Nasze wyroki frankowe BZ WBK Santander Bank Polska

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lipca 2024 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:

                              Przewodniczący:    SSA Małgorzata Lamparska

                                   [OSOBA]

po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. we Wrocławiu na rozprawie

sprawy z powództwa [OSOBA]

przeciwko Santander Bank Polska S.A. w Warszawie

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu

z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt XII C 496/18

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób , że:

-  w punkcie II zasądza od strony pozwanej [OSOBA] dalszą kwotę

8 917,08 zł ( osiem tysięcy dziewięćset siedemnaście zł 08/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9 grudnia 2016r. oraz kwotę 34 510,26 CHF ( trzydzieści cztery tysiące pięćset dziesięć CHF 26/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 maja 2017r. , oddalając dalej idące powództwo;

-  w punkcie III zasądza na rzecz powódki od strony pozwanej 6417 zł kosztów postępowania;

- w punkcie IV nakazuje stronie pozwanej , aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu 2866,22 zł tytułem wydatków na biegłego;

2. oddala apelację powódki w pozostałym zakresie ;
3. zasądza od strony pozwanej [OSOBA] 11 450 zł kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2020r.  r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu  zasądził na rzecz powódki  kwotę 1118,49 zł , oddalił dalej idące powództwo , w którym powódka domagała się zasądzenia kwoty 10 035,57 zł oraz 34 510,26 CHF jako zwrotu nienależnego świadczenia powstałego na skutek nadpłacenia należności kredytowej wynikającej z nieważnej umowy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji na kartach 660-664.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd orzekł, jak wyżej (argumentacja na kartach  665- 680).

Apelację od ww. rozstrzygnięcia wniosła powódka oraz strona pozwana.

W odpowiedzi na apelację powódki pozwany [OSOBA] o jej oddalenie
w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka wniosła o oddalenie apelacji strony pozwanej. 

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2020 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił obie apelacje i orzekł o kosztach procesu.

Sąd Apelacyjny ocenił , że  zobowiązanie kredytowe powódki było od początku wyrażone we frankach szwajcarskich i w tej też walucie miało być co do zasady spłacane. Wobec powyższego, abuzywne klauzule przeliczeniowe jak i niepełna informacja o ryzyku walutowym nie miała znaczenia dla wykonywania umowy.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła powódka.

Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku  oraz orzeczenia Sądu I Instancji i przekazanie sprawy [OSOBA] we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie apelacji powódki. Argumentacja powódki zawarta jest w skardze kasacyjnej na k 812- 857 akt.

[OSOBA] kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok  w części oddalającej apelację powódki i rozstrzygającej o kosztach postępowania apelacyjnego i  sprawę przekazał [OSOBA] we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego, argumentując jak w uzasadnieniu orzeczenia (k.891- 893).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy (art. 398²⁰ zdanie pierwsze k.p.c.).

Sąd Apelacyjny (przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy odwoławczej) z jednej strony uznał klauzule przeliczeniowe (przewidujące zastosowanie kursów kupna i sprzedaży ustalanych jednostronnie przez bank przy ustalaniu kwoty kredytu i rat) za niedozwolone (nieuczciwe), ale jednocześnie uznał , że umowa jest ważna ponieważ można ją było wykonywać w walucie waloryzacji.

Za Sądem Najwyższym powtórzyć zatem należy , że w świetle ustalonego dorobku orzeczniczego Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest niewątpliwe, że skutkiem uznania przez Sąd określonych postanowień umownych za niedozwolone (nieuczciwe), jest działająca z mocy samego prawa ich bezskuteczność, rodząca konieczność pominięcia ich przez Sąd z urzędu, jak gdyby nigdy nie zostały wprowadzone do umowy, z jednoczesnym jednak utrzymaniem w mocy obowiązującej umowy, jeśli jest to prawnie możliwe (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 30 maja 2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16a; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17, a także zamiast wielu: wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2016 r. w połączonych sprawach C-154/15, C-307/15 i C-308/15, [OSOBA]érrez Naranjo i in. przeciwko [OSOBA] SAU, pkt 61-62).

Zgodnie bowiem  z art. 385¹ § 2 k.c., jeżeli niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zgodnie z dominującym poglądem, przepis ten wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., przewidującego, że w razie nieważności części czynności prawnej pozostała jej część pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej gruntownej zmiany (deformacji) umowy, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z wolą stron towarzyszącą jej zawarciu, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane umową także w części pozostałej po eliminacji nieuczciwych klauzul (por. art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, stanowiący, że (...) "...nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków" .W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, że w przypadku umowy kredytu denominowanego kursem CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy ani jako umowy kredytu walutowego w CHF (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22), ani jako umowy, w której kwota kredytu wyrażona byłaby w złotych polskich (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). W tym kontekście Sąd Najwyższy wskazał, że eliminacja klauzuli przeliczeniowej w takiej umowie powoduje, że nie wiadomo, jaką kwotę powinien wypłacić bank, skoro w umowie kwota kredytu określona jest w CHF ale wypłata następuje w złotówkach w oparciu o kurs arbitralnie ustalany przez bank. W takim przypadku należy stwierdzić, że brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe jest jego uzupełnienie. Tego rodzaju skutek prawny (sankcja), tożsamy z nieważnością umowy, nie jest wynikiem konstytutywnego orzeczenia sądu a powstaje ex lege (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, oraz orzecznictwo przywołane w uzasadnieniu).

Za Sądem Najwyższym  należy także powtórzyć że nie jest dopuszczalne uznanie, że tego rodzaju kredyt od początku należy traktować jak kredyt walutowy, którego przedmiotem była ustalona kwota w walucie obcej. Przyjęcie takiego założenia byłoby sprzeczne z umową, w której wyraźnie przewidziano i zrealizowano wypłatę kwoty kredytu w złotych. Ponadto uznanie kredytu za walutowy oznaczałoby, że brak wypłaty w walucie obcej jest równoznaczny z brakiem wypłaty kwoty kredytu w ogóle, natomiast faktycznie spełnione świadczenie banku w złotych powinno zostać uznane za nienależne. W takim przypadku sytuacja byłaby zbliżona w praktyce do tej, która powstała w razie przyjęcia nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej (zob. wyrok SN z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22).

Mając zatem na rozwadze stanowisko Sądu Najwyższego , Sąd Apelacyjny  przesłankowo  uznał, że zawarta umowa jest nieważna.

Zgodnie także ze stanowiskiem Sądu Najwyższego , którym  Sąd w niniejszej sprawie jest związany , w braku działania sanującego, świadczenie spełnione na podstawie niedozwolonego postanowienia umowy stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Zatem jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, to wówczas [OSOBA] i [OSOBA] przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.). Natomiast kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Powyższe stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 40/21; z 29 lipca 2021 r., I CSKP 146/21).

Tym samym należy uznać, że po wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych klauzul przeliczeniowych umowa w pozostałym zakresie nie może wiązać, a zatem obu stronom przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy.  

W konsekwencji kierując się wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki dalszą  kwotę 8 917,08 zł oraz 34 510,26 CHF (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.), które to zapłaciła na rzecz banku w wyniku realizacji nieważnej umowy ( art. 386 § 1 k.p.c.).

          Należne powódce na podstawie art. 481 § 1 k.c. odsetki za opóźnienie winny zostać określone zgodnie z art. 455 k.c. To wezwanie do zapłaty wyznacza termin popadnięcia dłużnika w opóźnienie. W konsekwencji powódka mogła domagać się odsetek za opóźnienie od świadczenia w złotych polskich od dnia  9 grudnia 2016r. ,a nie od 2 grudnia 2016r. , ponieważ w wezwaniu oznaczyła 14 dniowy termin. W tym jedynie zatem zakresie apelacja powódki podlegała oddaleniu. Odsetki od kwoty we CHF zasądzono po upływie 14 dni od daty doręczenia pozwu.

Konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku była zmiana zawartego w punkcie III wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu (art. 98 k.p.c.). Koszty te zasądzono na rzecz powódki w całości , ponieważ oddalenie powództwa [OSOBA] 7 dni opóźnienia w żądaniu odsetkowym. Na koszty te składa się opłata sądowa od pozwu 1000 zł i koszty zastępstwa procesowego ( 5417 zł.).

Strona pozwana została natomiast  obciążona wydatkami na biegłych , które tymczasowo poniósł [OSOBA]( art.113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

O kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego również należało orzec na podstawie art. 98 k.p.c., uwzględniając poniesione przez powódkę w tych fazach koszty postępowania , a to koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Apelacyjnym 4050 zł, opłata sądowa od apelacji 1000 zł , oplata sądowa od skargi kasacyjnej 1000 zł i koszty zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym 2700 zł , łącznie 11 450 zł., bez odsetek z uwagi na datę zawiśnięcia sprawy ( art.9 pkt 6 ustawy7 z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz o zmianie innych ustaw).

[OSOBA]