuacji gdy sąd ten dysponuje elementami stanu faktycznego i prawnego, które są niezbędne w tym celu (por. także wyrok TSUE z 30 maja 2013 r., C – 397/11).

Reasumując - ocena skutków abuzywności dokonana w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy, mianowicie, że umowa kredytu zawarta przez strony jest nieważna, w okolicznościach sprawy jest trafna i prawidłowa.

Zarzut naruszenia art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. także należało ocenić jako chybiony.

Wobec nieważności umowy kredytu, dla ostatecznego rozliczenia stron prawidłowo Sąd I instancji zastosował przepisy art. 405–411 k.c. regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, a w szczególności zwrotu nienależnych świadczeń. Z mocy art. 410 § 1 k.c. wprost do zwrotu nienależnych świadczeń ma zastosowanie art. 405 k.c., który zobowiązuje do zwrotu korzyści majątkowej w granicach wzbogacenia. Stan wzbogacenia może być przecież zmienny w czasie, w szczególności ma to miejsce, gdy dłużnik wyrównał już zubożonemu część doznanego przez niego uszczerbku. Celem art. 405 i n. k.c. jest wyrównanie uszczerbku doznanego przez zubożonego, a nie powiększanie zubożenia po jego stronie i dalsze zwiększanie wzbogacenia po stronie przeciwnej (choćby tylko przejściowe). Przepisy regulujące zwrot nienależnego świadczenia w razie nieważności umowy mają na celu odwrócenie jej skutków, tj. doprowadzenie do stanu, w jakim strony były przed zawarciem nieważnego kontraktu. Zniweczenie skutków umowy z uwagi na różny przedmiot świadczeń każdej ze stron wymaga co do zasady wzajemnego zwrotu świadczeń, o ile jest on możliwy. Inaczej jest jednak w przypadku takich nieważnych umów niewzajemnych, gdzie przedmiot świadczenia najpierw przechodzi do dłużnika, a następnie jest przez niego w częściach zwracany wierzycielowi.

Przedstawiony już po wniesieniu apelacji zarzut zatrzymania kwoty 265 000 zł, stanowiącej roszczenie pozwanego Banku z tytułu równowartości wypłaconego kapitału kredytu należało ocenić jako bezskuteczny.

Prawo zatrzymania zrealizować można bowiem w zakresie zatrzymania świadczeń wzajemnych, co wynika z brzmienia art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. Zgodnie z art. 496 k.c., jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot. Powyższy przepis stosuje się odpowiednio w razie rozwiązania lub nieważności umowy wzajemnej (art. 497 k.c.). Zaofiarowanie świadczenia musi być rzeczywiste i polegać na gotowości do spełnienia świadczenia. Nie będzie wystarczająca sama gotowość dłużnika do spełnienia świadczenia i oświadczenie przez niego, że chce świadczenie spełnić. O należytym zaofiarowaniu świadczenia można mówić, jeżeli w razie jego przyjęcia przez wierzyciela doprowadziłoby ono do wykonania przez dłużnika zobowiązania według kryteriów wynikających z art. 354 § 1 k.c. Prawo zatrzymania to zabezpieczenie o charakterze osobistym. Można z niego korzystać zarówno w postępowaniu sądowym, jak i poza nim, w dowolnym czasie, póki przysługuje oraz w dowolnej formie (także w sposób dorozumiany). Zarzut zatrzymania może być więc zgłoszony tak w piśmie procesowym albo ustnie do protokołu rozprawy. Warunkiem skuteczności jest konkretyzacja roszczenia będącego jego podstawą i określenie jego zakresu, a w przypadku zobowiązań pieniężnych także jego sumy przez wyrażenie jej w pieniądzu lub wskazanie przesłanek jej wysokości.

Sąd Odwoławczy ustosunkowując się do tego zarzutu miał na względzie istniejące w orzecznictwie rozbieżności w zakresie dopuszczalności uwzględniania zarzutu zatrzymania. I tak chociażby Sąd Okręgowy Warszawie w wyroku z dnia 20 grudnia 2019 r., (w sprawie o sygnaturze akt XXV C 2120/19) zasądzającym zwrot świadczenia powodom, uzależnił ten zwrot od jednoczesnego spełnienia własnego świadczenia zwrotnego przez kredytobiorców albo zabezpieczenia jego spełnienia. Sąd Odwoławczy podziela jednak odmienne stanowisko zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r. o sygn. (sygn. akt I ACa 442/18) wedle którego w sprawie „frankowej” nie można stosować prawa zatrzymania, gdyż umowa kredytu nie jest umową wzajemną. Zaaprobować należy bowiem pogląd, zgodnie z którym w przypadku umowy kredytu bankowego świadczeniami wzajemnymi są po stronie banku udostępnienie środków pieniężnych, a po stronie kredytobiorcy – zobowiązanie do zapłaty oprocentowania i prowizji. Umowa kredytu, będąc umową dwustronnie zobowiązującą i odpłatną, nie jest umową wzajemną, podobnie jak i umowa pożyczki. Nie spełnia ona kryteriów wyrażonych w art. 487 § 2 k.c. Cechą wyróżniającą umowy dwustronnej jest rola, jaka została jej wyznaczona we wzajemnych relacjach. Istota tych umów polega na tworzeniu podstaw do wymiany dóbr i usług. Nie każda umowa dwustronnie zobowiązująca jest umową wzajemną. Ekwiwalentność świadczeń, charakterystyczna dla umów wzajemnych, oznacza, że strony spełniają różne świadczenia, zasadniczo o ekwiwalentnej wartości. Umowami wzajemnymi są sprzedaż (gdzie zachodzi wymiana towar – pieniądz), zamiana (wymiana jednej rzeczy określonej co do tożsamości na inną tak określoną rzecz), czy też umowa o dzieło lub o roboty budowlane (wynagrodzenie stanowiące ekwiwalent wykonanej pracy i jej trwałego efektu). Umowę wzajemną charakteryzuje zamiar wymiany różnych dóbr (rzecz za rzecz, pieniądze za rzecz, pieniądze za usługi), co doprowadza do wysnucia wniosku, iż przedmiotem wzajemnych świadczeń w umowie wzajemnej nie mogą być świadczenia identyczne. Różnorodność obu świadczeń jest istotą umowy wzajemnej, a umowa opiewająca na tożsame świadczenia nie miałaby przecież ekonomicznego sensu. Zniweczenie skutków nieważnej umowy odpłatnej, niebędącej umową wzajemną, nie wymaga jednak w każdym przypadku zwrotu przez obie strony wszystkiego co sobie wzajemnie świadczyły. Co do umowy pożyczki, która może wystąpić w różnych formach, jako oprocentowana lub nie, dominuje pogląd odrzucający jej wzajemność (zob. S. Grzybowski, w: SPC, t. 3, cz. 2, s. 708; W. Popiołek, w: K. [OSOBA] KC, t. 2, 2005, s. 536; M. Kostowski, w: Komentarz KC, t. 2, 1972, s. 1516; W. [OSOBA], s. 452; J. Gudowski, w: Komentarz KC, t. 2, 2007, s. 381; T. [OSOBA] między art. 58 § 2 a art. 388 k.c., s. 102–103; T. Dybowski, A. Pyrzyńska, w: SPP, t. 5, 2006, s. 249). Pożyczka jest niewątpliwie umową dwustronnie zobowiązującą: dającego pożyczkę obciąża obciążający obowiązek wydania przedmiotu pożyczki, na pożyczkobiorcy spoczywa zaś obowiązek jej zwrotu. Nie można jednak argumentować, że zwrot przedmiotu pożyczki po upływie umówionego okresu, jest ekwiwalentem świadczenia pożyczkodawcy. Pożyczkodawca udzielając pożyczki może kierować się różnymi celami. W przypadku pożyczek nieoprocentowanych, czyli nieodpłatnych, które spotyka się zasadniczo pomiędzy osobami połączonymi więziami rodzinnym lub przyjacielskimi, są to pobudki o charakterze nieekonomicznym, zwykle chęć udzielenia czasowo pomocy pożyczkobiorcy. Dający pożyczkę zastrzega sobie prawo odzyskania pożyczonych rzeczy, nie oznacza to jednak, aby obowiązek zwrotu przedmiotu pożyczki był ekwiwalentem świadczenia pożyczkodawcy. W relacjach gospodarczych pożyczki są zwykle odpłatne, zatem za możliwość korzystania z cudzego kapitału biorący pożyczkę uiszcza na rzecz dającego pożyczkę wynagrodzenie. Jednak także to wynagrodzenie nie jest ekwiwalentem świadczenia spełnionego przez dającego pożyczkę, czyli dania pożyczki. Dokładnie te same względy przemawiają za przyjęciem, że również umowa kredytu nie spełnia warunków, której pozwalałyby zaliczyć ją do umów wzajemnych. Jest ona umową dwustronnie zobowiązującą i odpłatną, jednak nie pozostaje umową wzajemną.

Sąd Okręgowy zważył nadto, iż nawet w razie przyjęcia przez judykaturę odmiennego stanowiska co do kwestii uznania umowy kredytu frankowego jako umowy wzajemnej nie będzie to równoznaczne z każdorazowym uwzględnieniem podniesionego przez bank zarzutu zatrzymania. Stanowi o tym chociażby wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 października 2019 r. (sygn. III Ca 574/19) w którym bank, w obliczu uznania umowy kredytowej za nieważną, powołując się na powyższy zarzut, wniósł o zasądzenie, w przypadku zwrotu świadczenia zasądzonego od banku na rzecz kredytobiorcy, jednoczesnego zwrotu kwoty równowartości udzielonego kredytu. Sąd uznał jednakże zarzut banku za nieskuteczny z uwagi na fakt, iż kredytobiorca spłacił na rzecz banku część kredytu, a więc pomniejszył już własne zobowiązanie w stosunku do pierwotnie wypłaconej kwoty. Mając powyższe na uwadze, nie można było uznać, że w ramach instytucji zatrzymania, kredytobiorca nie oferował już bankowi części świadczenia, czego zgłaszający zarzut nie uwzględnił. Przepis uzależnia bowiem możliwość skorzystania z zarzutu jedynie, gdy druga strona nie zaoferuje zwrotu otrzymanego świadczenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zasądzona przez Sąd I instancji od pozwanego na rzecz powodów [OSOBA] sumą faktycznie pobraną przez Bank z konta kredytobiorców tytułem spłaty kredytu w okresie od 12 stycznia 2009 r. do 12 listopada 2018 r. za który to czas powodowie [OSOBA] kwotę 174 426,28 zł. Nie sposób zatem stwierdzić, jakoby powodowie [OSOBA] w części otrzymanego świadczenia. Również z tych względów zarzut zatrzymania w realiach niniejszej sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Rozstrzygając w przedmiocie wniosku dowodowego zawartego w apelacji Sąd II instancji uznał, iż nie ma on wpływu na treść rozstrzygnięcia, przede wszystkim zważywszy, że pozwany [OSOBA] powołania w postępowaniu apelacyjnym jedynie „okolicznościami określonymi w postępowaniu w I instancji”.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy, na mocy art. 385 k.p.c., orzekł jak w punkcie I. sentencji.

W punkcie II. sentencji Sąd Odwoławczy rozstrzygnął na zasadzie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia [OSOBA] z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SSO Marek Kurkowski SSO Agnieszka Hreczańska –Cholewa SSO Krzysztof Kremis

Nasze wyroki frankowe Eurobank Bank Millennium

Wyrok Millennium S.A. Wyrok II Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego we Wrocławiu, ogłoszony w dniu 9 czerwca 2022 roku (sygn. akt: II Ca 3579/21), odrzucił apelację banku od korzystnego dla naszych Mocodawców orzeczenia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmie

Pozywane banki

Nasze wyroki w sprawach kredytów we frankach