Sygn. akt I C 453/21

W Y R O K

W  IMIENIU  RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJ

                                                                     Dnia 12 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:   Sędzia Barbara Wypchło-Grymek

Protokolant:                    osobiście

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2024 r. w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa [OSOBA] [OSOBA] 

przeciwko Bankowi Millenium S.A. z siedzibą w Warszawie

o zapłatę

1. zasądza od strony pozwanej Banku Millenium S.A. z siedzibą                             w Warszawie na rzecz powodów [OSOBA] [OSOBA]  łącznie kwoty 62 758,46 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące siedemset pięćdziesiąt osiem złotych 46/100) oraz 5 760,19 CHF (pięć tysięcy siedemset sześćdziesiąt franków szwajcarskich 19/100)  wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 3 lutego 2021 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 43 450,76 CHF (czterdzieści trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt franków szwajcarskich 76/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 2 października 2021 r.;
2. zasądza od strony pozwanej [OSOBA] łącznie kwotę 6434,00 zł (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 453/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 lutego 2024 roku

               Powodowie [OSOBA] [OSOBA]              w ostatecznie zmodyfikowanym żądaniu pozwu z dnia 9 sierpnia 2022 r. tj. pismem z dnia 28 września 2021 r. skierowanym przeciwko stronie pozwanej [OSOBA] S.A. w Warszawie wnieśli o:

3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów [OSOBA] (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 62 758,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 3 lutego 2021 r. do dnia zapłaty;
4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów [OSOBA] (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 49 210,95 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty 5 760,19 CHF od dnia 3 lutego 2021 r. do dnia zapłaty, liczonymi od kwoty 43 450,76 CHF od dnia doręczenia odpisu pisma                       z modyfikacją powództwa [OSOBA];

Nadto powodowie [OSOBA] o zasądzenie od strony pozwanej [OSOBA] ręki zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powodowie [OSOBA], że w dniu  28 kwietnia 2008 r. jako konsumenci zawarli z poprzednikiem prawnym strony pozwanej Euro Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Umowa została zawarta z wykorzystaniem przedłożonego przez Bank wzorca umownego bez możliwości jej negocjacji.            W ocenie powodów [OSOBA] postanowienia abuzywne.

Klauzule waloryzacyjne, należy uznać za niedozwolone, ponieważ przyznawały one bankowi swobodne i nieograniczone prawo do dowolnego ustalania wielkości świadczenia powodów [OSOBA] samodzielnie przez pozwanego (i w sposób dowolny) tabeli kursów walut.

Powodowie [OSOBA] tym należycie poinformowani o obciążającym ich ryzyku kursowym. Powyższego sprawiło, że były one niejasne, sprzeczne            z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy powodów.

Zdaniem kredytobiorców nieważność umowy wynika również z normy art. 385¹ § 1 k.c. - postanowienia umowne dotyczące indeksacji kredytu nie wiążą ich, a wobec ich istotnej wagi całą umowę trzeba uznać za nieważną                  i niemożliwą do wykonania. Ponadto nieważność umowy w ocenie powodów [OSOBA] z art. 69 ustawy prawo bankowe.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana Bank Millenium S.A.                        w Warszawie wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz solidarnie od powodów [OSOBA] z odsetkami.

Podniosła, że umowa kredytu nie zawiera postanowień niedozwolonych oraz nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające uznanie umowy za nieważną. Umowa nie zawiera żadnych postanowień abuzywnych, mieści się w konstrukcji umowy kredytu z art. 69 Prawa bankowego oraz jest zgodna                 z ustawą prawo dewizowe, a postanowienia umowne zostały indywidualnie uzgodnione między stronami. Podniosła ponadto, że powodom nie przysługuje status konsumenta z uwagi na prowadzoną przez powoda [OSOBA] w czasie zawarcia spornej umowy. Ponadto strona powodowa wykonała ciążący na niej obowiązek informacyjny co potwierdza podpisane przez powodów [OSOBA] o ponoszeniu ryzyka kursowego. Wysokość świadczenia była zdaniem strony pozwanej [OSOBA] zależna od ich woli (wybór kredytu indeksowanego do CHF). Bank nie miał dowolności w kształtowaniu kursu, zaś postanowienia umowy w przypadku stwierdzenia nieważności kwestionowanych postanowień można zastąpić średnim kursem NBP.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 14 kwietnia 2008 r. [OSOBA] oraz Magdalena Kizlich-Łanoszka złożyli do Eurobank S.A. z siedzibą w Warszawie wniosek kredytowy, wskazując, że środki z kredytu mają być przeznaczone na zakup nieruchomości od dewelopera. Jako wnioskowaną kwotę kredytu wskazali 331 825,00 zł, natomiast jako walutę kredytu – CHF. Kredyt miał być spłacany w równych ratach, a okres kredytowania miał wynieść 420 miesięcy. Powód [OSOBA], że prowadzi działalność gospodarczą „pośrednictwo finansowe [OSOBA]”

dowód: wniosek kredytowy nr 4329098– k. 131-133.

Wraz z wnioskiem o udzielenie kredytu powodowie [OSOBA], że są świadomi, iż oprocentowanie kredytu/pożyczki jest zmienne i w okresie obowiązywania umowy kredytu/pożyczki może ulec podwyższeniu w związku ze wzrostem stopy referencyjnej WIBOR lub LIBOR, co spowoduje podwyższenie kwoty spłacanej przez nią raty.  Jednocześnie potwierdzili otrzymanie informacji (w postaci symulacji wysokości rat) o kosztach obsługi kredytu/pożyczki w przypadku niekorzystnej dla powodów [OSOBA]. Oświadczyli także, że po zapoznaniu się z występującym ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy referencyjnej wnioskują o udzielenie kredytu/pożyczki oprocentowanego/ej według zmiennej stopy procentowej.

Dalej powodowie [OSOBA], że przedstawiono im ofertę kredytu hipotecznego w złotych oraz indeksowanego do waluty obcej. Po zapoznaniu się z tą ofertą powodowie [OSOBA], że dokonują wyboru oferty kredytu/pożyczki indeksowanego do waluty obcej, mając pełną świadomość, iż w okresie obowiązywania umowy kredytu/pożyczki może nastąpić niekorzystna dla nich zmiana kursu waluty indeksacji kredytu/pożyczki, co spowoduje podwyższenie kwoty kredytu/pożyczki a także odsetek/kwoty raty kapitałowo – odsetkowej przypadających do spłaty, a wyrażonych w złotych. Zmiana ta może mieć również wpływ na wysokość innych opłat, np. z tytułu ubezpieczenia. Powodowie [OSOBA] z symulacją kosztów obsługi kredytu/pożyczki w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty. Oświadczyli również, że po zapoznaniu się z występującym ryzykiem kursowym wnioskują o udzielenie kredytu/pożyczki indeksowanego/ej do waluty obcej.

dowód: oświadczenie– k. 134.

Powodowie [OSOBA] „Symulacja kosztów obsługi kredytu hipotecznego/konsolidacyjnego lub pożyczki hipotecznej w przypadku niekorzystnej zmiany stopy procentowej lub kursu waluty indeksacji kredytu/pożyczki”, w którym przedstawiono szacowana wysokość raty w CHF i w PLN przy aktualnym poziomie kursu CHF i aktualnym poziomie stopy procentowej, a następnie przy założeniu, że:

• stopa procentowa kredytu/pożyczki w CHF jest równa stopie procentowej kredytu/pożyczki w PLN, a kapitał jest większy o 20%;
• kurs CHF wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu ostatnich 12 miesięcy, tj. o 10,71%;
• stopa procentowa wzrośnie o 400 pb.;
• stopa procentowa dla CHF wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalną i minimalną wartością stopy referencyjnej z okresu ostatnich 12 miesięcy, tj. o 0,61 p.p..

dowód: Symulacja kosztów obsługi kredytu hipotecznego/konsolidacyjnego lub pożyczki hipotecznej w przypadku niekorzystnej zmiany stopy procentowej lub kursu waluty indeksacji kredytu/pożyczki – k. 135.

Dnia 15 kwietnia 2008 roku powodowie zawarli z Euro Bankiem S.A.            z siedzibą we Wrocławiu umowę kredytu hipotecznego nr KH/00002092. Umowa stanowi m.in., że:

• Bank udzielił Kredytobiorcy, w oparciu o wniosek kredytowy, Kredytu na cele określone w niniejszej Umowie, Kredyt posiada cechy i jest udzielany na warunkach określonych Umową i „Regulaminem” udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Euro Bank S.A. (§1 ust.1);
• Kwota kredytu wynosi 326 565,74 PLN (§1 ust. 3 pkt 3.1);
• Walutą indeksacji kredytu jest CHF (§1 ust. 3 pkt 3.5);
• Okres kredytowania wynosi 420 miesięcy (§ 1 ust. 3 pkt 3.7);
• Kredyt będzie spłacany w równych ratach annuitetowych (§ 1 ust. 3 pkt 3.8);
• Kwota kredytu wyrażona w walucie obcej według kursu kupna waluty określonego w Tabeli obowiązującej w Banku na dzień sporządzenia Umowy wynosi 159 300,36 CHF. Kwota ta ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku. Wartość Kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia Kredytu lub pierwszej transzy może być różna od podanej w niniejszym punkcie (§1 ust. 4);
• Celem kredytu jest sfinansowanie zakupu nieruchomości położonej w Krakowie przy ul. [ADRES], mieszkanie A/M-16 A (250 000 zł) (§ 2 ust. 2.1, 2.2.);
• Zabezpieczenie kredytu stanowiła hipoteka kaucyjna do kwoty 272 672,78 CHF na kredytowanej nieruchomości (§3 ust. 1 pkt 1);
• Kredyt jest oprocentowany wg zmiennej stopy procentowej, składającej się ze stałej w okresie kredytowania Marży Banku (§1 pkt 3.13) oraz aktualnej w danym kwartale Stopy bazowej, ogłaszanej w Tabeli obowiązującej w Banku. Oprocentowanie Kredytu w stosunku rocznym w dniu zawarcia Umowy wynosi 4,14%. Zmiana wysokości oprocentowania może następować w przypadku zmiany Stopy bazowej określonej dla danej waluty lub zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego                               i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w UE), którego waluta jest podstawą indeksacji. O każdej zmianie oprocentowania Bank zawiadamia Kredytobiorcę i Poręczycieli na piśmie. Informacja na temat obowiązującego oprocentowania podawana będzie również do wiadomości w placówkach Banku, na stronach internetowych Banku oraz pod numerem infolinii telefonicznej. Zmiana wysokości oprocentowania dokonana zgodnie                       z niniejszym postanowieniem nie stanowi zmiany Umowy. Kredytobiorca ponosi ryzyko związane ze zmianą wysokości Stopy bazowej mającej bezpośredni wpływ na wysokość miesięcznych Rat spłaty. Kredytobiorca zaciągający Kredyt indeksowany do waluty obcej ponosi dodatkowo ryzyko kursowe, tj. ryzyko wynikające z wahań ceny danej waluty w okresie spłaty Kredytu, co może mieć również wpływ na wysokość innych opłat, np.                      z tytułu ubezpieczenia (§ 6 ust. 2);
• Od zadłużenia przeterminowanego Bank pobiera od dnia następnego, w którym miała nastąpić płatność do dnia poprzedzającego dzień spłaty włącznie, bez odrębnego wzywania do zapłaty, odsetki karne, których wysokość jest określana w Tabeli w odniesieniu do stopy kredytu lombardowego NBP. Zmiana wysokości odsetek karnych wynikająca ze zmiany wysokości stopy lombardowej nie stanowi zmiany Tabeli, jak również nie stanowi zmiany Umowy. Wysokość oprocentowania karnego ulega zmianie w przypadku każdorazowej zmiany stopy lombardowej NBP. Nowa wysokość oprocentowania karnego obowiązuje od następnego dnia roboczego po zmianie wysokości stopy lombardowej. Odsetki karne dla zadłużenia przeterminowanego wg. Tabeli obowiązującej w dniu zawarcia Umowy równe są czterokrotności stopy procentowej kredytu lombardowego NBP i wynoszą 29,00% rocznie. (§6 ust. 3)
• [OSOBA] spłaty kredytu indeksowanego do waluty obcej określane są w walucie obcej a spłacane w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty Raty określonym w Umowie. (§ 7 ust. 6);
• Kredytobiorca oświadczył, że został poinformowany o ponoszeniu ryzyka zmiany kursów walutowych (ryzyko walutowe) oraz ryzyka zmiany stopy procentowej, został poinformowany, iż zmiana kursu walutowego oraz zmiana stopy procentowej będzie miała wpływ na wysokość zadłużenia z tytułu Kredytu oraz wysokość rat spłaty oraz, że poniesie to ryzyko. Ponadto oświadczył, że przed zawarciem Umowy otrzymał aktualnie obowiązujące Regulaminy i Tabele (§10 ust. 3 i 6)
• W przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia Umowy, dokonuje Przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego na dzień przewalutowania kursu sprzedaży waluty, określonego w Tabeli (§ 11 ust. 5);
• Bank zastrzega sobie prawo do zmiany stawek procentowych i kwotowych ujętych w Tabeli w okresie obowiązywania Umowy wyłącznie z ważnych przyczyn, w szczególności, gdy nastąpi zmiana parametrów rynkowych, środowiska konkurencji, przepisów prawa, zmiana stopy inflacji bądź innych warunków makroekonomicznych, zmiana zakresu i/lub formy realizacji określonych czynności i usług, lub zmiana wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank (§14 ust. 5)

dowód: umowa kredytu hipotecznego KH/00002092 – k. 38-43v.

Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez EURO BANK S.A. stanowił integralną część Umowy. Wskazano w nim, m. in., że:

• Na potrzeby regulaminu przyjmuję się następujące definicje - Tabela – Tabela oprocentowania, Tabela kursów walut oraz Tabela opłat i prowizji Banku dla Kredytów i pożyczek hipotecznych, obowiązujące w Banku, dostępne w placówkach, na stronie internetowej oraz pod numerem infolinii telefonicznej, stanowiące integralną część Umowy. Kursy walut obowiązujące w Tabeli są ustalane na podstawie notowań obowiązujących na rynku międzybankowym, przy czym iloraz różnicy kursu sprzedaży i kursu kupna oraz kursu kupna stanowi spread (§2 ust. 14 Regulaminu);
• Kredyt może zostać uruchomiony jednorazowo lub wieloetapowo w postaci Transz, zgodnie z treścią Umowy. Wysokość zadłużenia z tytułu udzielonego Kredytu indeksowanego do waluty obcej wyrażona jest w walucie obcej, po przeliczeniu uruchomionych środków po kursie kupna danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu ich uruchomienia (§6 ust. 1 Regulaminu);
• Tabela kursów walut może ulec zmianie w trakcie dnia roboczego. Zmiana kursu waluty nie stanowi zmiany Umowy i nie podlega doręczeniu na piśmie. (§ 8 ust. 10 Regulaminu);
• Kwoty rat Kredytu indeksowanego do waluty obcej określone są w harmonogramie spłaty w walucie obcej a spłacane w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym spłatę Raty określonym w Umowie (§11 ust. 5 Regulaminu);
• W przypadku Kredytu indeksowanego do waluty obcej , zmiana waluty indeksacji na PLN następuje po kursie sprzedaży danej waluty w dniu przewalutowania zgodnie z [OSOBA] zmiana waluty Kredytu z PLN na walutę obcą jako walutę indeksacji następuje po kursie kupna danej waluty w dniu Przewalutowania zgodnie z Tabelą. (§14 ust. 5 Regulaminu);
• Jeżeli kredytobiorca nie spłaci w terminie całości kapitału, raty kapitałowo – odsetkowej, należnej w danym okresie składki ubezpieczeniowej, opłaty refinansującej koszty ubezpieczenia, prowizji lub innej należnej opłaty, niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanym. Należności Banku wynikające z kredytu indeksowanego kursem waluty obcej podlegają przeliczeniu na PLN po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu wymagalności tych należności. (§17 ust. 1Regulaminu);
• Bank zastrzegł sobie prawo do zmiany stawek procentowych i kwotowych ujętych w Tabeli w okresie obowiązywania Umowy, wyłącznie z ważnych przyczyn, gdy nastąpi: zmiana parametrów rynkowych, środowiska konkurencji, przepisów prawa; zmiana stopy inflacji bądź innych warunków makroekonomicznych; zmiana zakresu i/lub formy realizacji określonych czynności i usług, zmiana wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank. ( §18 ust. 6 Regulaminu).

dowód: Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez EUROBANK S.A. – k. 44-46v.

               W dniu 17 stycznia 2012 r. powodowie [OSOBA] z EUROBANK S.A. aneks nr 1 do umowy o kredyt hipoteczny nr KH/00002092 na mocy którego postanowiono, że powodowie [OSOBA] bezpośrednio w walucie indeksacji.

dowód: aneks nr 1 z dnia 17 stycznia 2012 r., (k.47-48)

Kwota kredytu została wypłacona powodom zgodnie z umową w transzach na podstawie wniosków o wypłaty.

dowód: zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego (k.54), wnioski o wypłatę transz kredytu hipotecznego (k.171-180)

Powodowie [OSOBA] umowy do 20 listopada 2020 r. spłacili na rzecz pozwanego banku co najmniej kwoty 62 758,46 zł oraz 49 210,95 CHF.

dowód: zaświadczenie banku o wysokości spłat odsetek od kredytu hipotecznego, (k.55-59), zestawienie wpłat dokonanych w PLN (k.337), zestawienie spłat dokonanych w CHF (388v).

          Powodowie w związku z nieważnością umowy kredytu skierowali do banku reklamacje wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty 227 414,15 zł oraz 5 760,19 CHF w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. Pismo zostało doręczone do banku w dniu 19 stycznia 2019 r., bank w odpowiedzi z dnia 1 lutego 2021 r. odmówił uwzględnienia reklamacji.

dowód: list adwokacki z dnia 12 stycznia 2021 wraz z potwierdzeniem nadania, (k.49-51), odpowiedź banku (k.53-54).

Powodowie [OSOBA] zakup mieszkania. Na kwotę 320 000,00 zł nie mieli zdolności kredytowej z PLN dlatego zdecydowali się na kredyt indeksowany do CHF. Z symulacji przeprowadzonej przez pracownika banku wynikało, że kredyt w CHF jest zdecydowanie tańszy. Informowano powodów, że kurs jest stabilny oraz w przeszłości nie było dużych wahań. Zapewniono powodów, że jeśli kurs CHF będzie niższy niż 4 zł to kredyt indeksowany będzie bardziej opłacalny niż kredyt w PLN. Nie wytłumaczono powodom jak ustalany jest kurs waluty, który stosuje bank. Powód [OSOBA] od 2004 do 2008 roku. Powód w trakcie zawarcia umowy prowadził działalność gospodarczą w ramach której sprzedawał ubezpieczenia, działalność była zarejestrowana w domu jego rodziców.

dowód: zeznania powodów, protokół rozprawy z dnia 23 lutego 2023 r. – (k. 391-393).

Powodowie w piśmie z dnia 24 lutego 2023 r. oświadczyli, że nie wyrażają zgody na związanie sporną umową kredytową oraz są świadomi konsekwencji wynikających z ustalenia nieważności umowy.

dowód: oświadczenia powodów – (k. 401).

Poza okolicznościami, które zostały przez strony przyznane (art. 229 k.p.c.) lub też taką ocenę uzasadniał przebieg całego postępowania (art. 230 k.p.c.), istotne dla sprawy fakty Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedłożone do akt sprawy, których autentyczność i wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu i nie była skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd oparł się również na zeznaniach powodów, które pozwoliły na ustalenie okoliczności związanych z samym procesem zawierania umowy kredytu oraz informacji, jakie zostały wtedy przekazane powodom przez przedstawicieli Banku. Sąd uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań powodów.

Sąd ostatecznie nie oparł się zeznaniach świadka [OSOBA] pamiętał on powodów, jak i części procedur obowiązujących banku w trakcie zawarcia umowy. Przedstawił jedynie część zasad jakie obowiązywały pracowników przy oferowaniu kredytów, jednak zeznania te nie mogły posłużyć do ustalenia stanu faktycznego w tej konkretnej sprawie.

Wobec przyjęcia nieważności umowy Sąd pominął wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie czynił ustaleń na podstawie pozostałych dokumentów przedłożonych w sprawie, ich wartość dowodowa w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy była bowiem znikoma, w szczególności dokumenty te nie odnosiły się do okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia tej sprawy lub odnosiły do okoliczności, które zaistniały już po zawarciu przedmiotowych umów przez strony. Nadto w niektórych dokumentach zawarto stanowiska szeregu podmiotów, wyrażone w judykaturze poglądy. Dla ustalenia stanu faktycznego istotnego z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - w niniejszej sprawie nie miało to jednak większego znaczenia.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Należy podnieść, że zawarta przez strony umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne kształtujące mechanizm indeksacji świadczeń stron z tytułu umowy według miernika, jakim są kursy waluty obcej – CHF. W związku z tym, że umowa kredytu nie może istnieć bez tych postanowień, należy ją przesłankowo uznać za nieważną, a wszelkie świadczenia, jakie powodowie [OSOBA] pozwanego Banku tytułem jej wykonania, powinny im zostać zwrócone jako świadczenia nienależne. Z kolei wobec uwzględnienia powództwa [OSOBA] orzekał o roszczeniach ewentualnych.

Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania (co do zasady) możliwości zawierania umów indeksowanych walutą obcą (w dacie zawarcia przedmiotowej umowy). Umowy takie nie były sprzeczne z zasadą walutowości, z art. 69 ustawy Prawo bankowe i zasadą swobody umów – art. 353¹ k.c.

Sporna umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej spełnia wymagania art. 69 ustawy Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym                   w dacie jej zawarcia). Określone były strony umowy, kwota i waluta kredytu (podana w złotych), cel na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty, wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marży i zmiennej stopy bazowej). Prawidłowości tej nie zmienia postanowienie, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej. Wymaga bowiem podkreślenia, że w przeciwieństwie do umowy kredytu denominowanego znana była w tym przypadku od początku kwota kredytu             w złotych (326 565,74 zł). Przepis art. 358¹ § 2 k.c. przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca. Zasady wypłaty kredytu w złotych i spłaty również w złotych nie pozostawiają wątpliwości, że strony zamierzały zawrzeć umowę kredytu bankowego w tej właśnie walucie. Dopuszczalność prawna kredytów indeksowanych walutą obcą wynika z wyraźnego wskazania tego rodzaju kredytów w treści art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 Prawa bankowego oraz wprowadzenie art. 75b Prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r. Trudno uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego była sprzeczna z prawem (zwłaszcza, że art. 69 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2011 r. wprost wspomina o tego rodzaju kredytach) lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża obie strony – na co trafnie powoływała się strona pozwana.

Z przepisu art. 353 ¹ k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sam mechanizm indeksacji, a także związana z nim zasada oprocentowania, nie jest sprzeczna z naturą stosunku kredytu, a wręcz przeciwnie – zawarcie umowy kredytu indeksowanego stanowi możliwy wariant konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego. Gdyby indeksacja była sprzeczna z naturą stosunku kredytu, kredyty indeksowane nie zostałyby wskazane przez ustawodawcę (co prawda później niż strony zawarły umowę kwestionowaną w sprawie niniejszej) w przepisach Prawa bankowego jako jeden z rodzajów umów kredytowych. Ryzyko zmiany kursu waluty przyjętej jako miernik wartości świadczenia z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej                      w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu – obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, co powoduje też zmniejszenie świadczenia należnego kredytodawcy.

Zupełnie inną kwestią jest to, czy w związku z konsumenckim charakterem umowy zachodzi bezskuteczność postanowień umownych na zasadzie art. 385 ¹ § 1 k.c. – z dalszymi tego konsekwencjami. Zdaniem Sądu istnieją podstawy do stwierdzenia, że klauzule, na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu                               i spłacanych w złotówkach kwot rat na CHF według kursu z tabeli Banku – są klauzulami abuzywnymi (w szczególności § 7 ust. 6 umowy oraz §6 ust. 1 regulaminu do umowy z dnia 29 kwietnia 2008 r.).

Zgodnie z art. 385¹ k.c.: § 1 Postanowienia umowy zawieranej                             z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych                       z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Należy przy tym podkreślić, że wszelkie klauzule sporządzone                                z wyprzedzeniem są klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść. Uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona, wymagałoby wykazania, że konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego, zaś konkretne postanowienie było z nim negocjowane. Nadto zgodnie z art. 385² k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie o sygn. C-260/18 na tle wykładni Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.UE L z dnia 21 kwietnia 1993 r.), której implementacji służyło wprowadzenie do polskiego Kodeksu cywilnego przepisów dotyczących niedozwolonych postanowień umownych, należy przyjąć, że postanowienia w tym zakresie podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie (art. 385 ¹ § 1 zd. drugie k.c.).

Należy też stwierdzić, że powodowie [OSOBA]. Zgodnie z art. 221 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą               z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zawarcie umowy kredytu przez powodów [OSOBA] sfinansowanie zakupu mieszkania, przeznaczonego na zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych. Strona pozwana kwestionowała co prawda status konsumencki powodów, należy jednak zauważyć, że powód [OSOBA] działalności gospodarczej w kredytowanej nieruchomości aż do września [DZIAŁKA] r. Wobec powyższego nie sposób uznać, że powód [OSOBA] w celu sfinansowania mieszkania, które miało służyć w głównej mierze do prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec powyższego powodowie [OSOBA] w czasie zawarcia umowy kredytu.

Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu zawarcia umowy w ogóle nie została konkretnie wskazana, miała zostać określona dopiero w momencie uruchomienia kredytu przy uwzględnieniu kursu kupna CHF wg Tabeli Kursów obowiązujących w Banku. Zobowiązania wyrażone w CHF miały być spłacane przez kredytobiorców w złotych polskich jako równowartość raty w CHF przeliczonej  z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów (§ 7 ust. 6 umowy). Zatem wysokość zobowiązania powodów [OSOBA] z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej. W obu przypadkach chodziło o kursy pozwanego Banku publikowane w sporządzanej przez ów Bank tabeli. Konkretny sposób ustalania kursu nie został opisany  w umowie. Tym samym pozwany [OSOBA] swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej. Definicja tabeli zawarta w §2 pkt 14 regulaminu była niejednoznaczna, ponieważ równocześnie próbowano definiować różne tabele mające zastosowanie do umowy. Takie ukształtowanie postanowień oraz regulaminu powodowało, że na dzień zawarcia umowy brak było możliwości jej wykonywania bez odwoływania się do kursów walut w odniesieniu do złotówki.

Umowa została zawarta na podstawie wzoru opracowanego                                   i stosowanego przez pozwany [OSOBA]. Powodowie [OSOBA] uzgadniania z Bankiem wszystkich postanowień konkretnej umowy,                           w szczególności nie uzgadniano tego, czy powodowie [OSOBA] z innego kursu waluty niż ustalany przez Bank. W efekcie, postanowienia umowy sporządzonej 29 kwietnia 2008 r. nie były uzgodnione indywidualnie                           z powodami w rozumieniu art. 3851 § 1 i 3 k.c. W istocie, jak wynikało z zeznań powodów, nie wytłumaczono im w ogóle samego mechanizmu indeksacji, zapewniono za to o stabilności franka szwajcarskiego, kwestię waloryzacji sprowadzając do stwierdzenia, że tego typu umowa jest korzystniejsza, z uwagi m.in. na oprocentowanie, a CHF to bardzo stabilna waluta. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, stanowiącej narzędzie waloryzacji kredytu                                i wyznaczającej wysokość zobowiązania powodów [OSOBA], zostały               w przypadku umowy stron niniejszego postępowania uzgodnione indywidualnie. Brak jest dowodów wskazujących na możliwość negocjowania warunków umowy w tym zakresie. Podnieść należy, że zarówno przedmiotowa umowa, jak i stanowiący jej integralną część regulamin, w zakresie dotyczącym kwestii ustalenia kursów waluty, ma podobne brzmienie co inne umowne klauzule indeksacyjne proponowane klientom przez banki                             w umowach kredytów indeksowanych, w innych sprawach, które zawisły przez tut. Sądem. Powszechna jest też wiedza o tym, że w tym zakresie klienci nie mogli negocjować warunków umowy.

Odnosząc się następnie do kwestii przyjęcia, czy postanowienia dotyczące kursu wymiany waluty określają główny przedmiot umowy, czy też nie, wskazać należy, że pojawiają się w tym zakresie rozbieżności                                   w orzecznictwie. Odnosząc się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia             3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 pkt. 44 należy uznać, że klauzule te określają przedmiot główny umowy kredytu. Zgodnie z treścią art. 385¹§ 1 k.c. abuzywność nie może być przyjęta w stosunku do postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jednak w ocenie tut. Sądu postanowienia zawarte w kwestionowanych jednostkach redakcyjnych umowy kredytu hipotecznego dotyczące sposobu ustalania kursów waluty, w oparciu o który będzie ustalona wysokość zobowiązania, nie były określone jednoznacznie. Zgodnie z art. 4 ust 2 w/w dyrektywy ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

W niniejszej sprawie strona pozwana poza treścią powołanych postanowień umowy kredytu nie przekazała powodom żadnych szerszych informacji dotyczących sposobu ustalania kursów walut oraz możliwości zmiany tych kursów i ich wpływu na wysokość zobowiązania. Powodom przedstawiono do podpisu oświadczenie o ryzyku kursowym jednak przedmiotowy dokument był bardzo lakoniczny, sformułowany w sposób ogólnikowy, brak było w szczególności informacji w jakim zakresie powodowie [OSOBA] ewentualnej zmiany kursu (nieograniczonego ryzyka kursowego). W związku z powyższym należy uznać, że postanowienia umowy kredytu, dotyczące ryzyka walutowego były sformułowane niejednoznacznie.

Dalej należało rozważyć, czy skoro zakwestionowane postanowienia dotyczą głównego przedmiotu umowy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów [OSOBA]. Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Nie wskazano w umowie, ani nie wynika to                               z regulaminu, w jaki konkretnie sposób Tabela Kursów jest ustalana. To zaś potwierdza przyjęcie, że sformułowanie umowy nie pozwala na jednoznaczne określenie postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorcy. Nie można uznać, aby postanowienia waloryzacyjne (indeksacyjne) były wystarczająco jednoznaczne. Przyznanie sobie przez Bank jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powodów w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym bez znaczenia pozostaje sposób wykonania umowy stron w tym zakresie. Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385 1 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN  7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17). W świetle więc stanu z chwili, na którą ocenia się abuzywność postanowień umowy, nie ma też znaczenia wejście w życie ustawy tzw. antyspreadowej  z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, czy też zmiany postanowień umowy po dacie zawarcia umowy kredytu.  Powyższe prowadzi do uznania, że wymienione postanowienia umowy umożliwiały pozwanemu Bankowi arbitralne ustalenie kursu wymiany waluty, a więc arbitralne ustalenie wysokości zobowiązania powodów. Omawiane postanowienia umowy nie pozwalały jednoznacznie określić kwoty udzielonego kredytu. Tym samym wynikające z umowy obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz w sposób rażąco naruszający interesy powodów [OSOBA]. Wskazane postanowienia należy ocenić jako element treści umowy skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron umowy kredytowej, prowadzący do naruszenia interesów konsumentów, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu.

Postanowienia umowy zatem miały charakter niedozwolony                          w rozumieniu art. 385 ¹ k.c., a w związku z tym nie wiążą powodów, co dotyczy w szczególności postanowień dotyczących stosowania kursów waluty szwajcarskiej. Wyeliminowanie ich i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu, oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego powodom powinna zostać przeliczona na walutę CHF a powodowie w terminach płatności kolejnych rat powinien je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty. Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią ww. dyrektywy dokonaną przez TSUE w powołanym już wyżej wyroku z dnia  3 października 2019 r.:

1. a) w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy (którą implementowały do polskiego porządku prawnego przepisy art. 385¹ i nast. k.c.), skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje;
2. b) w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym albo przepisem, który można by zastosować za zgodą stron, o ile brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi (pkt 48, 58 i nast. wyroku (...));
3. c) nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego, gdyż spowodowałoby to twórczą interwencję, mogącą wpłynąć na równowagę interesów zamierzoną przez strony, powodując nadmierne ograniczenie swobody zawierania umów (dotyczy m.in. art. 56 k.c., art. 65 k.c. i art. 354 k.c. - por. w szczególności pkt 57-62 wyroku (...));
4. d) w przypadku ustalenia, że wyeliminowanie postanowień niedozwolonych powoduje zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy, nie ma przeszkód, aby przyjąć, zgodnie z prawem krajowym, że umowa taka nie może dalej obowiązywać (por. w szczególności pkt 41-45 wyroku (...);
5. e) nawet jeżeli skutkiem wyeliminowania niedozwolonych postanowień miałoby być unieważnienie umowy i potencjalnie niekorzystne dla konsumenta następstwa, decyzja co do tego, czy niedozwolone postanowienia mają obowiązywać, czy też nie, zależy od konsumenta, który przed podjęciem ostatecznej decyzji winien być poinformowany o takich skutkach (por. w szczególności pkt 66-68 wyroku (...)).

Brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c. i art. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej, np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepis art. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały w PLN, a CHF był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie w ich miejsce przepisu, który w chwili zawarcia umowy jeszcze nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, że art. 358 § 2 k.c. mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie, to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w CHF po wypłacie kredytu. Zbędne więc było prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, jaka byłaby wysokość zobowiązań z umowy przy przyjęciu innych wskaźników waloryzacji. Zachodzi bowiem potrzeba wyeliminowania z umowy całego mechanizmu indeksacji, jako w całości sprzecznego z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającego interesy kredytobiorców - konsumentów. Odnosząc się do skutków uznania ww. klauzul za abuzywne, wskazać należy, że zgodnie z art.  385 1  §  2. k.c.  jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zgodnie z art.  6 ust. 1 dyrektywy 93/13:  [OSOBA] stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa                 w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.

W tym miejscu należy odnieść się do możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia przepisem dyspozytywnym. Jak wskazał Trybunału Sprawiedliwości  w orzeczeniu z dnia 3 października 2019 r. C-260/18 przepis art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy miał możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą na to zgodę, przy czym możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni zostałby tym ukarany (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 kwietnia 2014 r., Kásler i Káslerné Rábai, C-26/13, EU:C:2014:282, pkt 80-84; z dnia 26 marca 2019 r., [OSOBA] i [OSOBA]70/17 i C-179/17, EU:C:2019:250, pkt 64). W tym miejscu powtórzyć należy, że w dacie zawarcia umowy tj. w dniu 28 kwietnia 2008 r.. nie istniały przepisy umożliwiające zastąpienie eliminowanych klauzul przepisami dyspozytywnymi.

Ponadto jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-80/21 do C-82/21 Sąd krajowy nie może zastąpić nieuczciwego postanowienia umownego dotyczącego kursu wymiany przepisem dyspozytywnym prawa krajowego, jeżeli takiemu rozwiązaniu sprzeciwia się konsument. W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że powodowie [OSOBA], że godzą się na ewentualne stwierdzenie, że umowa jest nieważna, mając na uwadze wszelkie konsekwencje z tym związane. Nie ma więc podstaw do uznania, że upadek umowy niósłby za sobą negatywne skutki, z których powód [OSOBA] sprawy i których nie akceptuje, co w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykluczałoby możliwość stwierdzenia nieważności umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r., C-260/18, [OSOBA] i [OSOBA] przeciwko Raiffeisen Bank International AG, LEX nr 2723333).

Co do koncepcji, zgodnie z którą wyeliminowaniu z umowy podlegałaby cała waloryzacja, wskazać należy, że pomija się przy niej to, że umowa jest skonstruowana w ten sposób (zarówno w przypadku kredytu denominowanego, jak i indeksowanego), że w trakcie trwania umowy zobowiązanie kredytobiorcy - konsumenta jest wyrażone w CHF. Wszelkie koszty umowy, wynagrodzenie banku, w tym odsetki, odnoszą się do kwoty zobowiązania w CHF. W czasie gdy była zawierana przedmiotowa umowa, banki stosowały oprocentowanie LIBOR 3M do zobowiązań wyrażonych                    w CHF, a WIBOR do zobowiązań wyrażonych w PLN. W przedmiotowej umowie zastosowano stawkę LIBOR dlatego, że kwota zobowiązania wyrażona miała być w CHF. Stąd uzasadniony jest wniosek, że konstrukcja umowy przewidywała silne związanie postanowień odsetkowych z waloryzacją. Inaczej mówiąc strony nigdy nie zawarłyby umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Wydaje się, że operacja usunięcia waloryzacji z umowy, przy pozostawieniu odsetek w wysokości LIBOR, doprowadzi do przekształcenia przedmiotowej umowy w stopniu wykraczającym ponad uprawnienia wynikające z art. 385 ¹ § 1 i 2 k.c. 

Sąd zatem uznał, że przedmiotowa umowa powinna zostać uznana przesłankowo za nieważną. Reasumując, wskazać należy, że dokonanie eliminacji klauzuli waloryzacyjnej (indeksacyjnej) prowadziłoby do wyeliminowania postanowień głównych umowy, a w konsekwencji do zmiany charakteru prawnego stosunku obligacyjnego i  naruszenia art. 353¹ k.c., wyrażającego zasadę swobody umów. Byłoby sprzeczne z istotą i naturą stosunku zobowiązaniowego, który strony chciały wykreować. Z powyżej wskazanych względów umowa o kredyt jest nieważna.

Skoro umowa kredytu jest nieważna, to wszelkie świadczenia spełnione przez powoda [OSOBA] umowy uznać należy za świadczenia nienależne                  w rozumieniu art. 410 § 2 k.c., podlegające zwrotowi na mocy art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy wynika, że powodowie, tytułem spłaty zobowiązania z umowy kredytu w okresie od dnia  zawarcia umowy do 20 listopada 2020 r. zapłacili na rzecz banku kwoty 62 758,46 zł oraz 49 210,95 CHF. Kwota ta była co prawda zakwestionowana przez stronę pozwaną co do zasady i wysokości, powyższe opierało się jednak na twierdzeniu, że umowa jest ważna i powód [OSOBA] rzecz Banku żadnych kwot nienależnie. Strona pozwana nie przedstawiła alternatywnych wyliczeń, co do wysokości zgłoszonego roszczenia, jednocześnie żądana przez powoda [OSOBA] na podstawie zaświadczeń wystawionych przez sam pozwany [OSOBA]. Należy mieć na uwadze, że skoro umowa jest nieważna ex tunc to wszystkie świadczenia powodów [OSOBA] były nienależne. Zwrot nie może dotyczyć jedynie spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, ale również opłat okołokredytowych bowiem były one ściśle związane z nieważną umową.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że w orzecznictwie definitywnie przyjęto, że w przypadku wzajemnych rozliczeń banku i konsumentów dokonywanych na tle nieważnych umów kredytu waloryzowanych do waluty obcej zastosowanie ma teoria dwóch kondykcji. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021r. (sygn. akt III CZP 6/21), której nadał moc zasady prawnej „Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Podobne zapatrywanie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale  z dnia 16 lutego 2021r. (sygn. akt III CZP 11/20), w której stwierdził, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu”. Mając na uwadze powyższe stanowisko należy wskazać, że fakt, iż bank posiada wierzytelność wobec powoda o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu wypłaty kapitału kredytu nie wpływa na obowiązek banku zwrotu świadczenia nienależnego powoda [OSOBA] tytułem spłaty rat, które jest niezależne od wierzytelności banku.

Konkludując roszczenie powoda o zasądzenie ww. kwot należało uwzględnić, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 62 758,46 zł oraz 5 760,19 CHF  Sąd zasądził od dnia 3 lutego 2021 r. Powodowie w piśmie z dnia 12 stycznia 2021 r. skierowali do strony pozwanej [OSOBA] kwot 227 414,15 zł oraz 5 760,19 CHF zakreślając termin 14 dni na spełnienie świadczenia. Pismo zostało doręczono do banku w dniu 19 stycznia 2021 r. , a 14 dni po odebraniu pozwu popadł w zwłokę w spełnieniu świadczenia, a w związku z tym powodom należą się odsetki ustawowe. W zakresie kwoty 43 450,76 CHF Sąd zasądził odsetki od dnia 2 października 2021 r. Pismo z modyfikacją powództwa [OSOBA] pozwanej [OSOBA] 1 października 2021 r.., w związku z czym od dnia następnego należą się powodom odsetki. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należy zaznaczyć,                            że zgodnie z art. 118 k.c. roszczenie powodów o zwrot kwot wpłaconych stronie pozwanej [OSOBA] 6-letniemu terminowi przedawnienia. Jako że zobowiązanie do zwrotu świadczenia nienależnego jest zobowiązaniem bezterminowym, którego wymagalność zależy od wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia, bieg terminu przedawnienia roszczenia należy liczyć od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność                      w najwcześniejszym możliwym terminie. Sąd zaznacza, że stoi na stanowisku, iż roszczenie powódki o zwrot nienależnego świadczenia stało się wymagalne dopiero w dniu 3 lutego 2021 r. W związku z tym zarzut przedawnienia nie zasługiwał na uwzględnienie.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. i § 2 pkt 7, §19 [OSOBA] z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W realiach sprawy powodów [OSOBA] stronę, która w całości wygrała proces – co do zasady i co do wysokości. Bank jako strona przegrywająca sprawę w całości zobowiązany jest do zwrotu powodom łącznie wszystkich niezbędnych kosztów celowej obrony. Na koszty te w kwocie 6434,00 zł złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 1000,00 zł; wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika powoda w osobie radcy prawnego w kwocie 5400,00 zł (§ 2 pkt 7 [OSOBA] z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie); opłata skarbowa od pełnomocnictw w wysokości 34 zł. Od kwoty zasądzonych kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, stosownie do treści art. 98 § 11 k.p.c.