Sygn. akt: I C 1367/23

WYROK

W  IMIENIU  RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJ

                                                           Dnia 26 listopada 2024 r.

Sąd Okręgowy w Sosnowcu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. w Sosnowcu

sprawy z powództwa

przeciwko   BNP Paribas Bank Polski Spółce Akcyjnej w Warszawie

o zapłatę i o ustalenie

1. ustala, że Umowa kredytu hipotecznego nr 577/KH/2003/2006 z dnia 05 lipca 2006 roku zawarta pomiędzy powodami a Fortis Bank Polska Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie jest nieważna;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów łącznie (do ich niepodzielnej ręki) kwotę 254.065,74 zł (dwieście pięćdziesiąt cztery tysiące sześćdziesiąt pięć złotych 74/100 grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 05 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;
3. zasądza od pozwanego na rzecz powodów łącznie (do ich niepodzielnej ręki) kwotę 50.028,66 CHF (pięćdziesiąt tysięcy dwadzieścia osiem franków szwajcarskich 66/100 centymów) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 05 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;
4. zasądza od pozwanego na rzecz powodów łącznie (do ich niepodzielnej ręki) kwotę 11.817 zł (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście złotych)
   z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1367/23

UZASADNIENIE WYROKU

Pozwem z dnia 15 grudnia 2023 roku wniesionym przeciwko pozwanego BNP Paribas Polska S.A.  z siedzibą w Warszawie powodowie domagali się:

5. ustalenia, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z Umowy kredytu hipotecznego nr 577/KH//2003/2006 z dnia 5.07.2006 r. zawartej pomiędzy a Fortis Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie (aktualnie BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie),
6. zasądzenia od pozwanego BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów łącznie (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 254.065,74 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt cztery tysiące sześćdziesiąt pięć złotych 74/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 5 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty;
7. zasądzenia od pozwanego BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów łącznie (do ich niepodzielnej ręki) kwoty 50.028,66 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od 5 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty, a ewentualnie gdyby żądanie w tym zakresie nie zostało przez Sąd uwzględnione, zasądzenie od pozwanego BNP Paribas Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz powodów kwoty 130.381,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od 5 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty;
8. zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów łącznie zwrotu kosztów postępowania wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Na uzasadnienie swojego żądania strona powodowa wskazała, że dnia 5 lipca 2006 roku zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanego Fortis Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie umowę kredytu hipotecznego 577/KH//2003/2006. Kredyt został udzielony w złotych, w kwocie mającej stanowić równowartość 196.082,00 CHF. Umowa została zawarta z wykorzystaniem przedłożonego przez bank wzorca umownego bez możliwości negocjacji jej treści. Zdaniem powodów umowa zawiera klauzule abuzywne, dotyczące zwłaszcza tzw. klauzul waloryzacyjnych, o których powodowie powzięli informację w 2023 roku i w związku z powyższym pismem z dnia 16 listopada 2023 roku wezwali bank do zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu łączącej strony umowy. Konsekwencją abuzywności wskazanych przez powodów postanowień umownych jest nieważność całej umowy, co czyni spełnione świadczenia nienależnymi.

Ponadto powodowie w uzasadnieniu pozwu przedstawili również poglądy na temat sprzeczności umowy z natura stosunku prawnego oraz art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego.

(k. 3-29)

W odpowiedzi na pozew pozwany, przed wdaniem się w spór, wniósł o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, podnosząc, że wartość ta winna być wyznaczona przez sumę żądań zapłaty.

Wdając się w spór pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez tut. Sądu, iż istnieją podstawy do zasądzenia na rzecz powoda określonej kwoty pieniężnej w walucie CHF, wniósł o przeliczenie kwot rat spłaconych przez powodów bezpośrednio w CHF na kwotę wyrażoną w złotówkach, obliczoną według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu spłaty poszczególnych rat w CHF.

Ponadto strona pozwana wniosła o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych.

Jednocześnie strona pozwana podniosła zarzut zatrzymania kwot dochodzonych przez stronę powodową – w wysokości 254.065,74 zł oraz 50.028,66 CHF, do czasu zaofiarowania zwrotu na rzecz banku kwoty 493.459,96 zł  lub zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot wypłaconej stronie powodowej w związku z zawartą umową kredytu.

(k. 77-151)

Sąd postanowieniem z dnia 10 września 2024 roku oddalił wniosek pozwanego o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, mając na uwadze, że wobec istnienia interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie obok powództwa o zapłatę, brak jest podstaw do odstąpienia od reguły wskazanej w art. 21 k.p.c.

(k. 357)

Do końca procesu strony pozostały na zaprezentowanych stanowiskach.

Sąd ustalił co następuje:

Powódka z wykształcenia ekonomistka, powód z wykształcenia inżynier mechanik, prowadzący własną działalność gospodarczą, poszukiwali źródła kredytowania, aby zakupić mieszkanie dla swoich synów.

Powodowie odwiedzali pozwany bank kilkakrotnie, aby dobrać najlepszy rodzaj kredytu. Prezentowano równe wersje i oferta kredytu w CHF prezentowała się jako najkorzystniejsza.

Dnia 22 czerwca 2006 roku złożyli wniosek kredytowy nr K R03/H/26/2006. Powodowie w dzień złożenia wniosku prowadzili działalność gospodarczą – firmę Firma zajmowała się sprzedażą detaliczną w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Działalność prowadzona była w Zawierciu, natomiast powodowie nabywali nieruchomość w Krakowie.

Wnioskowana kwota kredytu została określona na 500.000,00 zł, waluta kredytu na CHF, a okres kredytowania na 33 lata.

Dnia 4 lipca 2006 roku strony zawarły umowę kredytu hipotecznego nr 577/KH/2003/2006.

Kwota kredytu została oznaczona na 196.082,00 CHF, okres kredytowania do dnia 30 czerwca 2039 roku.

Przeznaczeniem kredytu było sfinansowanie zakupu nieruchomości na rynku wtórnym. Kredytowana nieruchomość znajdowała się na działce nr  zabudowanej budynkiem r, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza w Krakowie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr.

Zgodnie z ust. 5 pkt. 5.2 uruchomienie kredytu miało nastąpić jednorazowo w kwocie nie wyższej niż 500.000,00 z , w  wysokości określonej w akcie notarialnym ostatecznej umowy kupna – sprzedaży kredytowanej nieruchomości stanowiącej różnicę pomiędzy ceną jej nabycia a wniesionym wkładem własnym, na rachunek bankowy zbywcy wskazany w tym akcie notarialnym. 

Zgodnie z ust. 8 kredyt miał być spłacony w 395 ratach kapitałowych równych, w wysokości określonej w harmonogramie niezwłocznie po uruchomieniu kredytu.

Zgodnie z pkt.8.7 spłata miała następować ze wskazanego rachunku, który miał być prowadzony w CHF i zasilany środkami wyłącznie w tej walucie. Kredytobiorca zobowiązany był zapewnić na rachunku wystarczającą ilość środków do pokrycia wymagalnych należności Banku z tytułu kredytu.

W sprawach nieuregulowanych, wg ust. 13 pkt. 5 zastosowanie miały postanowienia „Regulaminu produktów kredytowych dla klientów indywidualnych”.

Zgodnie z §4 ust. 5 Regulaminu jeżeli zgodnie z dyspozycją kredytobiorcy wypłata środków uruchomionego kredytu ma nastąpić w walucie innej niż waluta kredytu to następuje to po przewalutowaniu po kursie obowiązującym w momencie zaksięgowania dyspozycji uruchomienia kredytu.

Definicję przewalutowania zawierał pkt. 20) § 2 Regulaminu i określał to jako wymianę waluty dokonywaną przez bank i za jego zgoda po obowiązującym w banku w dniu dokonania wymiany kursie kupna/sprzedaży walut lub po kursie krzyżowym w przypadku wymiany jednej waluty obcej na inną.

Zgodnie z §9 ust. 3 spłata kapitału i odsetek kredytu dokonywana jest poprzez obciążenie przez bank rachunku prowadzonego w CHF. Zgodnie z ust. 4 zdanie ostatnie w przypadku gdy kredytobiorca nie posiada na rachunku kwot wystarczających na spłatę kwot wpływów zabezpieczających jego spłatę kwot produktu kredytowego oraz zapłatę odsetek i innych należności wynikających z umowy, bank może dokonać obciążenia innego prowadzonego przez siebie na rzecz kredytobiorcy rachunku. W przypadku gdy rachunek prowadzony jest w walucie innej niż waluta produktu kredytowego, obciążenie następuje po przewalutowaniu.

Przy zawieraniu umowy kredytu powodowie zawarli również umowę rachunku bankowego walutowego o nr  prowadzonego w CHF, z którego miał być spłacany kredyt. Jednocześnie, ponieważ powodowie widzieli trudności w spłacie kredytu w CHF, założyli konto osobiste prowadzone w złotówkach o nr, które teoretycznie nie było powiązane z kredytem, ale z którego, aż do jego likwidacji, faktycznie był spłacany kredyt.

Dnia 18 lipca 2006 roku  pozwany wypłacił powodom kredyt w wysokości 196.082,00, co stanowiło kwotę 493.459,96 zł według kursu 2,5166. Nie było możliwości wypłaty kredytu bezpośrednio w CHF.

Powodowie ze środków kredytowych zakupili dnia 13 lipca 2006 roku zakupili nieruchomość znajdującą się na działce nr  zabudowaną budynkiem, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa Podgórza w Krakowie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr. W nieruchomości nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza.

Nieruchomość była zakupiona po to, aby synowie powodów mogli w niej mieszkać na studiach. Nieruchomość została zakupiona celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych synów powodów jeszcze zanim rozpoczęli oni studia. Powodowie, wobec wzrostu cen nieruchomości, chcieli zabezpieczyć wcześniej te potrzeby. Przez pierwsze dwa lata po zakupie nieruchomości, zanim starszy syn powodów rozpoczął studia nieruchomość była w całości wynajmowana. Następnie mieszkał tam starszy syn powodów, zaś cześć nieruchomości w przyszłości przeznaczona dla młodszego syna, nadal była wynajmowana. Kiedy starszy syn powodów zaczął mieć problemy ze zdrowiem, zamieszkiwali w nieruchomości czasowo również powodowie. Po samobójczej śmierci starszego syna powodów zamieszkiwał w niej młodszy syn powodów, w trakcie studiów, zaś część nadal była wynajmowana.

Obecnie nieruchomość nadal jest wynajmowana, bo syn powodów mieszka i pracuje w Anglii. Kwota wynajmu zależna jest czy wszystkie pomieszczenia w budynku są wynajęte, jeżeli tak to czynsz wynosi w sumie około 10.000,00 zł za miesiąc.

Powodowie rozbudowali ww. nieruchomość, która początkowo miała ona około 180 m², składała się z trzech kondygnacji, przy czym najwyższa w chwili zakupu nie mogła stanowić odrębnego mieszkania, dwie niższe owszem. Na jednej kondygnacji znajdowały się 3-4 pomieszczenia.

Powodowie w okresie od 7 sierpnia 2006 roku do 5 października 2023 roku uiścili  na rzecz pozwanego kwotę w wysokości 254.065,74 zł oraz 50.028,66 CHF.

Raty kredytu były pobierane automatycznie przez bank z rachunku powodów, początkowo z rachunku prowadzonego w PLN. Kiedy jednak opłaty za ten rachunek stały się dla powodów nieracjonalnie wysokie, zaś jednocześnie wobec pojawienia się kantorów internetowych, możliwości zakupu waluty CHF prostsze, powodowie zrezygnowali z rachunku prowadzonego w PLN i rozpoczęli spłatę kredytu z rachunku walutowego.

Dnia 16 listopada 2023 roku strona powodowa wystosowała do pozwanego ,,list adwokacki’’, reklamację, w której wezwała bank do zapłaty na swoja rzecz kwoty 254.065,74 zł oraz 50.028,66 CHF, w terminie 14 dni od otrzymania pisma, z uwagi na zawarcie w umowie kredytu klauzul abuzywnych, które skutkują nieważnością umowy.

Strona powodowa negatywnie ustosunkowała się do żądań powodów.

Dnia 18 kwietnia 2024 roku strona pozwana skierowała do powodów oświadczenie o skorzystaniu z prawa zatrzymania.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: umowy kredytu hipotecznego nr 577/KH/2003/2006 – k. 38-39, umowa sprzedaży – k. 40-43, Regulamin Produktów Kredytowych dla Klientów Indywidulanych w Fortis Bank Polska S.A. – k. 44-48, części szczegółowej umowy – k. 49, listu adwokackiego, reklamacji – k. 50-51, odpowiedź banku – k.52-54, zaświadczenie banku – k. 55-59, zestawienie wpłat dokonywanych w PLN – k. 60-68, umowa rachunku bankowego – k. 194, karta informacyjna wnioskodawców – k. 196, zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON – k. 199, zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON – k.  201, wydruku z krajowego rejestru sądowego – k. 203-205, karty informacyjnej wnioskodawców – k. 207-208, wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego – k. 209-210, oświadczenia i deklaracji wnioskodawców – k. 211, historii rachunku klienta – k.213 – 226, historia rachunku klienta – k. 228, historia rachunku klienta – k. 230-231, historii spłat rat kapitałowych – k. 233-240, oświadczenia o skorzystaniu z prawa zatrzymania – k. 245-250.

Większość okoliczności sprawy niniejszej wynikała z niekwestionowanych dokumentów prywatnych, które zostały przedstawione w należycie uwierzytelnionych kserokopiach. W szczególności treść umowy oraz wysokość dokonanych wpłat wynikała z zaświadczeń wystawionych przez pozwany bank.

Zeznania powodów jako znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym, przez pryzmat zasad logiki i doświadczenia życiowego należy ocenić jako wiarygodne. Potwierdzały one w szczególności brak indywidualnego uzgodnienia klauzul waloryzacyjnych i niedostateczne pouczenie konsumentów.

Sąd postanowieniem z dnia 10 września 2024 rok na podstawie art. 235²  § 1 pkt 2 k.p.c. pominął jako mające wykazać fakty niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dowody z opinii biegłego zawnioskowanej w pkt. 9., 10. pozwu, z dokumentów zawnioskowanych w pkt. 13.p. odpowiedzi na pozew oraz z opinii biegłego zawnioskowanej w pkt. 14. odpowiedzi na pozew.

W umowie brak było podstaw do zasięgania wiedzy specjalnej. Rozstrzygnięcie roszczenia o ustalenie było konsekwencją oceny postanowień zawartej umowy, albowiem Sąd nie oceniał sposobu wykonania umowy, bez znaczenia dla sprawy było czy kurs franka stosowany przez pozwany bank był rynkowy (a oczywistym jest że musiał takim być) skoro strona powodowa nie była w stanie ustalić na jakich podstawach był on wyznaczany oraz sprawdzić poprawność wyliczeń pozwanego. Co zaś się tyczy roszczenia o zapłatę to dla jego rozstrzygnięcia należało wykonać prostą operacje matematyczną tak wiec i w tym przypadku wiadomości specjalne nie były potrzebne.

Nieistotnym dla przedmiotowego postępowania był również dowód z zestawienia wybranych umów kredytów Fortis Bank zawartych, w których doszło przynajmniej do częściowych wypłat w walucie CHF. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Sąd bada tylko i wyłącznie umowę kredytową zawartą pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego, nie zaś umowy które w innych okolicznościach zostały zawarte przez innych kredytobiorców.

Sąd zważył co następuje:

Ponieważ przepisy ustawy określające abuzywność postanowień umowy Sąd w każdym przypadku winien rozważać z urzędu, a nadto stanowią one lex specialis w stosunku do art. 353¹ k.c., art. 58 k.c. i art. 388 k.c. Sąd w pierwszej kolejności przystąpił do badania kwestionowanej umowy pod kątem abuzywności jej postanowień, a wobec ustalenia ich występowania, skutkującego brakiem możliwości dalszego wykonywania umowy, orzekł o jej nieważności, bez badania innych podstaw wskazywanych przez powodów. Uzasadnienie niniejsze zostało ograniczone wyłącznie do podstawy, na której Sąd oparł uzasadniane orzeczenie.

W ocenie Sądu powodowie, zawarli kwestionowaną umowę jako konsumenci. Powodowie w chwili zawarcia umowy z bankiem prowadzili działalność gospodarcza, z dochodów z której utrzymywali rodzinę, ale nieruchomość zakupiona ze środków pozyskanych z kredytu udzielonego kwestionowaną umową, była przeznaczona na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ich synów. W nieruchomości tej nigdy działalność gospodarcza nie była prowadzona. Nieruchomość była wynajmowana, ale było to raczej podyktowane chęcią zminimalizowania kosztów ponoszonych w związku z zakupem nieruchomości, a w kolejnych latach efektem tragedii rodzinnej jaka dotknęła powodów.

Należy przypomnieć przy tym, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 8 czerwca 2023 roku wskazał, że  artykuł 2 lit. b) dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu tego przepisu obejmuje osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. W celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia „konsumenta” w rozumieniu tego przepisu, a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy, sąd odsyłający jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej umowie, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak w szczególności podział wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność zawodową i pozazawodową, a w przypadku większej liczby kredytobiorców okoliczność, że tylko jeden z nich realizuje cel gospodarczy lub że kredytodawca uzależnił udzielenie kredytu przeznaczonego na cele konsumenckie od częściowego przeznaczenia pożyczonej kwoty na spłatę długów związanych z działalnością gospodarczą lub zawodową.

Rozpatrując sprawę powodów w świetle powyższego orzeczenia nie może być wątpliwości, że powodowie zawarli ją jako konsumencie.

Zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Stosownie do art. 385² k.c., oceny zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Unormowania zawarte w art. 385¹ – 385³ k.c. stanowią implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, które pozwolą urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2016-06-13, C-377/14).

Zdaniem Sądu abuzywny charakter miały postanowienia sformułowane w: pkt. 1, 5.2 umowy oraz § 2 pkt 20, § 4 ust. 1, § 9 ust. 4 Regulaminu Produktów Kredytowych dla Klientów Indywidualnych w Fortis Bank Polska S.A.

Postanowienia te nie były uzgodnione indywidualnie z powodami. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 385¹ § 3 k.c.). Przy czym należy podkreślić, że wzorce są to klauzule, opracowane przed zawarciem umowy i wprowadzane do stosunku prawnego przez jedną ze stron w ten sposób, że druga strona nie ma wpływu na ich treść. Są one zwykle opracowywane w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego i w sposób jednolity określają one treść przyszłych umów, stąd strona która wyraziła zgodę na stosowanie wzorca nie może zmieniać jego treści według swojej woli.

Ciężar dowodu, że dane postanowienie umowne zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 385¹ § 4 k.c.). Strona pozwana w niniejszej sprawie nie wykazała, aby powodowie mieli jakikolwiek wpływ na postanowienia umowne dotyczące mechanizmu przeliczeniowego. Samo zaakceptowanie przez powodów kwestionowanych postanowień poprzez podpisanie przedmiotowej umowy nie oznacza, że postanowienia te zostały z nimi indywidulanie uzgodnione bądź, że miały one realny wpływ na ich treść.

W niniejszej sprawie pozwany nie wykazał, aby umowa łącząca strony była wyrazem indywidualnych uzgodnień.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi już obecnie wątpliwości, że zamieszczone w umowie kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej klauzule ryzyka walutowego (rozumianego jako ryzyko zmiany kursu waluty w trakcie obowiązywania umowy) oraz klauzule kursowe (rozumiane jako wynikające z umowy uprawnienie do ustalania kursu przeliczeniowego waluty z odwołaniem się do tabel kursowych banku) określają główne świadczenia stron w rozumieniu art. 385¹ § 1 zd. 2 k.c. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 października 2023 r., I CSK 2926/23), wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 czerwca 2021 r., C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56).

W związku z tym ustalić należało, czy sformułowane zostały one w sposób jednoznaczny.

W niniejszej sprawie pozwany twierdzi że umowa była jasna, czytelna co najważniejsze że była to umowa ściśle walutowa, co nie jest prawdą.

Zgodnie z ust. 1 kwota kredytu wyrażona jest w CHF, ale już ust. 5 przewiduje wypłatę w złotówkach, zabezpieczając jednocześnie swój interes na wypadek spadku kursu CHF względem PLN poprzez określenie maksymalnej kwoty jaka może zostać wypłacona. Powyższe oznacza, że bank zastosował jakiś kurs do przeliczenia przyznanych franków na uruchomione złotówki, który w żaden sposób w umowie nie został wskazany. Nawet odwołanie się do Regulaminu niczego nie wyjaśnia albowiem zgodnie z §4 ust. 5, gdzie mowa jest o przewalutowaniu udzielonego kredytu „po kursie obowiązującym w momencie zaksięgowania dyspozycji uruchomienia produktu krajowego” nie wyjaśnia co to za kurs i kto go tworzy. Paragraf 2 pkt. 20) Regulaminu określając definicje przewalutowani wskazuje, że jest to wymiana dokonywana przez bank i za jego zgodą po obowiązującym w banku w dniu dokonania wymiany kursie kupna/sprzedaży walut, tak naprawdę niczego nie wyjaśniając.

Należy przy tym wskazać, że kwota kredytu została powodom wypłacona dnia 18 lipca 2006 roku przy zastosowaniu kursu 2,5166, co dawało sumę 493.459,96 zł. Średni kurs NBP tego dnia wynosił 2,5793, co wydaje się być zbliżone do kursu zastosowanego przez bank, ale jeżeli pomnożymy ten kurs przez kwotę kredytu w CHF wynikającą z umowy daje to sumę 505.754,30 zł, zatem wyższą niż maksymalna dopuszczona przez pozwany bank w umowie.

Co zaś do spłaty, to pozwany podnosił, że powodowie od początku mogli i byli zobowiązani do spłaty kredytu w CHF. Tak jest w istocie i o tym mówi pkt. 8.7 łączącej strony umowy. Jednakże § 9 ust. 4 przewiduje możliwość spłaty również w złotówkach, bez czego prawdopodobnie powodowie nie zawarliby umowy z 4 lipca 2006 roku, gdyż jak zeznawał powód, nie mieli w chwili zawierania umowy możliwości łatwego pozyskiwania waluty na spłatę kredytu. Tym sposobem bank, jedynie formalnie, umożliwił powodom spłatę kredytu w walucie od początku jej obowiązywania. Należy przy tym przypomnieć i podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie dotyczącej właśnie klauzul przeliczeniowych że "to, że istnieje wariant wyboru spłaty należności bezpośrednio w walucie obcej, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż każdy wariant powinien być zgodny z przepisami konsumenckimi. Nie może być tak, że Bank - przykładowo - daje wybór, z których jeden spełnia wymogi prawa konsumenckiego, drugi zaś nie (por. wyrok Sądu Okręgowego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14.12.2010 r. o sygn. akt. XVII AmC 426/09, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23.03.2023 roku o sygn. akt. XXVIII C 19934/22).

Kończąc niniejszy wątek należy tylko podkreślić, że gdyby powodowie tego samego dnia, którego nastąpiła wypłata, chcieli odstąpić od umowy i zwrócić kwotę kredytu nawet bezpośrednio w walucie CHF, to na jej zakup, nawet po średnim kursie NBP (co jest niemożliwe, jak sam podkreślał pozwany), to jak wynika z powyższych obliczeń musieliby dołożył ponad 12.000 zł na jej zakup.

W ocenie Sądu wskazane jako abuzywne postanowienia umowy nie zostały sformułowane w przedmiotowej umowie, w jednoznaczny sposób albowiem na ich podstawie nie było możliwe precyzyjne określenie kwoty salda kredytu, kwoty poszczególnych rat do spłaty bez odniesienia do Tabeli kursów, tworzonej jednostronnie przez Bank. Przy czym kryteria, w oparciu o które Bank ustalał kursy walut, nie zostały w żaden sposób określone, ani też nie wskazano żadnych kryteriów co do górnej granicy kursów ustalanych jednostronnie przez Bank.

Powodowie podnosili, że zawarli z pozwanym kwestionowaną umowę na skutek braku rzetelnego pouczenia ze strony banku. Jak zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie w przywołanym orzeczeniu z dnia 26 sierpnia 2020r. VI ACa 801/19 zakres udzielanej informacji musi być dostosowany do oferowanego produktu. Jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18 odebranie od kredytobiorcy oświadczenia o bardzo ogólnej treści, tutaj znajdujące się w pkt. 12.5 umowy, nie spełnia obowiązku informacyjnego.

Pozwany, mimo twierdzeń o zrealizowaniu obowiązku informacyjnego, nie wykazał, że zrealizowany został obowiązek informacyjny przy zawieraniu tej konkretnej umowy.

Z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wynika, aby Bank przed zawarciem przedmiotowej Umowy, wykonując ciążący na nim obowiązek informacyjny, przedstawił w rzetelny sposób informację o tym, że ryzyko jakie ponoszą powodowie wyrażone w PLN, nie jest niczym ograniczone, nie ma górnej granicy do jakiej może wzrosnąć wysokość zadłużenia powodów, że nie jest możliwe, z racji długości okresu kredytowania, stworzenie symulacji zachowania się kursu waluty na przestrzeni tak długiego okresu czasu.

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, iż niejasny i niepoddający się weryfikacji mechanizm ustalania przez Bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 04 kwietnia 2019 roku w sprawie III C 159/17).

Podnieść również należy, że niewątpliwie dobre obyczaje narusza także całkowite i nieograniczone obciążenie konsumenta ryzykiem zmiany kursu walut (tak Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 04 listopada 2020 roku, w sprawie V ACa 300/20).

Dodać należy, iż dla oceny danego postanowienia na podstawie art. 385¹ k.c. nie ma żadnego znaczenia sposób wykonywania umowy przez strony. W okolicznościach niniejszej sprawy nie podlegało zatem badaniu i nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy pozwany Bank korzystał z możliwości, wynikających ze spornych postanowień umownych, a więc czy ustalane przez niego kursy walut w Tabeli kursów były zawyżone w stosunku do kursów NBP lub kursów ustalanych przez inne banki. Nie ma znaczenia, że kurs ustalony przez bank był kursem rynkowym. Ta ostatnia rzecz jest wręcz bezsporna, gdyż bank który ustaliłby kurs CHF względem PLN w rażąco niekorzystny dla potencjalnych kredytobiorców sposób, nie kierując się wymogami rynku nie znalazłby klientów na swoje produkty. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli tylko stwarza dla przedsiębiorcy samą możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta.

Zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 18 listopada 2021 roku w sprawie C-212/20 w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności nieuczciwego warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w taki sposób, iż niezgodny z tym artykułem jest przepis prawa krajowego dający sądowi krajowemu możliwość uzupełnienia tej umowy poprzez zmianę treści owego warunku. Gdyby bowiem sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w takich umowach, to takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy 93/13. Uprawnienie to przyczyniałoby się bowiem do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez sam brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal mogliby oni dostrzegać korzyść w stosowaniu rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców. TSUE w wyroku tym wskazał, że jedynie w wypadku, gdyby stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje, w związku z czym unieważnienie to skutkowałoby niejako ukaraniem konsumenta, sąd krajowy mógłby zastąpić ten warunek przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym. Ponadto TSUE dodał, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że skutki wyrażone w treści czynności prawnej są uzupełniane przez skutki wynikające również z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie, w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę.

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 roku sygn. akt III CZP 25/22 Sąd Najwyższy orzekł m.in., że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Podobnie już wcześniej wyraził się TSUE w orzeczeniu z 08 września 2022 roku, zapadłym w połączonych sprawach C-80/21-C-82/21.

Wobec powyższego, w obliczu stanowiska powodów wyrażonego po należytym ich pouczeniu, Sąd ustalił, że łącząca strony umowa jest nieważna.

W związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu ex tunc, po stronie powodów powstało uprawnienie do żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu tej umowy, jako świadczenia nienależnego.

Jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021r. (III CZP 11/20) stronie, która w wykonaniu umowy kredytu dotkniętej nieważnością spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410§1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. Świadczenia faktycznie spełnione przez obie strony w celu jej wykonania podlegają zatem zwrotowi jako świadczenia nienależne na podstawie art. 410§1 w zw. z art. 405 k.c. Zgodnie z art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Wobec powyższego Sąd zasądził w pkt  2 od pozwanego na rzecz kwotę 254.065,74 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty, zaś w pkt 3 wyroku kwotę 50.028,66 CHF  z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 grudnia 2023 roku.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 i 2 k.c. Jeśli dłużnik świadczenia pieniężnego spełnia je z opóźnieniem wierzyciel ma prawo domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie. Przepis  art. 455 k.c. wskazuje, iż roszczenie bezterminowe staje się wymagalne z chwilą wezwania dłużnika do zapłaty. Zgodnie z orzeczeniem TSUE C-28/22 z dnia 14 grudnia 2023 roku (publ. www.eur-lex.europa.eu ) konsument ma prawa do uzyskania odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania zobowiązania umownego po tym, jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu świadczeń zapłaconych jemu w wykonaniu nieważnej umowy.

Sąd nie uwzględnił zarzutu zatrzymania zgłoszonego przez stronę pozwaną. Powyższe wynika z faktu, iż prawo zatrzymania prowadziłoby do uzależnienia przysługującej konsumentowi możliwości uzyskania przez niego zapłaty kwot, które zasądzono od pozwanego ze względu na skutki restytucyjne wynikające ze stwierdzenia nieuczciwego charakteru tych warunków, od równoczesnego zaofiarowania przez rzeczonego konsumenta zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości świadczenia otrzymanego pozwanego  przez konsumenta na podstawie wspomnianej umowy, niezależnie od spłat dokonanych już w wykonaniu tej umowy, co byłoby sprzeczne z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 (Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z 8 maja 2024 r., C-424/22). Należy również zwrócić uwagę na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2024 roku sygn. akt III CZP 31/23.

O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 98 k.p.c., całością kosztów obciążając pozwanego, zobowiązując go do zwrotu powodom poniesionych przez nich kosztów. Na zasądzoną sumę złożyły się: kwota 1 000,00 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwota 10.800 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika powodów ustalona w wysokości stawki minimalnej na podstawie § 2 pkt 7) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, kwota 17 zł tytułem zwrotu kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa Na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c. orzeczono o odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonych kosztów procesu.